• BIST 96.455
  • Altın 223,047
  • Dolar 5,6626
  • Euro 6,5275
  • Trabzon 19 °C

Kahya Yahya’nın Konağı ve anıt mezarı!

Yer KULAK

Kahya Yahya, Ali Şükrü Bey ve Topal Osman; Milli mücadele dönemlerinin önemli figürleri arasında yer alır. Her üç isimle ilgili onlarca kitap yazıldı. Bu üç önemli şahsiyet, Karadenizli… İkisi Trabzonlu biri Giresunlu…
Ve bu üç isimde, Karadenizli deyimiyle, ‘vurdi vurdi vurildi’!
Kahya Yahya; Enver Paşa yanlısı. O yıllarda kısa bir dönemde olsa mafyatik dille, teşkilat bağlantılı ‘Trabzon’un babası’!  Siyasi hamisi Ali Şükrü bey! Topal Osman, bölgede başkaldıran Rumlara karşı mücadele vermiş, savaşlara katılmış milis reisi… Mustafa Kemal’in muhafız alayı komutanı!
Geçenlerde, birkaç yıl önce yazdığım , ‘Kayıkçılar Kahyası Yahya’ başlıklı yazım sosyal medyada tekrar paylaşıldı. Yazıya farklı yorumlar geldi.
Tarihi ve nostaljik yazılarımı; gece rüyada görüp veya hayal edip gündüz yazmıyorum. Edindiğim bilgileri, yaptığım araştırma ve irdeleme sonucunda farklı bir üslupla gazete okurları için yazmaya çalışıyorum. Zaman zaman hata ve yanlışta yaptığım oluyor!
Neyse gelelim konumuza!
Kahya Yahya’nın Köşk yolunda öldürüldüğünde bindiği otomobilinin daha sonra liman sahasına atıldığını, Liman yapılırken arabanın çıkartıldığını ve hurdacıya satıldığını yazmıştım. Hatta Yahya’nın Boztepe’deki mezarının bakımsız ve gariban mezarı gibi durduğunu bile aktarmıştım.  Aynı mezarlıkta yatan Ali Şükrü beyin mezarı bakımlı, Yahya Kahya’nın ki terkedilmiş!
Ki o Yahya, bir dönemler Trabzon’un kahramanı idi! Hatta öldürüldükten bir süre sonra, mezarı anıt mezar olacaktı!
‘Trabzon’dan esintiler’ adlı hesapta, eski Trabzon fotoğraflarıyla Trabzon’un bir dönemki tarihine ışık tutan Anastasiu Grigoriadou, birkaç gün önce Kahya Yahya için yaptırılması düşünülen anıt mezarın taslak temsili anıt mezarının resmini yayınladı.
Muhtemelen Trabzon göçmeni bir ailenin evladı olarak Yunanistan’da yaşayan Anastasiu hanım resmin altına da şunları yazdı;
’20. Yy başlarında Trabzon'un o dönemin tarihiyle bağlı olan bir kişi yaşıyordu, adı Kahya.. Bir gemici imiş ve gemicilerin derneğinin de başkanı!  Tarihini belki siz benden daha iyi bilirsiniz sonu çok kötü olmuştu! Yazlık evine giderken vuruldu ve hayatını kaybetmişti. Ailesi zengin olduğundan anısına bir anıt yapmak istemiş! O zaman Trabzon'da en önemli mimar Dimitrios Fillizis imiş ve işi ona vermişler! O zor dönemde iş yarıda kalmış ve anıtın sadece temeli tamamlanmış Poaztepede! Bu fotoda anıtın taslağını görebilirsiniz.’
Yahya’nın bu anıt mezarı neden, niçin yapılmadı bilemiyoruz. Anıt mezarın temeli nerede atıldı o da belli değil… Tahminimiz o ki, ailenin anıt mezarı yapmamasında, korku ve Ankara ne der düşüncesinin yanısıra Cumhuriyetin ilan edilmesinin etkisi vardı!

***

001-013.jpg

Yahya Kaptan’ın ailesi ile birlikte yaşadığı Çömlekçi Mahallesinde bahçeli bir konağı vardı… Konak, hala yerinde… Çömlekçi dönüşüm projesinde yıkılıp yıkılmayacağı belli değil. Yıkılmayacağı söyleniyor! 1900’lü yılların görkemli Türk evlerinden biri olan Kahya’nın konağı geniş bahçe içerisinde ve hamamlı idi. Yahya, öldürülmeden önce bu evde önemli toplantılar yapılırdı. Ölümünden sonra ise evi ziyaret eden devlet büyükleri olmuş!
Hatta rivayete göre Mustafa Kemal Atatürk’ün ve İsmet İnönü’nün Trabzon’a bir gelişlerinde o eve geldikleri Yahya Kahya’nın ailesini ziyaret ettikleri ve yemek yedikleri söylenir!
Gerçi, Atatürk’ün Trabzon ziyaretleriyle ilgili yazılan tüm yazılarda, Atatürk’ün Kahya’nın evinde yemek yediği yazmıyor.
Ancak, Kahya Yahya’nın Trabzon’da yaşayan torunları ve İstanbul’da 20-25 yıl önce İstanbul’da vefat eden kızkardeşi Nebiye hanımın yakınlarına evlerinde Atatürk’ü İsmet İnönü’yü ağırlandıklarını söylemiş.
O dönemlerde halk arasında, Kahya’yı Mustafa Kemal’in işaretiyle Topal Osman’ın öldürdüğü söyleniyordu. Bu söylentilerin kulaktan kulağa yayıldığı ortamda Atatürk’ün veya İsmet İnönü’nün Yahya’nın evini ziyaret etmesi ve yemek yemesi ilginç!
Ayrıca o yıllarda Kahya Yahya ve Ali Şükrü beyin öldürülmesi nedeniyle Trabzonluların önemli bir kesimi Atatürk’e tepkili idi! Bu tepkili ortamda ev ziyareti biraz manidar!
Mustafa Suphilerin, Kahya Yahya, Ali Şükrü ve Topal Osman’ın öldürülmeleri üzerindeki sis perdesi yıllar sonra kalktı.
Mustafa Suphi ve 15’leri, Enver Paşa’nın talimatıyla Kahya Yahya ve arkadaşları öldürmüştü. Kahya Yahya’yı ise Atatürk’ün uzun yıllar yeminli muhafız komutanlığını yapan İsmail Hakkı Tekçe, Topal Osman’ın iki adamıyla öldürdü. Ali Şükrü’yü öldüren Topal Osman’ı da yine Tekçe öldürmüştü…
YAHYA’NIN KONAĞINI KİM ALDI!
Kahya Yahya’nın Çömlekçi’deki o meşhur konağı, ölümünden epey sonra satılığa çıkartıldı. Torunlarının iddiasına göre Konağı, ‘Burası Yahya’nın evidir, Ocağı sönmesin’ denilerek kimse satın almak istememiş. Ancak, kardeşleri satılmasından yana imiş!
Ve sonunda konak, o günkü para ile 25 bin liraya satılmış!
Konağı fındık tüccarı Sürmeneli Yakup Başaran satın aldı…
Yakup Başaran, Ramada otelin patronu Hüseyin Başaran’ın dedesi..
Yakup Başaran’ın, oğlu Necati Başaran; Topal Osman’ın torunu ile evli.  İdmanocağı’nda da top koşturan Necati Başaran’ın kızı TÜSİAD eski başkanı Cansen Başaran Symes…
Bu evlilik Konağın satın alındıktan sonra mı oldu önce mi, bilmiyorum.
İsmail Hakkı Tekçe, konağın satıldığı dönemlerde cinayeti kendisinin işlediğini söylememişti. Trabzonlular, Kahya Yahya’yı, Ankara’nın emriyle Topal Osman’ın öldürdüğüne inanmışlardı!  Kahya Yahya’nın torunlarından Mustafa Eskici, ‘ Rahmetli Yakup bey fındık ihracatçısı idi. Parası vardı. Evi satın aldı. Bu satış işini farklı yorumlamak yanlış’ dedi.
Kahya Yahya’nın konağını,  Topal Osman ile ikinci derece de olsa dünür olan merhum Yakup Başaran’ın satın alması bize göre de tesadüf ve iyi niyet!

 

  • Yorumlar 3
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.