• BIST 108.162
  • Altın 151,204
  • Dolar 3,6561
  • Euro 4,3295
  • Trabzon 19 °C

DİYANETİ TARTIŞIYORUZ

Ö. Faruk Altuntaş

Helsinki Yurttaşlar Derneği’nin 26 Ekim 2013 tarihinde Trabzon’da düzenlediği Yuvarlak Masa Toplantısında Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) çeşitli yönleri ile tartışıldı.

         Gazeteci–Yazar Cafer Solgun’un yöneticiliği, Helsinki Yurttaşlar Derneğinden Sevgi Özçelik’in bilgilendirmesi ve Doğuş Üniversitesi öğretim üyelerinden İştar Gözaydın’ın sunumu ile başlayan toplantıya, çeşitli sivil toplum örgütleri temsilcileri katılarak konu enine boyuna tartışıldı.

         Konu özellikle kamu hizmeti, din özgürlüğü, eşitlik, dini otorite ve tarihsel gelişim, Diyanet’in sosyal yaşamdaki yeri… vb. yönlerinden tartışılarak, katılımcıların değerlendirmeleri alındı.

         Toplantı sonucunda ortaya çıkan görüşler ve ağırlıklı eğilimler, hem katılımcılara gönderilecek, hem de rapor halinde kamuoyu ile paylaşılacak.

                                                  ***  

         Bazı bilgileri paylaşmak, konunun daha iyi anlaşılması için faydalı olacak.

         Özgürlükler açısından toplumun ve Devletin nerede olduğunu gösteren çarpıcı bir gerçek, Siyasi Partiler Yasasının 89. maddesinde bulunuyor. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın (DİB) yerinin korunması başlıklı 89. maddeye göre, DİB’nın genel idare içinde yer almasına ilişkin Anayasa’nın 136. madde hükmüne aykırı amaç güdülmesi yasaktır ve bu tür bir öneri parti kapatma nedenidir.

         DİB’nın anayasal bir kurum olarak düzenlenmesi ilk önce 1961 Anayasası ile yapıldı. 1965 yılında kabul edilen 633 sayılı Kanun bugün yürürlükte olan kanundur.

         DİB’nın Başvekâlete (Başbakanlık) bağlı olarak Diyanet İşleri Reisliği adıyla kurulması, 3 Mart 1924 tarihinde Şer’iye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması ile olmuştur.

         DİB’nın müftüleri atamasına 1950’ye kadar yerel yetkililer katılıyordu. 1950 yılında bundan vazgeçilerek merkezi atama benimsendi.

         Protokol sırasında 51. sırada yer alan DİB, 2012 yılında yapılan protokol değişikliği ile 10. sıraya yükseltildi.

         2012 yılı bütçesinde 3 milyar 891 milyon olan DİB bütçesi, yüzde 18 oranında arttırılarak 2013 bütçesinde 4 milyar 604 milyon liraya yükseltildi. Bu duruma göre DİB’na bütçeden ayrılan para, İçişleri Bakanlığı(2 milyar 888 milyon lira), Sağlık Bakanlığı (2 milyar 490 milyon lira) ve başında hemşehrimiz Erdoğan Bayraktar’ın bulunduğu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (1 milyar 614 milyon lira) gibi onbir bakanlığı geçerek 12. sıraya yerleşti.

         DİB’nın 29 ülkede 50 adet yurt dışı temsilciliği bulunuyor.

                                                   ***

         Yapılan tartışmalarda, farklı düşünceler olsa da bazı değerlendirmeler öne çıktı.

         Osmanlı döneminde başlayan modernleşmenin Cumhuriyet dönemine yansıması olarak, Şeyhülislamlık kurumunun devamının Diyanet İşleri Başkanlığı ile sağlandığı;

         DİB ile dinin kontrolünün sağlandığı ve bir tür devlet dini uygulamasına geçildiği ve yönetsel kaygıların ağırlıklı olduğu;

         DİB’nın verdiği hizmetin kamu hizmeti olarak nitelendirilmesi, beraberinde bu hizmeti verenlerin onu düzenleme ve kurallarını belirlemesini de gerektireceğinden, dinsel özgürlükler ve eşitlik açısından sakıncaların ortaya çıkabileceği;

         Din hizmetlerinin, o dinin mensuplarına, cemaatlere bırakılması gerektiği, başlangıçta bazı sakıncalar ortaya çıksa da, bu sakıncaların zamanla giderileceği ve taşların yerli yerine oturacağı;

         DİB’nın genel idare içinde olmasının dinsel özgürlükler ile uyumlu olmadığı, bu durumda farklı inançlar karşısında devletin tarafsızlığının korunamayacağı;

         Devletin din ve inançlar konusunda takdir ve yargı yetkisinin olmadığı; bütün inançlar karşısında tarafsız ve eşit mesafede bulunması gerektiği… yönündeki düşünceler, kanaatimizce öne çıkan görüşler oldu.

Tartışmalar verimliydi. Bildiğimizi sandığımız konularda çok temel bazı bilgilere sahip olmadığımız da görülmüş oldu. Sonuç olarak faydalı oldu. Düzenleyenlere ve emek verenlere teşekkür ederiz.

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.