• BIST 89.466
  • Altın 146,241
  • Dolar 3,6463
  • Euro 3,9145
  • Trabzon 13 °C

Kral Sarayından Kızlar Manastırına!

Kral Sarayından Kızlar Manastırına!
Hasan KURT yazdı..

Trabzon Tabakhane kentsel dönüşüm projesinde istimlaklar tamamlandı, birkaç yıl önce boşaltılan binaların yıkımı devam ediyor.

Tabakhane bölgesi Trabzon için geçmişte önemli bir mekandı… Tabakhane İçkale’nin dışında kalan bir yer olmasına rağmen, Romalılar döneminde hayli önemliydi…

Tabakhane camisi ve çevresinde yüzyıllar önce büyük bir mabet varmış… Trabzon’daki tarihi eserler, Suriye ve Irak’ta IŞİD’in yaptığı gibi her dönem yağmalanır, kırılır ve çoğu da denize atılırmış. Bu eserlerden bir kısmının üzeri de örtülür ve toprak altında kalır…

Tabakhane’deki bugünkü caminin yerinde eski cami vardı. O camide muhtemelen eski mabedin yerine yapılmıştı!

Eski cami yıkıldığında da temelinde çok sayıda küp, paralar vs. bulunmuştu… Bulunan paralara, küplere, ya birileri hatıra için almış ya da yüce devletimizin önemli kurumları el koymuş, bilemiyoruz.

Bu arada mahallenin çocukları, küpler içinde buldukları madeni paralar nedeniyle karakola bile düşmüşlerdi…

Karakolda, kendilerine ‘paraları ne yaptınız’ diye sorulmuş.

Çocuklar da ‘büyükler elimizden aldı’ demişler!

O yıllarda cami çevresi biraz daha kazınsaydı belki de çok önemli tarihi eserler ortaya çıkardı.

Gerçi çıksa ne olacak!

Ya bir köşeye atılacak ya da birileri yürütecekti!

***

 

Tabakhane Camisinin arkasındaki inşaatın kazısında çıkan insan heykeli, bir süre orada kalmıştı. Sonra vinçle bir kamyona yüklendi ve Ayasofya Müzesinin bahçesine taşınmıştı. Trabzon tarihine ışık tutacak heykel şu anda Müzenin bahçesinde öylesine duruyor. Heykel o inşaatın yapıldığı bölgede tek mi idi, orada başka heykeller var mıydı, bugüne kadar araştırılmadı…

Caminin batı bölgesinde, geçenlerde yıkılan taş binanın önündeki yol üç-beş yıl önce çökmüştü. Bölgeden bir okur aramıştı. Olay yerine gittiğimde, yolun çöken bölümünün etrafı bir tente ile kapatılmış ve ayrıca bir de kırmızı-beyaz şerit çekilmişti. Çöken bölgeye kimse yaklaştırılmıyordu. Oradaki görevli, beni tanıdı. Şeridin ve tentenin altında içeri girdim. Çöken bölüme indim…

Bir buçuk metre eninde kenarları deliksiz tuğla ile örülmüş, bir yol! Yol muhtemelen oradaki mabetten dereye doğru gidiyordu… Olay yerinden ayrıldım… Bir veya iki saat sonra Belediye, birkaç kamyon kum ile orayı doldurdu ve üzerine de parke taşı ördürdü…

Ve böylece Ortahisar’da Müftülük binasının alt katındaki konferans salonundan çıkan dehlizi betonla orayı da toprakla, kumla kapattık…

***

 

Ortahisar’ın zirvesinde Kral Sarayının bulunduğu bölgenin temizlenmesi ve oraya görkemli bir otel yaptırılması için epey yazı yazmıştım. O bölgenin zaten bir bölümü hazinenin, bir kısmı da vatandaşın. Kommenler döneminde, kralın sarayı orada idi. Saray kalıntıları, yıkıma, talana rağmen hala görünüyor! Bugün Trabzon’da yaşayanların büyük bölümü oraya bir kez dahi gitmemiştir… Hatta dünkü ve bugünkü belediye başkanları, valiler bile o kale surlarının üzerine çıkıp Trabzon’u seyretmemişlerdir. Orası, Boztepe’den sonra Trabzon’a hakim bir yer.

O saray Romalılar döneminde mi, yoksa Kommenler döneminde mi yapıldı, bilmiyorum. Bildiğimiz Trabzon İmparatorluğunun sarayının orada olduğu! Ancak, kral sarayının batısında bugün TOKİ’nin yaptırdığı ve Kindinarlı Mustafa Seyhan’ın kardeşi Ali Seyhan’ın işlettiği restoranın bitişiğinde, büyükçe bir kayanın içinin oyularak yüzyıllar öncesi yapılan küçük bir mekan var. Orası muhtemelen Romalılar döneminde Hristiyanlık öncesi yapılmış olabilir.

Trabzon’u 5 hafta kuşattıktan sonra şehrin anahtarını son imparator David’den alan Fatih Sultan Mehmet’in bir veya iki gece o sarayda kaldığı söylenir.

Trabzon Büyükşehir Belediyesi, İmar planına o bölgeyi kesinlikte turizm bölgesi olarak işletmeli…

***

 

Birinci Dünya Savaşında, 1916 yılında Ruslar Trabzon’u işgal etmişlerdi. Ruslar, işgal yıllarında Trabzon’a bir Rus arkeolog heyeti göndermişlerdi. Bu heyete ünlü Rus arkeolog Uspenski başkanlık ediyordu. Rus tarihçi Karpov, Trabzon’daki, Arkeolojik yapıtların kaydedilmesi ve korunması görevinin ona verildiğini yazar. Uspenski, 1916 ve 1917 yıllarında Trabzon’un belli birkaç noktasında, küçük çaplı kazı işleri gerçekleştirilmiş. MS. 812 yılında yapılan Kutsal Eugenios Kilisesi (Bugünkü Yenicuma cami) etrafında, İç Kale’de, Kutsal Ayasofya Kilisesi (Ayasofya Müzesi)  ve Hrisokefalos’de ( Ortahisar cami) araştırmalar yapmış. Araştırma sonrasında el yazmaları ve antika eşyalar toplandı, İmparator IV. Alexios’un mezarı açıldı. Uspenski’nin başkanlık ettiği araştırma heyeti, 1580’li yıllarda camiye dönüştürülen Ayasofya Kilisesi’ndeki meşhur freskleri bulmuştu, ancak tam olarak gün yüzüne çıkaramamıştı. Ruslar gittikten sonra Ayasofya kaderine terk edildi. Ta ki 1957 yılana kadar! İngiliz arkeologlar, 1957- 62 yılları arasında Ayasofya’nın duvarlarını, tavanını süsleyen freskleri ortaya çıkardı, biz de bugün o fresklerin üzerine kefen bezi çektik ve Müze haline getirilen Ayasofya’nın yarısını cami yaptık! 

***

 

Ortahisar Camisinde de durum aslında Ayasofya’dan pek farklı değil.

Eray Altındaş, 1960’lı yıllarda ilkokul yıllarında Ortahisar camisinin iç duvarlarının bazı bölgelerinde sıvaların döküldüğünü ve altında freskleri gördüğünü, Trabzon’a gelen yabancıların uğrak yerlerinden birinin de Ortahisar olduğunu ancak son yıllarda Ortahisar camisinde turistlerin göreceği bir şey kalmadığı için gelen- gidenin olmadığını söylüyor.

Ortahisar bugünlerde restore ediliyor. Freskler ortaya çıkarılacak mı yoksa üzerleri daha kalın bir sıva ile mi kapatılacak, bilemiyoruz? Yapımcı firma, Vakıfların projesi doğrultusunda işini yapıyor…

Ortahisar camisinin duvar ve tavanlarındaki freskler ortaya çıkarılıp ve üzerleri kefen bezi ile örtülse ne kadar iyi olur!

***

 

Yıllar önce merhum emekli öğretmen Hami Nayır ile bir sohbetimiz olmuştu. Ahmet Özer bu sohbeti daha sonra haftalık Trabzon Ekspres Gazetesi’nde yazmıştı.

Hami Hoca, 1900’lü yılların başında İskenderpaşa camisinin doğusundaki sübyan mektebine gitmiş… Muhacirliğe çıkmadan önce bıyığı yeni terlemiş delikanlı olarak Boztepe yamaçlarındaki Kızlar Manastırının çevresinde de tur atmış, bir büyüğümüzde…

Rahmetli Nayır, Boztepe’deki kızlar Manastırı’nın duvarlarının sarı boyalı olduğunu, Manastıra giden kızların, orada eğitim alan gayrimüslim genç kızların sere serpe Boztepe’nin yamaçlarına yayıldıklarını anlatırdı.

Boztepe’deki Kızlar Manastırı, 1960’lı yıllara kadar ayakta idi. Trabzon’a çevreden göçen evsizlerin bir kısma orada kalırmış. Sonra Manastır da muhtemelen yangın çıktı, Manastır tahrip edildi ve yağmalandı…

Kızlar Manastırı, önceki belediye başkanının döneminde restore edilmeye başlandı. Manastırın iç bölgesi biraz düzeltilmişti. Orada bir de konser düzenlenmişti. Kızlar Manastırı’ndaki restorasyon işleri o gün bugün karınca hızıyla hala devam ediyor. Bu gidişle de biteceği de yok gibi…

O Manastır Trabzon için önemli bir tarihi ve turistik mekan… Bir ara Manastırın üst bölgesine otel yaptırma işi gündeme gelmişti. Otel ile birlikte Manastır bir kompleks olacaktı! Sonra bu iş askıya alındı. Belediyemiz, oteli orada değil de mahallenin çocuklarının top oynağı alanda yaptırıyor.

Kızlar Manastırını birileri yap-işlet devret modeli ile kiralasa, orada Trabzon’a gelen Araplar için eğlence yeri yapsa ne olur?

Böyle bir şey olmaz da, olduğunu varsayarsak yarın kesinlikle kapısına kilit vurulur ve Kızlar için Kuran Kursu yapılır!

İyi haftalar…

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Kral Sarayından Kızlar Manastırına!16 Eylül 2015 Çarşamba 13:35
  • Efsaneler kenti Trabzon!08 Eylül 2015 Salı 14:17
  • Tarihi doğru okumak ve Trabzon’un Hatunları!03 Eylül 2015 Perşembe 09:00
  • YERİN KULAĞI
    • Güzellik salonu beğenilmedi!
    • MHP büyüyecekmiş!
    • Meral Akşener’in 17 Nisan iddiası!
    • Trabzon futbolu bitmiş!
    • Koray Aydın’ın ekibi!
    • Evetçi 100 MHP’li bulamazlar!
    • Birinci yalnız kaldı!
    • İnternet sitesinin anketi!!
    • K. Ersun Yanal  hayranı medya!
    • Futbol zirvesine Sümer neden gitmedi?
    1/20
    Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.