• BIST 82.185
  • Altın 147,989
  • Dolar 3,8274
  • Euro 4,0748
  • Trabzon 6 °C

Doğu Karadeniz Bölgesi SOKÜM, Doğal Kültürel Miras ve Kültürel Peyzaj

Prof. Kemal Üçüncü

Yeşil yol ve maden aramaları yüzünden Doğu Karadeniz Bölgesi kültürel ve doğal mirası tekrar kamuoyu gündemine geldi. Çok şükür mahalli basınımızın üçte ikisinin gündemi “topa nasıl ve nereden sert vurulur”, Dumbak kaç para aldı? Ahmet Efendi nerde kuymak yedi, filanca politikacı nasıl  hikmetler saçtı ile dopdolu. Saygı duyarız herkesin baktığı pencereden görünen haber farklı demek ki. Halk da böyle istiyormuş ne diyelim.?Sırf tarihe not düşmek adına , vicdanî sorumluluğumuz gereği “duyacak kulakların henüz olmadığını bile bile” , dünya mimarlık literatüründe   taş parkları ile temayüz etmiş kentimizde konuyu bir basın toplantısı ile gündeme getirdik.

Öncelikle şunu belirtmekte fayda var ki bölgede bu türden yapılacak düzenlemeler için ciddi üniversiter düzeyde araştırmalara , danışmanlığa ve bir master plana ihtiyaç vardır. Bölge özelinde Doğu Karadeniz Turizm Master Planı, DOKAP kalkınma planı bu özelliklere haiz değildir. Bu anlamda, bölge üniversitelerimiz “kişisel fedakârlıklar” dışında konuya eğilen ciddi bir bilimsel aktivite ve kaygıdan uzak oldukları gözlemlenmektedir.

Siyasiler ve bürokratlar yetersiz bilgilerle el yordamıyla bir şeyler yapmaya çalışmaktadırlar. Bölgede ciddi uluslararası bilimsel standartlara uygun olmak şartıyla madencilik de yol da yapılabilir, yapılmalıdır. Burada önemli olan “ehem  ve mühim” ayırımını yapıp [ ehem  mühime müreccahtır"=en önemli, önemliye tercih edilir] ilkesini uygulayabilmektir. Nerede yol?, nasıl yol?, nerede ve hangi yöntemle maden? sorularının cevabını bilimsel olarak verip sonuçlarına göre karar vermek gerekir. Güzergâhların tespitinde inşaat mühendisleri, biyologlar, ormancılar ve , kültür bilimciler, arkeolog ve sanat tarihçiler bir ve beraber çalışmalıdır. Ciddi ülkelerde böyle yapılır.

Bölgemizde henüz böyle bir yaklaşım söz konusu değildir. Bölgenin pek çok yerinde  yer üstü zenginlikler [kültürel ve doğal miras ] yer altı zenginliklere göre  hem ekonomik olarak hem de insani olarak daha değerlidir. Bu anlamda dünyadaki uygulamalara bakmayı kimse akıl etmemektedir. Bürokratlar ve yerel idareciler yer üstü zenginliklerin dünya kültür mirası listelerine girebilmesi adına bütün çağrılarımıza rağmen en ufak bir adımı atmamışlardır. Sadece sığ ve doldur boşat kuru bir ezberi “alternatif turizm , kültür turizmi” diye tekrar ediyorlar. Bunu tekrar eden vali ve belediye başkanları diğer taraftan kültürel mirasın tahribatının engellenmesi ve korunması bilimsel olarak tespiti hususunda kıllarını kıpırdatmamaktadırlar.

Bu anlamda öncelikle Trabzon’da  SOKÜM listesine  önerilerimiz

1.Akçaabat Yöresi Horon İcra Geleneği2. Sürmene Yöresi Bıçakcılık Geleneği ve Ustalar [yaşayan insan hazinesi listesi] 3.Altın ve Gümüş Hasır Örücülüğü4. Trabzon Bakırcılığı

5 Ahşap İşciliği [Kaşık, Beşik, vb]  ve ustalar6.Keşan Dokumacılığı

Kültürel Peyzaj Alanı Olarak;

1Şalpazarı Kadırga  [Otcu göçü ve yaylaya çıkış ritüeli], 2.Maçka Sümele, Kuştul, Vazelon, Santa hattı [Gümüşhane Krom ile birleştirilmeli]

Rize

SOKÜM listesine  önerilerimiz:1.Rize Bezi, Tulum,Atmaca avcılığı

Doğal Kültürel Miras: 1.Kaçkarlar alanı Artvin’le birleşik olarak 2. Fırtına vadisi

Kültürel peyzaj: 1.İspirden Yusufeli’ne kadar olan vadi

Artvin

Doğal Kültürel Miras listesine Öneriler:1Kaçkarlar bütün havzası ile birlikte 2.Hatila vadisi 3.Ardanuç Cehennemdere kanyonu, Ardanuç kalesi 4.Cerattepe Alanı 5.Yusufeli havzası (bütün olarak ) 6.Maçahel Artvin SOKÜM Listesi için: Ata barı, Boğa güreşleri,

Gümüşhane

SOKÜM Listesi: 1Kelkit Zilli kilim 2.Pestil ve köme

Doğal ve Kültürel Miras: Krom yerleşkesi, Karaca mağarası

SONUÇ: Beşbin yıllık bir tarihsel geçmişe sahip olan Doğu Karadeniz Bölgesinin  kültürel mirasının bir envanterinin yapılması , tasnif edilmesi, bilimsel surette incelenip yayınlanması ve bu yayınları esas alarak  etnografya ve tematik müzelerin kurulması , tescillerin yapılması tehir edilemez bir önceliğe sahiptir. Kültürel ve sosyal planlamalar, kültür ekonomisi, kültür turizmi ve eko turizm uygulamaları bu çalışmanın tamamlanmasından sonra daha sağlıklı, kalıcı ve etkili bir biçimde yapılabilir. Bunun  için bir bölgesel planlamaya ihtiyaç vardır. Kültürel mirasın UNESCO doğal ve kültürel miras listelerine kaydedilmesi eserin/ varlığın  kalıcı olarak korunmasının güvencesi olarak durmaktadır.

“Vesileler olsun, küçük gülümseme ve tokalaşmalarla, şakalaşmalarla , ne güzel olur, aman efendim, sepet efendim”  siz daha iyisiniz bilirsiniz, biz sadece söyledik.

 

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
YERİN KULAĞI
  • Balta'nın pantolonu yırtıldı mı?
  • Usta’nın en iyi transferi Yanal’ı göndermektir!
  • Utku ve Hasan Bozoğlu!
  • Soylu’ya BJK forması!
  • Altuntaş’ın torpili!
  • ASKF’de kutlama!
  • Konsey toplantısı!
  • Sizi bu hale nasıl getirdiler?
  • MHP sürpriz yapabilir!
  • Antalya’da sabah sporu!
1/20
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.