• BIST 110.248
  • Altın 155,412
  • Dolar 3,8262
  • Euro 4,5259
  • Trabzon 13 °C

Cari açık için 10 öneri

Cari açık için 10 öneri
Başbakan’ın, ‘Kimse cari açığa formül önermiyor’ açıklamasına iktisatçılardan yanıt var: İşte açığı önleyebilecek 10 önemli tedbir

Türkiye yılın ilk 5 ayında 21.5 milyar dolar cari açık verdi. Cari açığın yıllık bazda 50 milyar doları bulması bekleniyor. Devlet Bakanı Mehmet Şimşek de bu  civarda gerçekleşmesini beklediklerini söylüyor. Türkiye son 5 yıldır rekor cari açık veriyor. Dış konjonktürün etkisiyle özellikle doğrudan yabancı sermaye girişi sayesinde cari açığın finansmanında sorun yaşanmadı. Geçen yıl 38 milyar dolar cari açık verilmiş, açığın 20 milyar doları doğrudan yabancı sermayeyle kapatılmıştı. Ancak bu yıl havanın bozulduğu görülüyor. Açık ilk beş ayda 21.5 milyar dolara ulaşırken bunun sadece 4.5 milyar doları doğrudan yabancı sermayeyle karşılandı. Yerli ara malına teşvikCari açık büyürken, finansmanda  doğrudan yabancı sermaye payının azalması iktisat dünyasında tartışmaları da alevlendirdi. Geçtiğimiz yıllarda bu konuda endişeli görünmeyen hükümetin tavrında da ciddi bir değişiklik izleniyor. Çözüm için bir komisyon kurma hazırlığında. Yerli ara malı kullanımının özendirilmesine yönelik çalışmalar yapılıyor. Başbakan Erdoğan da cari açıktaki sarmalı işaret ederek, “Önerisi olan varsa söylesin” diyor. Başbakan’nın çağrısına ilk karşılığı Milliyet yazarı Güngör Uras verdi. Uras’ın önerisi ‘biraz enflasyon pahasına faiz indirimi’ öngörüyor. Milliyet’e bu konuda açıklama yapan iktisatçıların görüşleri özetlendiğinde, hepsi aynı görüşte olmasa da 10 önerilik demet çıkıyor.

 

 

İşte tedbirler paketiMilliyet’in görüşünü aldığı iktisatçıların önerdiği tedbirler paketi:1-  Yüksek faiz hem enflasyonu hem cari açığı yükseltiyor. Bunun için en önemli çare faiz indirmek.2-  Kur artışına izin vermek. (Kur yükselirse ithalat pahalı hale gelir, ihracat artar) 3-  Daha sıkı bir maliye politikasına karşılık daha gevşek bir para politikası uygulamak.4-  Yabancı parayla borçlanma ile yerli parayla borçlanma arasındaki farkı daraltmak.5-  İç talebi düşürmek, büyümeyi ihracat üzerine yapılandırmak.6-  Enerjide tasarrufa gitmek, alternatif kaynakları devreye almak.7-  Türkiye’nin rekabet gücünü artırmak, katma değeri yüksek ihracat modeline geçmek, tarım reformu ile gıda arzını artırmak, iç fiyatlarını düşürmek.8-  Yeni bir gelirler politikası oluşturmak.9-  Hazine’nin dövizle borçlanmasını artırmak.10-  Talep kontrolü için ÖTV, KDV artırımını değerlendirmek.

 

İktisatçılar, cari açık için ne önerdi?Hürriyet yazarı, iktisatçı Ege Cansen:Cari açığı kapatmak için kapsamlı paket hazırlanmalı“Cari açığın sebebi dövizin ucuz olmasıdır. Dövizin ucuz olmasının sebebide de faizin yüksek olmasıdır. Faizi yüksek tutanlar, bunu enflasyonla mücadele için yapmaktadırlar. Fakat bu enflasyonla mücadele bir örtülü kur çıpası haline gelmiştir. Örtülü kur çıpaları da mutlaka büyük cari açıklara yol açar. Şimdi faizi indirince dövizin fiyatının yükseleceği kesindir. Bununda cari açığın azalmasına katkıda bulanacağı kesindir. Ancak bu kadar basit otomatik bir mekanizma değildir bu ilişki, yani; indir faizi, çıksın döviz, kapansın cari açık şeklinde ifade edilirse pek tabi bu kapsamlı bir öneri olmaz. Nasıl kritik zamanlarda mesela 24 Ocak kararları gibi istikrar paketleri açıklandıysa mutlaka cari açık için de bir paket olmalı. Çünkü enflasyonun belli bir miktar yükselmesi kaçınılmaz olacaktır. Enflasyonunda başının boş bırakılması mümkün değildir. Bu da yüksek ithal fiyatlarıyla (dövizin fiyatı artacağı için) iç talebin daralması yoluyla olacaktır. Ama her halükarda yüksek faiz düşük kur politikasıyla cari açığın kendi kendine kapanmasını beklemek mümkün değildir.  Yan tedbirler alınmalı,  ekonominin hemen ücret - fiyat sarmalına girmemesi lazım. Hazine’nin dövizle borçlanmayı artırması lazım. Talebi kontrol etmek için ÖTV, KDV artırılabilir. Yurtdışından alınacak kredilerle ilgili düzenlemeler olabilir. Bütün bu süreçte bir sersemleme olur ama ekonomi 5 - 6 ayda dengelenir.”

 

Eski Hazine Müsteşarı, CHP Milletvekili Faik Öztrak:Daha sıkı maliye politikası daha gevşek para politikası“Cari açığı kapatabilmek için şu anda hiç bir politika uygulanmıyor.  Daha sıkı bir maliye politikası, buna karşılıkta enflasyonla mücadelenin yükünü bir miktar para politikasının üzerinden almak ve daha gevşek bir para politikasıyla çözüm bulunabilir. Çünkü kurun geldiği noktada temel sorun ülkeye hazmetme kapasitesinin üzerinde para girmesidir. Bunun sonucu da tabii yerli paranın aşırı değerlenmesi. Aşırı değerli parayla birlikte de rekabet gücü kaybı ve bunun sonucunda artan ithalat, azalan ihracat. Bunlar çok ciddi sorunlar. Dolayasıyla yapılacak iki şey var; Maliye politikasını bir miktar daha sıkılarken, para politikasını bir miktar gevşetmek. Ve YTL’nin aşırı değerlenmesi nedeniyle özellikle mali sistemde ortaya çıkan tansiyonu dengeleyebilmek amacıyla da burada makro riskler nedeniyle karşılık ayırma sistemini getirmek lazım. Yani yabancı parayla borçlanma ile yerli parayla borçlanma arasındaki fark daraltılmalı. Komisyon kurma hazırlıkları varmış. Tedbir alınmazsa döviz fırlar. 60 - 70 milyar dolarlara doğru giden cari açığı finanse edemediğinizde yabancılar, o zaman ‘Bunlar bunu finanse edemez, bu nedenle aldıkları borçları ödeyemezler’ diye düşündükleri noktada parayı keserler. Parayı kestikleri anda müthiş bir düzeltme olur TL’de. O müthiş düzeltme sonucunda da ekonomide ciddi bir türbülans yaşarız.”

 

Eski Hazine Müsteşarı, Radikal yazarı Mahfi Eğilmez:Kurun artışına izin vermeli, talep düşük, faiz indirilebilir“Cari açık büyük ölçüde büyümeyi destekliyor. Şu anda ekonomi yönetiminin elinde bir tek çare var; faizi düşürmek en azından artırmamak ve dolayısıyla kurun artışına biraz izin vermek. Çünkü çok açık ve net ki, bizim elimizde değil birçok şey. Dünya Ticaret Örgütü’ne üyeyiz, bunun getirdiği kısıtlar var. İthalatı kısamıyoruz. AB’ye adayız. Dolayısıyla orada kısıtlar var. Gümrük vergilerini artıramıyoruz. Dünya karşı zaten bu işe. Fon koyamıyoruz. O zaman yapılabilecek bir tek şey kalıyor en azından faizi artırmamak ve dolayasıyla kurun yükselmesine biraz yol açarak ithalatı biraz pahalı hale getirmek. Bu yolla olumsuz bir sonuç olarak, enflasyonun artacağı söylenebilir ama bundan çok emin değilim. Çünkü MB faizi niye artırır? Talep yüksekse eğer piyasada, bu talebi kısmak, tasarrufa yönlerdirmek için artırır. Böylece de talep düştüğü için enflasyon da düşer. Bizda şu anda talep yüksek değil. Talep geriliyor. Bizdeki enflasyonun en büyük nedeni ithal kökenli. Petrol, enerji, doğalgaz fiyatları artıyor. Gıda maddelerinin fiyatları arttı, metal fiyatları arttı. Dolayısıyla biz enflasyonu zaten ithal ediyoruz. Enflasyonun kökeni büyük ölçüde arz yönlü şu anda.”

 

Finansbank Başekonomisti İnan Demir:Faiz düşüşü çare olmaz“Cari açık tartışması kurun düzeyi üzerinden yürütülmemeli. Faizin düşürülmesi suretiyle, döviz kurunun yükseleceği,  böylece ihracatta rekabet gücümüzün artacağı genel kabul gören bir kanı. Ancak iki itirazım var bu genel görüşe: Faizlerde düşüşe gittiğinizde bunun arkasından enflasyon yükselişi beklemek gerekiyor. Ve Türkiye’nin ticaret ortaklarıyla enflasyon farklarının artması da reel kurun değer kazanması anlamına gelecek. Dolayısıyla da ihtiyaç duyduğumuz rekabet avantajı sanılanın aksine kazanılamayacak. Geçmişte kur düzeltmelerinin ardından cari açıkta gördüğümüz düzelmelerinde kalıcı olmadığını gördük. Tartışmanın ana ekseninin kur olmaması lazım. Türkiye’nin rekabet gücünü belirleyen daha temel faktörler tartışılmalı. Burada en önemli faktörde katma değeri daha yüksek içinde ithalat bileşeni daha düşük olan bir ihracat modeline yönelmek. Cari açığın en büyük kaleminin enerji olduğu gözönüne alındığında, alternatif enerji kaynaklarının üretimi sağlanmalı. Enerji bağımlılığı düşürülmeli.”

 

CHP Genel Başkanı Deniz Baykal:Önce sorun değil dediler, şimdi çare bekliyorlarCHP Genel Başkanı Deniz Baykal, hükümetin cari açık için önceden “karşılandığı sürece sorun değil” dediğini, şimdi bu konuda muhalefetten çözüm bekler hâle geldiğini söyledi. Baykal, CHP grup toplantısında hükümetin ekonomi politikalarını eleştirdi. Daha önce hükümetin, “Cari açık karşılandığı sürece sorun değil” açıklamaları yaptığını ancak şimdi işin ciddiyetini kavrama noktasına geldiğini anlatan Baykal, şöyle konuştu:“Artık Başbakan bile ekonomik durumla ilgili çare talep etme noktasına gelmiş görünüyor. Cari açık probleminin ciddiyetini, önemini kavramaya başladığı, bu konuda muhalefetten öneri bekler noktaya geldiğini ifade ediyor. Bütün bunlar yaşanmakta olan sorunun ne kadar ağır, ciddi olduğunu bizlere gösteriyor” dedi.‘Resmen çift hane’Baykal, enflasyon konusunda da, “MB’nin resmi öngörüsü artık çift rakamlı enflasyondur. AKP, enflasyonun çift rakamdan teke indiği bir çizgide iktidara gelmişti. Şimdi Türkiye’yi enflasyonun tekrar çift rakama doğru yükseldiği bir noktaya getirmiştir” dedi.

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Serbest piyasada döviz fiyatları08 Aralık 2017 Cuma 08:57
  • ASELSAN'dan büyük başarı07 Aralık 2017 Perşembe 14:24
  • "ABD Başkanı'nın Kudüs kararı..."07 Aralık 2017 Perşembe 13:55
  • Fındığı kesip çilek üretimine başladı07 Aralık 2017 Perşembe 10:37
  • Trabzon’da yılda yaklaşık 25 bin ton sebze üretiliyor ama...07 Aralık 2017 Perşembe 10:34
  • Karadeniz, Samsun-Sarp demiryoluna kilitlendi06 Aralık 2017 Çarşamba 10:32
  • Rusya'ya 1 yıl 11 ay sonra ilk domates ihracı06 Aralık 2017 Çarşamba 09:39
  • Serbest piyasada döviz fiyatları06 Aralık 2017 Çarşamba 08:50
  • Başarılı kadın girişimcilere ödül...05 Aralık 2017 Salı 15:37
  • "İş Dünyasında Yeni Soluk: Arabuluculuk Konferansı..."05 Aralık 2017 Salı 14:54
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.