• BIST 93.279
  • Altın 211,031
  • Dolar 5,4552
  • Euro 6,1672
  • Trabzon 9 °C

Anıtkabir'in yerini öneren kim?

Turhan EYÜBOĞLU

Atatürk ölmüş ve Ankara'ya getirilmişti. Anıtkabir inşa süreci için bir heyet oluşturulmuş ve ilk toplantısını da gerçekleştirmişti. Ülkemizde bulunan yerli ve yabancı bilim adamlarından yararlanılmasına karar verilmişti. Ayrıca anıt mezar konusunda deneyimli kişilerden de görüş alınmaya başlanmış ve süreç hızlı bir şekilde ilerlemişti.

TBMM bünyesinde 15 Milletvekilinin oluşturduğu yeni bir komisyon da kurulmuş ve 5 Ocak 1939 tarihinde toplanarak görev bölümü yapmışlardı. Bu komisyonun en büyük görevi Ankara'da anıt mezarın yapılacağı yeri bulmaktı.

Anıtkabir'in yeri için Atatürk'ün çorak bir topraktan kurduğu Gazi Orman Çiftliği, Gençlik Parkı, Altındağ, Eski Ziraat Mektebi, Ankara Kalesi, Bakanlıklar ve Çankaya Köşkü önerilmişti. Bunun üzerine bu işe karar verecek milletvekilleri değerlendirmeyi yapmak için toplandılar.

Bu önerilen yerlerden hiçbiri tartışmalar sonucu heyet tarafından uygun bulunmamıştı. O zamanki tartışma kültürüne ve anlayışına dikkatinizi çekmek isterim. Düşünün ki o dönemde bile "Ben dedim!" yok. Heyet ikna olacak ve ikna olurken de tesir altında kalmayacak, konularında uzman ve duruşları olan milletvekillerinden heyete üye seçilmişti.

Şimdi daha da ilgincini size anlatayım! Heyet, önerilen yerlere niye ikna olmadı biliyor musunuz? Halkın ihtiyacının engellemesi, konumu, trafiği artırması ve çok daha ilginci bu zaman diliminde dikkate alınmayan ve sonra "Bu ne rezilliktir!" deyip kendini inkar etme mantığının hakim olduğu bu dönemin aksine, yapılacak yapının yükseltisi için! Ne ilginç değil mi? O zaman gözlenen yükselti duyarlılığı bu zamanda yerle bir olmuş maalesef!

İçinizden bazı yorumlar geçer, diye not düşüyorum. Bu 15 milletvekili aynı partinin ve aynı zamanda iktidar partisinin milletvekilleri idi. Şimdi bir düşünün iktidar partisinin bir veya birkaç milletvekili yüksek binalara itiraz edecek ve bunu yazılı metin olarak yayınlayacak ve üstelik partisinin karşısında duracak! Neyse, özür dilerim; hiç uygun bir hayal olmadı! Ancak o zamanki milletvekilleri ile şimdikileri karşılaştırmak için hayali bir örnek gibi dursa da aktarmak istedim!

Neyse, biz asıl konumuza gelelim. Bu heyetin içinden bir milletvekili, İstanbul Mühendis Mektebi mezunudur. Aynı zamanda bir topograf olduğu için coğrafi şekilleri ve bu şekillerin özelliklerini bilen bir uzmandır. Bu şekilleri ve özellikleri kağıt üzerine aktarma konusunu uzun zamandır yaptığı için insanların göremediği coğrafi özellikleri görebiliyordu.

Ankara'da yeni bir yer bulmak için mesleki birikimini de kullanarak araştırmalar yapmaya başladı. Bu araştırmalarda aynı konuda uzman olan arkadaşlarından da yardım aldı. Sonunda bir yer için karar kıldı. Çizdiği coğrafi yapı, ulusun simgesi olan bir şekli veriyordu. Mucize gibi bir şekildi. Hemen bu coğrafi yapının harita şeklini çizerek yapılacak toplantıya yetiştirdi.

17 Ocak 1939'da yapılan toplantıda detaya girmeden üzerinde meteoroloji istasyonu olması nedeniyle Rasattepe denilen yeri önerdi. Komisyon üyelerinden bazıları bu öneriye karşı çıkıp Çankaya konusunda ısrarlarını yinelediler.

Bu milletvekili komisyonda bulunan milletvekillerine "Rasattepe’yi gördünüz mü?" diye sordu? Milletvekillerinin birbirlerine bakmasından ötürü o tepeyi görmediklerini anlamıştı. 

"Sayın vekiller, kararınızı hemen vermeyin! Bu tepeyi hep beraber bir görelim, ondan sonra karar verelim!" deyince ileride 'Görmediğiniz bir yer için nasıl karar verdiniz?' sorusunun gelmesini istemeyen heyet o tepeyi ziyaret etme kararı aldı.

Bu milletvekili, komisyonda bulunan samimi arkadaşı Balıkesir milletvekiline bu tepenin neden ideal bir yer olduğunu, coğrafi şeklini ve neyi simgelediğini ayrıntılarıyla çizdiği kağıt üzerinde anlatarak sahip çıkmasını istedi. Milletvekili Süreyya Özgeevren'di. Çizimden, coğrafi yapının simgesinden çok etkilenmiş ve şaşırmıştı. Daldığı çizimlere bakarken "Mucizevi bir yer!" diye ifade etti.

Heyet, Rasattepe'yi ziyaret ettikten sonra karar vermek için toplandı. Toplantıda ilk konuşmayı Balıkesir milletvekili Süreyya Özgeevren aldı. Yanında getirdiği Rasattepe'yi öneren milletvekilinin hazırladığı büyük coğrafik çizimi duvara astı ve konuşmasına başladı.

"Rasattepe bugünkü ve yarınki Ankara’nın genel görünüşüne göre, bir ucu Dikmen'de öteki ucu Etlik'te olan bir hilalin tam ortasındaki bir yıldız gibidir. Ankara hilalin gövdesidir. Anıtkabir'in burada yapılması kabul edilirse, şöyle bir durum ortaya çıkacaktır. Türkiye’nin başkenti olan Ankara şehri, kollarını açmış Atatürk’ü kucaklamış olacaktır. Atatürk’ü böylece bayrağımızdaki yarım ayın ortasında bulunan yıldızın yerine yatırmış olacağız. Atatürk, bayrağımızla sembolik olarak birleşmiş olacaktır."

Heyet, bu konuşma ve önlerinde asılı duran coğrafi şekil karşısında şaşkınlıklarını gizleyememişlerdi. Konuşma sonunda salonda bir sessizlik oldu. Rasattepe'yi bulan ve bu coğrafi haritayı çizen 5, 6, 7. dönem Trabzon milletvekili Mithat Aydın yerinden kalktı çizime doğru yürüdü ve:

"Bir ulusun simgesi olan bayrağının izdüşümü olan coğrafi yapıdaki yıldızın yerine Anıtkabir'i yaparken Ankara’nın da bayrakta bulunan ay gibi Atamızı kucaklamasını sağlamış olacağız." dedi ve yerine doğru yürüdü.

Heyet oybirliği ile Trabzon milletvekili Mithat Aydın’ın bulduğu yere Mustafa Kemal Atatürk’ün devamlı istirahat yeri olacak Anıtkabir'i yapma kararı aldı.

Bir Trabzonlu olarak Trabzon milletvekilimiz Mithat Aydın’la gurur duyuyorum. Yeni Trabzon milletvekillerimizin de vizyonlarının ve duruşlarının Mithat Aydın kadar cesur ve yürekli olmasını umarım ve dilerim.

Trabzon seni unutsa da ben unutmayacağım; mekanın cennet olsun sayın Mithat Aydın!

Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.