• BIST 97.726
  • Altın 145,645
  • Dolar 3,5781
  • Euro 4,0008
  • Trabzon 17 °C

Erzurum Kongresi ve Trabzon!

Erzurum Kongresi ve Trabzon!
hkurt6153@hotmail.com
Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı. Oradan Amasya üzerinden Erzurum’a geçti. Erzurum’da ilk kurtuluş kongresi toplandı.Erzurum kongresi için Trabzon’dan temsilciler istendi. Trabzon ekabiri kendi arasında bir toplantı yaptı, temsilcileri belirledi. Erzurum Kongresi öncesi Trabzon’da yaşananlar değişik kaynaklardan yazıldı çizildi.Biz bugün, o günleri yaşayan bir gazetecinin hatıralarını köşemize aldık.Merhum gazeteci yazar Cevdet Alap o günleri şöyle anlatıyordu;‘…..Trabzon’dan temsilciler istendiği zaman Trabzon’un iç durumu pek karışıktı, şehir siyasi çalkan¬tı içinde üzüntü verici bir durumdaydı.O zamanki vali Ali Galip Bey adında İstanbul hükümetine sadık bir kişi, Şark Cephesi komutanı General Kâzım Karabekir’in emirlerini yerine getirmemek, Erzurum Kongresi’nin toplanmasını engellemek için her çareye başvurmuş, hatta Mustafa Kemal’in temsilci isteyen emrini alınca belediyede yaptığı toplantıda bu emri geniş münakaşa konusu yapmıştı. Erzurum’a aksettirilen bu bulanık, olumsuz hava üzerinde Kâzım Karabekir Paşa valiyi Erzurum’a davet etmiş, vali gelmek istemediği takdirde de Gümüşhane’de bulunan fırka komutanı Halit Bey’e onu yakalatıp getirmesi emrini vermişti. Yakalanma emrinin verildiği haberini duyan vali, ani olarak İstanbul’a kaçmış, bunun üzerine de Harşit cephesi komutanı Hamdi Pirselim’e, İstanbul hükümetince paşalık verilip tayin emri gelmiş ise de bu zat da aynı akıbete uğramak durumu karşısında İstanbul’a çekilmeye mecbur kalmıştı.…. Mustafa Kemal’in delege isteyen telgrafı gelince; vali Ali Galip, eski ittihatçılar ile itilafçıların siyasi adamları, Müdafaa-i Hukukçular, Muhafaza-i Milliyeciler şaşkına dönmüş bir halde idiler. Bu emre uyulsun mu uyulmasın mı?Mustafa Kemal’den alınan telgraf üzerine Nemlioğlu Hacı Osman Efendinin ruhuna ithaf edilmek üzere Nemlioğlu Sabri Bey tarafından memleket ileri gelenlerine birer davetiye gönderildi. Bu davetiyede şu bilgiler vardı:“Hacı Osman Efendi İstanbul Mebusan?ında Trabzon mebusluğu yapmıştır. Sabri Efendi de bu ailenin en muhterem, kibar, ciddi ve efendi bir zatı idi.”Bu davetiye üzerine Nemlioğulları?nın baba evi olan Tekke’deki büyük konakta şu zevat toplanmıştı;Murathanzade Ziya: (Bu kişi CHP’nin Trabzon’da ilk başkanıdır.) Barutçuzade Hacı Ahmet: (Bu kişi Trabzon’da uzun yıllar ve özellikle Meşrutiyet döneminde Trabzon Belediye Başkanlığı,  ittihat ve Terrakki Cemiyeti Başkanlığı yapmış, Trabzon siyasi hayat ve tarihinde büyük rol oynamıştır. Cumhuriyet devrinde de siyasette yine aynı role devam etmek istemişse de yaşının ilerlemesi nedeniyle pek o kadar enerji harcayamamıştır. Bununla birlikte ölünceye kadar siyasi şevk ve prestijini göstermekten geri kalmamıştır. Onun kadar evlat acısı ve evlat mutluluğu almış az baba bulunur.)Kazazzade Hüseyin Hamdi: (Atatürk’e inanan, yaptığı cömertlik ve insanlık yüzünden iflas edip bütün emlakini heba ettiği halde, Atatürk’ün kendisi¬ni kurtaracağı inancı ile ömrünü törpüleyip gitmiştir. İnkılap tarihimizde bu kişi özel bir ayrıntı teşkil edecek hizmeti göstermiştir.)Müftü Ahmet Mahir: (Trabzon’un bilge kişisi idi.) Hatipzade Emin: (Bu kişi Osmanlı Mebusanında Trabzon mebusluğu yapmış, meteoroloji uzmanı idi.Alaybeyzade Faik: Bu kişi değerli bir avukattıAbanozzade Hüseyin Avni: (Kaymakamlık yapmış, taşkın zekâlı, akıllı bir kişiydi.)Hacı İbrahim Cudi: (Bu kişi âlim, fazıl, eser sahibi, yüzlerce öğrenci yetiştirmişbir hoca idi.) Ömer Fevzi: (Maceracı, taşkın ruhlu ve zekâlı bir kişiydi.)Servet ve İzzet: (Bu kişiler Trabzon’u sürekli olarak Osmanlı Mebusan Meclisi’nde temsil etmekle beraber İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin de ileri gelenlerindendi. İzzet Bey, Eyüboğlu ailesinden kaymakamlık yapmış akıllı bir zattı. Çocukluğumda bayramlarda ondan az metelik ve kırk para almadım. Babamla arası iyi idi... Babam onu çok severdi ve ondan çok iyilik görmüştü.)Servet Bey: (Mutasarrıflık -sancak yöneticisi- sultani müdürlüğü yapmış yükseköğrenimli bir kişiydi. Erzurum Kongresi’nde ve sonraları Mustafa Kemal’e muhalif kalmış ve gözden düşmüştü.)Hacı Rüştü Emin Bayraktar: (Servet kaybetmiş, devrime hizmet etmiş, zeki, cesur, bilginbir kişiydi.).Türkoğlu Ahmet Bican: (Trabzon’un tipik,  hoş sohbet,  cesur,  atılgan-,  nahiye müdürlüğü yapmış, zeki, saç ve sakal boyamakta üstat, hoş bir kişiydi.)Hafız Mahmut: (İlkokul öğretmenliği, ilköğretim müfettişliği yapmış, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yönetim kurulu üyeliğinde bulunmuştu. Temiz ahlaklı, hoş bir kişiydi.) Murathanoğlu Hasan: (Memleket eşrafından bir kişiydi.)Molla Mehmet: (Uzun yıllar belediye meclis üyeliği yapmış, kendini belediyeye vakfetmiş ve bu suretle memleketin tanınan kişileri arasında yer almıştı.)Hacı Hami ve Vehbi: (Trabzon eşrafından olup, Ticaret Odası Başkanlığı yapmış iyi birer kişiydiler.)Bunlardan başka bazı kişiler de bu toplantıda bulunmuştu. Mevlüt bittikten sonra Mustafa Kemal’in telgrafı okundu. Uzun bir müzakereden sonra kimlerin delege olarak gideceği, bu arada kurulacak teşkilata ne ad verileceği üzerinde tartışma yapıldı. Müftü Mahir Efendinin ileri sürdüğü Müdafaa-i Hukuk Grubu’ unvanı kabul olundu ve oraya gidecek heyetin seçimine geçildi ve şu kişiler seçilerek toplantıya son verildi.İzzet, Servet, Faik, Hüseyin Avni, Ömer Fevzi.Bu heyet iki gün sonra Erzurum’a hareket etti. Bu heyetin yol masrafları toplantıya katılan kişiler tarafından verildi.TRABZON’DA MÜDAFAA-I HUKUK...İşte o zaman Trabzon’da Müdafaa-i Hukuk teşekkül etti ve heyeti de şu kişiler teşkil etti:Hacı Ahmet, Hacı Alihafızzade Hakkı, Laçinzade Salih, Çolakoğlu Halim, Hafız Mahmut, Faik Ahmet, Hacı Alihafızzade Mehmet Salih.Bunları Mustafa Kemal Paşa kabul etmedi. İşte Mustafa Kemal’e ilk muhalefet bu tarihlerde başladı. Müdafaa-i Hukuk Grubu’nun ilk toplantı yeri, eski Rum kulübü olan bina idi.Uzun ve çeşitli evrelerden sonra CHP Ankara’da teşkil edilince Trabzon Müdafaa-i Hukuku tanınmadı. Heyetin tanınmaması üzerine bu heyet binayı kapayarak çekildi, ondan sonra ordu müfettişi Ali Sait Paşa heyeti Trabzon’a gelip Şems Oteli’nde buradaki işleri, gelişmeleri incelemeye koyuldu. Paşa, Müdafaa-i Hukukçulardan kapanan binanın anahtarını istedi, onlar da vermediler.Arka taraftan içeri girildi ve bina açılarak CHP bu binada kuruldu. Trabzon’da kurucu heyet olarak Cumhuriyet Halk Partisini şu kişiler oluşturdu:Reis: Murathanzade Ziya, İzzet, Abanozzade Hüseyin Avni, Kazazzade Hüseyin Hamdi, Alaybeyzade Faik, Nemlizade Sabri, Hacı İzzetzade Hasip.Ben bu sırada orman idaresi ikinci kâtibi idim. 1337 (1921) Haziran’ında İstiklal Savaşı’na çağrılmıştım.Prof. Dr. İbrahim Özen yanlış yapıyor!Saadet Partisi GİK üyesi Şeref Malkoç, Ali Öztürk’ü aramış ve KTÜ’nün kuruluş yıldönümü etkinliklerini eleştirmiş ve şöyle demiş; ‘Allah aşkına bu üniversitede iki laf edecek kimse yok mu? Koca bir üniversite bir panel, bir konferans organize etmez mi? 54 yıl önce verilen emekler yad edilmez mi? Üniversitenin dünü, bugünü, yarını değerlendirilmez mi? Dahası ve en önemlisi bu şehirde böyle rezil bir Kuruluş Yıldönümü etkinliğine itiraz eden kimse yok mu? Rektöre kimse bunu hatırlatmaz mı?” Ali bey de şöyle devam etmiş;’Ortada gerçekten garip bir durum var. Bir konservatuarın kuruluş yıldönümü kutlanmıyor. Söz konusu olan bir festival de değil. 7 günde tam 7 konser... DJ partiler ve dans gösterileri... Bir üniversitenin 54. kuruluş yıldönümü vur patlasın, çal oynasın anlayışıyla yad ediliyor. 7 günde programlar tam 60 saate yayılmış. 60 saat içinde de merhum Reşit Tarakçıoğlu’nun mezarına yarım saat ayrılmış. Bilim adına, düşün adına, kent, üniversite, bölge adına hiçbir programa yer verilmemiş. Bugüne kadarki kutlamaları hatırlamıyoruz. Her yıl konserler, dans gösterileri yapılmış mı bilmiyoruz. Doğrusu belki de yapılmış ama görememişiz!....KTÜ’nün YÖK tarafından ilan edilen SCI+SSCI+AHCI değerlerinde Erciyes’in, Çanakkale’nin, İnönü’nün, 19 Mayıs’ın, Afyon’un, Abant İzzet Baysal’ın gerisine neden düştüğünü şimdi anlayabiliyor musunuz??Bu yazıyı yazarken Eğitimci- Yazar İbrahim Hakkı Gündoğdu ziyaretimize geldi.İbrahim bey, bir süredir İstanbul’da. Kendisi ile ilgilenmediğimiz için, ‘Ayda yılda bir geliyoruz. Bilgisayardan kafanızı kaldırıp bakmıyorsunuz’ diye sitem etti.-‘İbrahim bey, Ali Öztürk beyin KTÜ ile ilgili bir değerlendirmesi var. Onun üzerine iki satır yazmaya niyetlendim’İbrahim kafasını kaldırdı ve gülerek,‘Ali bey, 4- 5 yıldır kuruluş etkinliklerinde neler yazmıştı. Dün de benzer eleştirilerde bulunmuş muydu?’İbrahim Hakkı, bulmaca gibi soru soruyor!Ali Öztürk’ün, KTÜ’nün kuruluş yıldönümün daha önceleri neler yazdığını bilmiyoruz. Gerçi kendi de hatırlamıyormuş! Bizde çoğu zaman bazı eski yazılarımızı ‘hatırlamıyoruz’ diyerek geçiştiririz! İbrahim Hakkı, ‘Ali beyin değerlendirmesi üzerine yorum yapmanızı doğru bulmuyorum’ dedi.İbrahim’in mutlaka bir bildiği vardır. Çünkü Ali beyi bizden daha iyi tanır!Aslında, Ali Öztürk ve Şeref Malkoç’un eleştirilerinde haklılık payı da yok değil!KTÜ gibi bir ilim, irfan ve bilim yuvasında ve de bu devirde böyle kutlama olur mu?Hani nerede Mehteran bölüğü!Hani nerede ilahi grubu!Hani nerede Kuran bülbülleri!O Üniversite de 7 gün 7 gece nasıl mevlit okutulmaz!Helva dağıtılmaz, şerbet akıtılmaz!O nedenle bu İbrahim Özen Hoca gerçekten yanlış yapıyor!
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Kral Sarayından Kızlar Manastırına!16 Eylül 2015 Çarşamba 13:35
  • Efsaneler kenti Trabzon!08 Eylül 2015 Salı 14:17
  • Tarihi doğru okumak ve Trabzon’un Hatunları!03 Eylül 2015 Perşembe 09:00
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.