• BIST 106.926
  • Altın 151,365
  • Dolar 3,6718
  • Euro 4,3287
  • Trabzon 15 °C

İRAN’I ANLAMAK

Prof. Dr. Burhan Çuhadaroğlu

Geçen yıl uluslararası ve etki faktörü oldukça yüksek olan bilimsel bir dergiye yayınlanmak üzere sunulmuş olan bilimsel bir makale, çalışma alanlarımdan bir tanesine yakın olması vesilesi ile değerlendirilmek üzere dergi tarafından bana gönderilmişti. Makale; İran’daki üniversitelerde çalışmakta üç bilim insanı tarafından hazırlanmış oldukça zengin bir içerik taşımaktaydı.

Benim makalelerime de birden çok sayıda atıf yapılmış olan bu çalışmayı dikkatlice gözden geçirip, kapsamlı bir rapor hazırlamıştım. Makalede benim yapmayı düşündüğüm birçok konu detaylı olarak incelenmiş ve elde edilmiş olan bulgular oldukça güzel bir şekilde yorumlanarak sunulmuştu. Dünyanın gelişmiş ülkelerinde bile yapılmakta olan çalışmalardan fazlası vardı ama eksiği yoktu.

Bu örnek ile giriş yapmış olmamın nedeni, İran’ın bilimsel dünyadaki yerinin oldukça iyi bir düzeyde olduğunu anlatmak içindir. Nitekim aynı zamanda başarılı bir mühendislik hocası da olan İran eski cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, kendi döneminde ülkesinin uluslararası arenadaki çıkarlarını başarıyla korumuş olmasının yanı sıra, İran’daki bilimsel ve teknolojik gelişmeyi de büyük bir içtenlikle teşvik etmiştir.

Dünya Bankası verilerine göre 2011-2015 arası yapılmış olan bilimsel makaleler sıralamasında 8176 adet makale ile Danimarka, Belçika, Norveç, Avusturya, Finlandiya, Polonya, Portekiz, Çek Cumhuriyeti, İrlanda, İsrail, Singapur gibi ülkelerin önünde yer almıştır. Bu sıralamada İran’ın her geçen yıl düzgün bir şekilde yükselmekte olduğunu da belirtmeliyiz. Ayrıca İran adresli olarak literatürde yer alan makalelerin, etki faktörü yüksek dergilerde yayınlanmakta olduğunu ve Asya’da Çin, Hindistan gibi ülkelerden sonra en yüksek atıf almakta olduğuna da dikkat çekmek isterim.      

  •  

İran bugün bilim ve teknolojide bütün dünyada ilgi çeken bir sıçrama içerisindedir. Temel bilimlerde ve mühendislikte oldukça iyi bir sisteme sahip olan İran’ın öğretim kalitesi ve nitelikli insan gücü imrenilecek düzeylere ulaşmıştır. Üstelik bu başarı, Batı ile yıllar süren bir soğuk savaş ve ambargonun getirdiği kısıtlara rağmen yakalanmıştır. Önümüzdeki dönemde Batı ile olan sorunlarını aşan İran’ın daha da gelişmesi beklenen uluslararası ilişkileri ile çok daha ileri düzeylere ulaşması beklenti dâhilindedir.

Peki, İran’ın bilim ve teknolojide göstermiş olduğu bu yükseliş İran adına her şeyin mükemmel olduğunu mu göstermektedir; tabii ki hayır. 2010 yılında hakkında recm cezası verilen Sakine Muhammedi Aştiyani için bütün dünya gibi ben de tepki göstermiş ve doğrudan İran cumhurbaşkanlığına konu ile ilgili görüşlerimi yazmıştım. Bunun gibi çağdaş dünyanın anlamakta zorlandığı ve insan haklarına aykırı bazı yasal mevzuat İran’da halen yürürlükte olup, İran’ın kendi toplum düzenine hiç de yakışmayan bu uygulamalar zaman içerisinde yumuşamış olsa bile varlığını korumaya devam etmektedir.

Çok iyi biliyorum ki; İran halkının büyük bir çoğunluğu, uygar ülkelerde geçerli olan çağdaş hukuk kuralları içerisinde ve yozlaşmamış bir düzen içerisinde yaşamayı istemektedir. Bunun ilk işareti de hafta sonu yapılmış olan uzmanlar meclisi seçiminde görülmüştür. Reformcuların çoğunluğu kazanmış olması olumlu bir gelişmedir. Laik devlet düzeni ve inanç özgürlüğü gibi alınması gereken daha çok yol elbette vardır, ancak İran’daki gidiş iyi yoldadır.

Türkiye’nin tarihsel bağları olan komşu İran ile yeni bir formatta ve anlayışta ilişkilerini tazeleme ihtiyacı vardır. Bu konuda her iki ülkenin çaba göstermesi bilimsel, ekonomik, kültürel anlamda işbirliğine gitmesi, hem bölgemiz hem de dünya barışı için son derecede önemlidir. Batının kurduğu tuzakları aşabilmeyi İran çok iyi bilmektedir, ama biz bunu nasıl başarabiliriz, orası meçhul…   

 

 

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.