• BIST 105.324
  • Altın 146,596
  • Dolar 3,4727
  • Euro 4,1687
  • Trabzon 22 °C

Efsaneler kenti Trabzon!

Efsaneler kenti Trabzon!
Efsaneler kenti Trabzon!

TS eski başkanlarından Faruk Özak’ın, Osmanlı ve Trabzon tarihine meraklı olduğunu bilirim. Faruk beyin Trabzon tarihi ile ilgili ana kaynak kitapları arasında Mahmut Goloğlu’nun Trabzon ile ilgili yazdıkları herhalde ön plandadır..
Faruk Özak’ın aklı fikri, Rus işgali sırasında Trabzon’dan Rusya’ya taşınan tarihi objelerdedir... Ki, bu objelerin başında Büyük İmaret Camisinin bitişiğindeki türbede yatan Gülbahar Hatun’un sandukasının üzerindeki örtü gelir.
Özak, her zemin ve fırsatta, Rusya’nın Leningrad (Petersburg) şehrindeki bir müzede sergilenen Trabzon ile ilgili eserlerinin ve örtünün Trabzon’a getirilmesi gerektiğini söyler... Ki, bu istek ve arzusunda da haklıdır.
Geçen yazımda Trabzon İmparatorlarının (1204-1461) Türk hakanlarla, emirlerle evlenen kızlarına Hatun dendiğini kaynak göstererek belirtmiştim. 
Atapark’taki Büyük İmaret Camisinin bitişiğindeki türbede yatan Gülbahar Hatun, kayıtlara göre İmparator kızı değil.  
O zaman, Liveralı bu Rum kızının adı neden Gülbahar Hatun?
Livera yani Maçka Yazlık köyü, Trabzon ve Osmanlı İmparatorluğu döneminde ayrıcalıklı bir yer idi.
Kommenler döneminde Livera’da Metropolluk varmış. Livera önemli bir dini merkezmiş… Osmanlı döneminde de Livera özel statüde idi. Bu statü, metropolün orada olmasından çok Gülbahar Hatun’un Padişah’ın karısı olmasındandı. Gülbahar Hatun nedeniyle Livera ve Liveralılar ayrıcalıklı idi. Değişik kaynaklarda Liveralıların mübadelede Trabzon’dan ayrılmak istemedikleri ve ‘Biz Padişah’a kız verdik. Bizi gönderemezsiniz’ dedikleri yazılır. 
Büyük İmaret Camisinin ve de eski mezarlığın baş tarafındaki o türbede yatan Gülbahar, tahminime göre Liveralı metropol’un veya başpapazın kızı idi!
Yoksa, ona Hatun denmezdi… Gülbahar adı Müslüman olduktan sonraki adı olsa gerek. Gerçi, Gülbahar’ın da Müslümanlığı kabul edip etmediği belli değil. Ayrıca Müslüman Türk hakanları ile evlenen gayrimüslim kadınların çoğu dinlerini de değiştirmemiş.
Faruk beyin, Ruslardan ısrarla istediği tarihi eserlerden biri işte bu Gülbahar Hatun yengemizin türbesinin üzerindeki örtü…
Ruslardan o örtüyü kesinlikle almalıyız ve de Trabzon Büyükşehir Belediyesinin Maraş caddesinde Oltan ailesine yaptırdığı Trabzon Müzesinde sergilemeliyiz.
***

Trabzon bir dönemler gerçekten efsaneler kenti imiş… Avrupalı edebiyatçılar Trabzon tarihi ile ilgili öyle inanılmaz efsaneler oluşturmuşlar ki…
Trabzon asırlar önce Avrupalıların gözünde, tarihçilerin yazdıklarına bakılırsa gerçekten efsane bir kentmiş.
Trabzon’un efsaneliği bölgedeki Roma hakimiyetinden mi yoksa Trabzon imparatorluğu döneminden mi geliyor bilemiyorum.
İtalyan tarihçilerin çirkin tasvirleri bir yanda diğer yanda ise Alman karnaval nağmelerinde söz edilen Trabzon!
Ünlü Rus tarihçi Karpov, Trabzon hakkındaki efsanelerin fantastik olarak İtalyan, Fransız, Alman ve İngilizlerin hatıralarından uzun yıllar boyu yaşadığını yazar.
Karpov; Trabzon prenseslerinin güzelliği ressamlara ve edebiyatçılara ilham kaynağı olduğunu belirtir ve ‘Verona’daki Anastasiya Kilisesi’nde (1530’lu yıllar) Pizanello’nun fresklerinde Georgi’nin ejderhadan kurtardığı prenses tasviri verilmişti ki, bu kendi güzelliği ile şöhret olmuş VIII. Ioannes Palelog’un hanımı olan Mariya Komnenos’tu’ der. Trabzon İmparatoru David’in Sultan Mehmet’e teslim olması da alaylı bir şekilde tasvir edilmiş.
***

Faruk Özak ile geçen akşam kısa ama güzel bir sohbetimiz oldu. Uzunkum otelin önündeki sohbetimizi can kulağı ile dinleyenler arasında Aydın Üniversitesi patronu Mustafa Aydın, Medikal Park Hastanesi ortağı ve CEO’su Muharrem Usta, Trabzon Valisi Abdil Celil Öz de vardı. Konu Trabzon tarihi olunca, sazı elimize aldık hem çaldık hem söyledik. Misafirlere de unutamayacakları bir tarih resitali çektik. 
***

Trabzon’un; binbeşyüzlü yıllarda Avrupalılar tarafından efsane şehir olarak nitelendirilmesi bölge halkının hareketli ve farklı yaşamından kaynaklanıyordur. Buna bir de bölgeye sömürü için gelenleri eklediğinizde ortaya bambaşka tablo çıkıyor… Bir yanda Cenovalılar, Venedikliler.,. Diğer yanda Atinalılar, Ispartalılar, öbür yanda güneyden, kuzeyden, doğudan gelenler… Onlarca farklı kavim ve farklı dinler!
Ve bugüne gelince…
Bölgede yaşayanları birbirinden ayıran din farklılığı olmuş… Hiçbir dine inanmayanlar bir dini tercih etmiş. Hıristiyanlık resmi din olmuş. Sonra Müslümanlık yayılmaya başlamış... Ve en sonunda da Müslüman olanlar burada kalmış olmayanlar kuzeye, Ege’nin ötesine göçmüş… 
***

Geçenlerde bir dostum Ermenilerin Trabzon’a ne zaman geldiklerini sordu. Bu soruya net cevap verebilmem için iyi bir araştırma yapmam gerekir. Ancak yine bu konuda az da olsa fikrim var. Tarih kitapları Moğol istilasını yazar. Tahminim o ki, Moğolların önünden kaçan Ermeniler Trabzon’a gelmiş olabilirler. Bu olayı birkaç yerde okumuştum. Trabzon’a gelip yerleşen Ermeniler, bölgede uzun yıllar yaşadı ancak bölgeden ilk kaçanlar da onlar oldu! Rumlardan veya Hıristiyan halktan önce bölgeyi terk edenler bu bölgeye sonradan gelen Ermenilerdir.
***

Trabzon’un efsaneliği maalesef tarihte kaldı! Bugün efsane Trabzon’u değil, 50 yıl önceki Trabzon’u arar hale geldik. Türkiye’de bugün her yönüyle en fazla erozyona uğrayan, en fazla tahrip edilen kentlerden biri hiç kuşkusuz Trabzon’dur. Ve bu kenti bu hale de maalesef bölgede yaşayanlar olarak bizler getirdik. Bu kenti eski haline getirme şansımız yok. Yapacağımız iş, bu kenti bu bölgeyi yaşanabilir bir yer haline getirebilmektir.

 

  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Diğer Haberler
  • Avrasya ve Ömer Yıldız!27 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Belediye’ye haksızlık!26 Ocak 2016 Salı 06:47
  • CHP’nin yeni misyonu AKP’ye örtülü destek mi?22 Ocak 2016 Cuma 06:47
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.