• BIST 106.843
  • Altın 142,689
  • Dolar 3,5367
  • Euro 4,1209
  • Trabzon 24 °C

Anadolu’da ilk Tıp Gazetelerinden Hekim ve Dr. Mustafa Çulfaz!

Anadolu’da ilk Tıp Gazetelerinden Hekim ve Dr. Mustafa Çulfaz!

Trabzon Tabip Odası Başkanı Dr. Aydın Aydın, ‘Dr. Mustafa Çulfaz’ın yeni harflere aktardığı ve yayına hazırladığı ‘Anadolu’da ilk Tıp Gazetelerinden. Hekim ‘ adlı kitap ile ilgili iki satır yazmadın’ demişti.

Dr. Aydın’a, ‘kitap elimize geçmedi. İnceleme, okuma şansımız olmadı’ dedim.

Dr. Aydın, Serander Yayınevi’nce bastırılan kitaptan bir adet gönderdi.

632 sayfalık kitap, iki bölümden oluşuyor.

Tabip Odası Başkanı Dr. Aydın Aydın sunuş yazısında; Osmanlı döneminde, tıpta yaşanan gelişmeleri aktardıktan sonra ‘Hekim dergisinin varlığını değerli meslektaşım Dr. Mustafa Çulfaz’dan öğrendim. Üstelik Dr. Çulfaz tarafından çevrilerinin yapılmış olması bizde bu dergileri bir eser halinde yayınlama fikrini oluşturdu. Bu derginin en önemli tarafı Anadolu’nun o zamanki zor şartlarında hastalıklarla ve yokluklarla mücadele eden tıp mensuplarının İstanbul dışında periyodik olarak Türkçe bir tıp dergisi yayınlamaları ve mesleki dayanışmayı sergilemeleridir’ diyor.

Serander Yayınevi tarafından yayımlanan esere KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi öğretim elemanlarından Veysel Usta önemli katkılarda bulundu.

Kitabın yazarı Dr. Mustafa Çulfaz önsöz de şöyle diyor;

‘Tıp tarihine hekimlerin çok fazla zaman ayırmadıkları, kendi tarihlerini inceleyen bilim dalına fazla ilgi göstermedikleri bir gerçek. Oysa mesleğin geçmişini, geçirdiği aşamaları öğrenmek, geçmişle bağlantı kurarak bugün gelinen aşamayı değerlendirmek ve geleceğe bu gözle bakmak bence meslek eğitiminin bir parçası olmalı. Bu çalışmayla Trabzon’da 100 yıl önce çalışmış olan hekimleri tanıdım. Ülkemizde İstanbul dışında yayınlanan ikinci süreli tıbbı yayın 1910 yılında Trabzon’da yayınlanan ‘Hekim’ dergisidir. ‘Hekim’ Anadolu’da İzmir’den sonra çıkarılan ilk tıp dergisidir. 2004 yılının Aralık ayında başladığım çeviriyi, tam iki yılda 2006 Aralık ayında bitirdim’

 

Hekim Gazetesi

 

Trabzon Numune Hastanesi KBB Hastalıkları Uzmanı Dr. Mustafa Çulfaz, Hekim Gazetesi’nin 14 Ocak 1910 tarihinde yayın hayatına başladığını ve 28 Aralık 1911 tarihine kadar 15 günde bir olmak üzere, iki yıl boyunca 48 sayı yayınlandığını belirtiyor.

Gazetenin yönetim yeri; Orta Hisar’daki Şifa Eczanesidir. Gazetenin imtiyaz sahibi Vilayet aşı memuru M. Raif, başyazar Dr. Hafız Eyüp (Akçaabat belediye tabibi), sorumlu müdürü eczacı Ömer Dursun’dur.(Şifa Eczanesi sahibi)

Gazetenin çıkış amacı, ‘Halkın sağlığına ve ülkenin sağlık kurullarına hizmet eden on beş günde bir yayınlanır sıhhî hekim gazetesidir’ diye tanımlanıyor.

Gazetenin l. sayısı şu cümle ile başlıyor; ‘Hasta olup ilaç aramaktan ise, hasta olmamağa çalışmak daha iyidir’.

Hekim Gazetesi’ne yazı verenlerin Trabzon, Giresun, Erzincan, Hopa’nın yanı sıra Priştina, Kerkük gibi uzak illerden de hekim, diş hekimi, eczacı, veteriner olduğu görülüyor.

 

Hekim Gazetesi’nden haberler

 

1910 yılında çıkan kolera salgını sırasındaki haberler ilginç. Kolera nedeniyle salgının görüldüğü yerlerde görevlendirilen hekimleri öğreniyoruz. Dr. Hüseyin ve Dr. Aziz Sami Efendiler Maçka ve Vakfıkebir’e, Dr. Şükrü Efendi Rize’ye atanıyor.

Kolera nedeniyle görevleri artan Ordu, Giresun, Akçaabat, Sürmene hekimlerinin maaşlarına dört yüz kuruş zam yapılıyor.

Boztepe halkı, belediye tabibi Leon Efendi’ye saldırıyor.

Bazı haberler ise; şehirdeki hekimler arasında yaşanan çekişmeler ve davalarla ilgili.

(Demek ki doktorlar o günlerde de kavga ediyorlarmış!)

Kitapta kavgadan örnek de veriliyor;

‘Doktor Vahan Efendi şehrimize yakında gelmiştir. Allı pullu duyurusuyla uzman olduğu dala ait hastaları kendisine çekmek istiyor. Buna şehrimizde aldanacak saf ve cahil halk yoktur….Duyurusundaki Alman ve Amerikan hastanelerindeki eğitimi yalandır…….Hekimyan Efendi, senede altı, yedi bin fakir vatandaşlarımızı parasız muayene ediyor. Hatta bu hayırlı amaca hizmet için Çarşamba gününü fukaraya ayırmıştır. Acaba Vahan Efendi fukaraya karşı ne gibi bir iyilikte bulunmaktadır…’

 

Kolera- Verem

 

Hekim Gazetesi’nde çeşitli hastalıklarla ilgili bilgi ve tedavi metotları yar alıyor.

Mesela, verem ilgili şöyle yazıyor;

Verem; Almanyalı doktor Kohl’un veremlilerin kanını tahlil ederek bulduğu bir mikroptur. Bu mikroba Kohl mikrobu denir. Bu mikrop her yerde, havada, suda, bağda, bahçede, yollarda, bazı hayvanatta bulunur. Bunlar vasıtasıyla bu mikrop vücuda girdi mi hemen kanımıza karışır……Verem ekseriye Akciğerlerde tevazu eder….’

Gazetede, Kolera, Veba, Kabakulak, Frengi, Sara gibi hastalıklar ve tedavi yöntemleri aktarılıyor.

Ayrıca, ağız ve diş sağlığı, hayvan hastalıkları hakkında da bilgi veriliyor.

 

İspirtolu meşrubatlar

 

Gazetede, ‘gazoz’un yapılışının yanı sıra ispirtolu içkiler de tarif ediliyor.

‘Şarap: İçkilerin atası, yani en eskisidir. Diğer içkiler bundan doğmuştur. Peygamberimiz zamanlarında yalnız bu içki mevcuttu.

Üzüm, elma, armut… gibi meyvelerin suyu sıkılır, şırası çıkarılır. Birkaç hafta hava temasında bırakılırsa şıra içinde mevcut hususi maya vasıtasıyla şarap olur ki bu maya şıradaki şekeri ispirtoya tebdil ediyor. Her meyveden hâsıl olan ispirto bir olmayıp ayrı ayrıdır. Nispeten en zararsızı üzüm şarabıdır… Şarabın nevileri vardır ki ekşi ve beyaz şarapların ispirtosu yüzde sekiz on kadar olup tatlı ve siyah şaraplar ise yüzde yirmi ispirtoludur. Yani ekşi ve beyaz şaraplar nispeten daha zararsızdır.

Hemşerilerim! ‘Âla pirzola veya külbastı ile şarap insanı semirtirmiş’ diye her yerde dinlersiniz. Ben bu nazariyeyi, doktor olduğum için reddetmeyeceğim.  Yalnız diyeceğim ki; ispirtolu içkiler hâzım, mukavvi, yani ilaç gibi kullanmak için doktor tavsiyesi olmalıdır….’

Rakı: Şarabı, imbik denilen aletten çekerek, yani kaynatıp buharını alarak çıkarılan içkiye denir. İspirto sudan daha evvel kaynadığı için evvela ispirto geçer, su sonra geçer. Bu surette şarap imbikten çekildikten sonra hasıl olan rakıya anason karıştırırlar (düz) olur. Yahut sakız ilave ederler (mastika) namını alır. Bunlarda ispirto yüzde yirmi beşten kırka kadar çıkar. Yani ispirtosu çok içkilerdendir. Onun için ufak kadehlerle ve su karıştırarak içerler. Bunun mazarratı şaraptan daha çabuk olur.

Bira: Filizlenmiş arpayı su ile karıştırıp içine bira mayası ilave ederek terk ederler. Biraz sonra bunun içinde ispirto hâsıl olur. Süzerler, bira yani arpa suyu elde olunur. Biranın içinde yüzde ikiden beşe kadar ispirto vardır. En az mazarratı olan içki budur.

Konyak: Şarap imbikten çekilip rakı yapıldıktan sonra içine hiçbir şey karıştırmayıp hususi ağaçlardan yapılmış fıçılar içine konur ve birkaç sene saklanarak konyak elde edilir. Bu da rakı gibi sert içkidir…… Konyak insanı ısıtmaz. Bu duyulan his, yalancı histir. Hemşeriler! Ben size bunun yerine kışın ısınmak için daha güzel bir şey tavsiye edeceğim. O da, iyi üzüm pekmezidir….’

Dr. Mustafa Çulfaz’ın yeni harflere aktardığı ve derlediği, Trabzon Tabip Odası’nın yayınladığı ‘Anadolu’da İlk Tıp Gazetelerinden. Hekim’ gerçekten güzel bir eser.

Emeği geçenleri kutluyoruz.

 

Sadri Şener sevgisi!

 

Trabzonspor eski başkanlarından Sadri Şener Cumartesi akşam saatlerinde Trabzon’a geldi.

Sadri Şener, Başkanlıktan ayrıldıktan sonra da Trabzon’a gelmişti.

Kardeşi Sani Şener’in, KTÜ’de yaptırmakta olduğu tesislerin temel atma töreninde de Sadri bey Trabzon’da idi.

Sadri beyin Trabzon’a her gelişinde etrafında birkaç kişi vardı.

Bunlardan biri Hayrettin Hacısalihoğlu idi.

Sadri Şener’in önceki gün Trabzon’a gelişinde kendisini karşılamaya gelenleri ve akşam Galanima Restoran’da onuruna verilen yemeğe katılanları görünce hayrete düştük.

Sadri Şener’in etrafında ‘fır’ dönenler, Şener’i çok sevdiklerinden mi yoksa Şener’in başkanlığında kurulacak olan bir yönetimde yer almak için mi orada idiler?

Kimsenin moralini bozmayalım.

Ancak; küçük bir hatırlatma yapalım.

Sadri Şener Başkanlığında oluşturulacak yönetimde seçici isim Hayrettin Hacısalihoğlu’dur.

Hayrettin beye, belki Faruk Özak birkaç isim önerir. Hayrettin beyde bu isimlerden belki birini veya ikisini yönetime alır.

Geri kalan isimleri Sadri Şener değil; Hayrettin Hacısalihoğlu belirleyecek.

Bu işi yaparken de, geçmişte değişik yönetimlerde bulunmuş deneyimli ve yıpranmamış isimleri tercih edecek. Birde, 300- 500 Euro’yu gözden çıkaranları.

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • CHP’nin yeni misyonu AKP’ye örtülü destek mi?22 Ocak 2016 Cuma 06:47
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Kral Sarayından Kızlar Manastırına!16 Eylül 2015 Çarşamba 13:35
  • Efsaneler kenti Trabzon!08 Eylül 2015 Salı 14:17
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.