• BIST 106.991
  • Altın 151,481
  • Dolar 3,6762
  • Euro 4,3196
  • Trabzon 15 °C

İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)

İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)
İşgal yılları TrabzonS.P.Mintslov’un günlüğü!(1916-17)

Dr. Enver Uzun, uzun yıllar Azerbaycan’da kalmış, araştırmacı bir isimdir. Ruslar, 1916 yılında Trabzon’u işgal etmişlerdi. İşgal komutanlarından Sergei Rudolphovich Mintslov, işgali ilk gününden itibaren günü gününe not etmiş bir komutan! Mintslov; Kiev, Finlandiya ve Trabzon’da bulunmuş. Enver Uzun, işte bu komutanın ‘Trabzon Epopesi’ adıyla kitap haline getirdiği günlüklerindeki Trabzon bölümünü 2008 yılında Türkçeye çevirmişti.

Bugün size bu kitaptan bazı bölümler aktaracağım.

25 Mayıs 1916 - Of:

Sabah gürültüyle geminin çapası suya atıldı. Rize’nin yakınlarında durmuştuk. Portakal bahçeleriyle meşhur olan bu şehir çok küçüktü. Burada bir hayli yük boşaltılmalıydı. Bu nedenle motorlu bir kayıkla sahile çıktım.
Kazakların at bağladıkları uzun yolun yanından geçerek asıl sokağa çıktım. Yol çok dar ve eğri idi. İki katlı Türk evleri kirli ve kaba idi. Onlardan gerçek Türk kokusu geliyordu. Evlerin birinci katında, fırınlar ve kahvehaneler vardı. Türklerin izi bile kalmamıştı. Üç sokaktan ibaret olan şehri 15 dakika içerisinde gezdim. Her tarafta bizim askerlerimiz göze çarpıyordu.

Şehirden geçmekte olan yol Batum ile Trabzon’u birleştiriyordu….. Çok az bir süre sonra büyük bir körfezin etrafında kurulmuş olan Of şehrine yaklaştık. Uzaktan yüksek minareli beyaz bir mescid görünüyordu. Of yakınlarında savaş vardı. Bu savaşa denizciler de katılmıştı…
Geminin güvertesinde büyük delikler görünüyordu. Bunlar toplardan atılan mermilerin duvarlarda açtığı deliklerdi. Mescidin yakınında olan ev çok büyük zarara uğramıştı. Evin bir tarafı ve çatısı yok olmuştu.. Batıya doğru yükseklerde dallarla örtülmüş Türk siperleri görünüyordu. Bizim gemiden atılan mermiler bu siperleri tamamen dağıtmıştı.. Of ta sadece askerler vardı. Sivil insanları görmedim diyebilirim. Of, Rize’den daha iyi durumda idi. Buradaki mescit büyük ve temiz idi. Mescidin karşısında büyük bir taş fıskiye vardı..

Of’un yakınlarında Almanların denizaltısı, yüzen hastane ‘Podtugaliyani’ batırılmıştı. Yükü boşalttıktan sonra yeniden yola çıktık… Bu satırları yazarken uzaktan değişik renkteki evleri görünüyordu’

26 Mayıs - Trabzon

Akşam saat 6’da gemimiz sahile yanaştı. Trabzon dağın yanında yüksek bir düzlükte kurulmuştu. Uzun bir çıkıntı denizin içlerine doğru uzanıyordu.. Kırmızı kiremitlerle örtülmüş Türk evlrei sık şekilde birbirinin yanı sıra yerleşmişti. Uzaktan şehir Avrupai- şehirlerini hatırlatıyordu. Aslında ise eğri sokaklarla dolu, labirenti andırıyordu…. Şehirde araba yoktur. Aslında bunun anlamı da yoktu.Araba ile köşelerden geçmek olası değil. Yükçüler bavulları omuzlarına aldılar ve artık şehri tanıyan matros beni dağa doğru bir otele götürdü. Sokağın her iki yanına dükkanlar yerleşmişti. Her bir dükkanın yanında tezgahların üzerinde büyük tütün tepecikleri vardı. Ticaretle meşgul olanların tümü Yunanlılardı…. Otellerin birinde Kafkas otelde boş bir yer bulmak mümkün oldu. Büyük bir memnuniyet içerisinde yıkanmaya başladım. Bütün otel de hizmet yapılan bir tek el- yüz yıkama yeri vardı… Küçük bir oda ve ortasında delik deşik Türk tuvaleti… Oda iki büyük demir karyola vardı.

28 Mayıs - Trabzon

Subayların yanında benim için ayrılmış odaya taşındım. Boş olan Türk evinde üç mühendis albay, general ve ben yerleştik.. Her birimizin odaları vardı. Terk edilmiş Türk evlerinden götürülmüş mobilyalar ile bu ev döşenmişti.

Trabzon’u almıştılar demiyorum çünkü şehrin 40 verstliğinde savaş sırasında Türkler bir mermi atmadan şehri terk etmişlerdi. Amerikan konsolosu Lyahov, şehrin herhangi bir direnç gösterilmeden teslim edildiğini söyler.

Bizim askerlerimiz Türklerin şehri terk etmesinden iki gün sonra şehre girdiklerinde şehrin Yunanlılar tarafından yağmalandığını görürler. Askerlerin yağma yapmaması ve yerli halkı incitmemesi içen Layahov askerlerin şehirde durmalarına fırsat vermeden şehirden geçirtir.  Ancak şehir Yunanlılar ve bizim denizciler tarafından yağmalanmıştı.

Yerli Yunan metropoliti Hrisano, Trabzon yakınlarındaki mineral su kaynağını (Kisarna) Lyahov’a bağışlamıştı. Türkler zamanında mineral suyun damacanası 4 kepikten satılırdı. Şimdi 20 kepik olmuştu.

1 Haziran

Trabzon’un tarihi taş devrinin mağaraları ile başlar. Bu tür mağaralar Erzurum yolunda dağlarda ve şehrin etrafında çok sayıda mevcuttur. Trabzon çok güzel geçmişiyle bir tür Karadeniz Troyasıdır. Onun tarihi güzelleşme devri 13. Yüzyıldan başlayarak 15. Yüzyılın ikinci yarısına kadar devam etmişti.

6 Haziran

Şehrin yakınlarında bir casus yakalanmıştı: Onun cebinde buraların planları vardı……. Et yok, ekmek yok, yemeye hiçbir şey yok.

22 Temmuz

Şehirdeki çadır ve askeri hastaneler yaralı ve hastalarla dolu idi…

27 Temmuz

Artık veba bize kadar gelip çıkmıştı… Şehirde 270 Türk esir vardı. Onların vaziyeti akıl almaz şekilde idi.

27 Ağustos

Sümela’ya yolculuk…

1 Kasım

Bu gün çok güzel bir gündür. İlk defa olarak Trabzon da bir rus gazetesi çıkmaya başladı. Gazetenin adı, ‘Trabzon Askeri Varakası’ olup redaktörü de bendim.

11 Şubat 1917

Dün aksam öyle bir kar yağdı ki, sokağa çıktığımda dizlerime kadar kara battım. Buraya son 100 yıldır ilk defa böyle kar yağıyormuş…..

Mintslov’un günlüğü bu şekilde devam ediyor. Günlükte ilginç ve korkutucu olaylar var.

Dr. Enver Uzun’un bu çeviri eserini okumanızı tavsiye ederim.

  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Diğer Haberler
  • Avrasya ve Ömer Yıldız!27 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Belediye’ye haksızlık!26 Ocak 2016 Salı 06:47
  • CHP’nin yeni misyonu AKP’ye örtülü destek mi?22 Ocak 2016 Cuma 06:47
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.