• BIST 108.392
  • Altın 143,183
  • Dolar 3,5328
  • Euro 4,1224
  • Trabzon 29 °C

ALÇAK ÇARLİSTON, ALÇAK DOMATES

Ali Rıza Keskinalemdar

Bu konuda dikkatli misiniz bilmem ama her ayın enflasyon oranları açıklandığında eğer enflasyon oranında bir artış varsa, bunun bir elebaşı olduğu hemen ilan edilir, “zam şampiyonluğu” unvanı ile “yerin dibine sokularak”, cümle aleme rezil edilir.

Eylül ayının enflasyon oranları açıklandığında “zam şampiyonluğu”nu çarliston bibere vermiştiler, ekim ayınınkini ise domatese…

Eylül ayı enflasyonunda çarliston bibere şampiyonluk unvanı takıldığında bakın haber nasıl çıkmıştı basında: “Eylülde en yüksek fiyat artışı yüzde 32.91 ile çarliston biberde görüldü. Çarliston biberi, fiyatı yüzde 31.64 artan patlıcan ile fiyatı yüzde 23.25 artan salatalık izledi. Fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 19.77 ile kuru soğan oldu.”

Eylül ayında evinize kilolarca çarliston biber girdiyse, yandınız, bittiniz, kül oldunuz! Artık bütçenizin beli doğrulmaz.

“Bizim eve çarliston biber girmez, bana ne çarliston biberinin zam şampiyonu olmasından” diyorsanız, sorun yok zaten.

Sorun yok da, o zaman benim enflasyonumu nasıl olumlu ya da olumsuz etkiliyebiliyor ki diye sormayın. Büyükler oturmuş, hesaplamış, kitaplamışlar; yeseniz de yemeseniz de, giyseniz de giymeseniz de, kullansanız da kullanmasanız da, seyahata gitseniz de gitmeseniz de,  sizin enflasyonunuzu sizden daha iyi bildiklerinden, hesaplamışlar.

Siz, büyüklerden daha mı iyi bileceksiniz enflasyonunuzu!

Bu defa ekim ayının enflasyon oranları açıklandığında “zam şampiyonluğunu”  domatese verdiler. Dilerseniz basında çıkan bu konudaki habere bir göz atalım: Ekim ayında yüzde 62,29 ile fiyatı en çok artan ürün domates oldu.”

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ekim ayında Tüketici Fiyatları Endeksinin (TÜFE) aylık yüzde 1,80, Üretici Fiyatları Endeksinin (ÜFE) yüzde 0,69 oranında arttığını açıklarken; bu arada AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan 14 ekonomistin, ekim ayı TÜFE beklentisini ortalama % 1,37 artış şeklinde öngördüklerini belirtmekte fayda var. Ankete katılan ekonomistler ekim ayı için enflasyon beklentilerini, % 1 ila  % 1,70 aralığında vermişler…

Bilememişler… Bilememeleri de gayet normal. Nereden bilsinler, “alçak domates”in bir ay içinde % 63 zamlanacağını!

Yalnız bu kadar zamlanan hangi domates acaba? Pazarda, manavda, markette cins cins, farklı fiyatta domates var: Tarla, Çalı, Sırık, Çanakkale, Salkım, Çeri, Sivri (İtalyan), Kokteyl, Pembe, Siyah, Okka, Mor, Roma…

Çeşit çok, hangisi? Temel’in fıkrasındaki gibi, yoksa “hepisi, hepisi” mi?

Fıkra bu ya, Temel İngiltere’ye gitmiş, bir araba kiralamış, arabanın radyosunu açıp keyifli bir tur için otobana çıkmış, başlamış yol almaya… Karşıdan arabalar geldiğini görüyormuş ama O kıyıdan kıyıdan gidiyormuş…  O an radyoda “Dikkat! M25 otobanında ters yönde tehlikeli olarak seyreden bir otomobil var” diye bir anons duymuş. Hemen “ne biri ne biri hepisi hepisi” diye isyan etmiş Temel.

Biz de kıyıdan kıyıdan sessiz sedasız giderken yolumuzda, bir yerlerden çıkıp keyfimizi bozan bu alçak domatesler de neyin nesiydi?

Domates enflasyonu “azdırırken” bakın hangi üründe en çok fiyat düşüşü yaşanmış: “Bir hafta ve daha uzun süreli turlar”! Bu “ürün”ün fiyatı bir ayda % 22,68 oranında gerilemiş! Demek ki 9 günlük bayram turlarının canlılığına rağmen tur fiyatları dikiş tutturamamış!

Tüketim harcamalarında gıdanın payı % 24 deniyorsa, % 24’dür! Yine konut harcamalarınız, toplam tüketim harcamalarınız içinde mutlaka % 17, haberleşme ve ulaştırma harcamalarınız da % 18 olmalı, değil mi?

Mesela, nereye ne harcadığınızı, gelirlerinizi, borçlarınızı bir tüccar mantığı ile not ettiğiniz bir yer var mı? En azından bir aylık dönemde nakit ve kredi kartı harcamalarınızı, hangisi kolayınıza geliyorsa ya sanal ortamda ya da kareli bir defter sayfasında günü gününe izleyin; ne olduğunuzu görün. Saçmalık diyebilirsiniz, olsun; bir kere de böylesine bir saçmalama hakkını tanıyın kendinize!

Bakın bakalım, TÜİK’in oranlarıyla sizin oranlarınızın yakınlığı var mı? Yoksa siz ayrı TÜİK ayrı bir alemde mi?

Bu arada anımsatmakta fayda var; TÜİK enflasyona konu ana harcama gruplarını 12 başlık, 44 alt grup ve 454 madde sayısı ile izlemekte… Bu gruplamada, gıda ve alkolsüz içeceklerin % 28.63, alkollü içecekler ve tütünün % 5.00, giyim ve ayakkabının % 8.07, konut ve kiranın % 16.60, ev eşyasının % 7.42, Sağlığın % 2.54, ulaştırmanın % 5.64, çeşitli mal ve hizmetlerin % 4.16 oranında enflasyon sepetinde temsil edildiğini de ekleyelim.

İstatistik, bir bilim dalıdır ancak istenirse yalanı yıkama makinesine de dönüştürülebilir kolaylıkla. Onun için boşuna dememişler yalanlar; dosdoğru yalan, kuyruklu yalan, istatistiki yalan olarak üçe ayrılır diye…

Futboldan çok anlamayan bir kulüp başkanının yardımcısı bir gün koşarak başkanın yanına gitmiş ve “çok iyi bir sol bek bulduk, isterseniz birlikte izlemeye gidelim” demiş. Başkan “ben futboldan anlamam, bilirsin, sen menajeriyle git izle, bana rapor verirsin” demiş. Yardımcısı gidip maçı izlemiş ve dönüşünde neşe içinde başkanın yanına varmış. Başkan futbolcuyu nasıl bulduğunu sorunca, yardımcısı “Hiç hata yapmadı” demiş. Başkan çok sevinmiş bu habere ve hemen futbolcunun transfer edilmesini istemiş. Meğer, futbolcunun hata yapmamasının nedeni, ayağına hiç top gelmemesiyle ilgiliymiş!

Gerçeğin biçimlenmesi, bir nesneye, niye, ne için, nasıl ve nereden baktığınızla ilgiliydi!

Nerede nasıl oturup kalkacağını, kaç çocuk yapacağını, nerede içip nerede içemeyeceğini, nasıl doğuracağını, başını nerede örtüp örtemeyeceğini, nerede kiminle ne konuşup konuşmayacağını, bırakın öpüşmeyi parklarda kadın – erkek yan yana oturulup ne kadar sohbet edilebileceğini, hangi okulu seçeceğini, hangi dersi alacağını, hangi takımı destekleyeceğini ve diğerlerini hep “büyüklerinin” işaretine göre ayarlayan halkın, yakında sebze düşmanlığı da pekişirse, ülke gerçekten büyük bir orta oyununun sergilendiği panayıra dönüşebilir.

***

Evli evine, köylü köyüne öyleyse… Biber, domates yetiştirmeye… Fiyatlarını muhafaza etsin, zırt pırt zıvanadan çıkmasın diye…

Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.