• BIST 107.693
  • Altın 143,178
  • Dolar 3,5353
  • Euro 4,1382
  • Trabzon 29 °C

Mahmut Amcadan Trabzon’un fethi!

Mahmut Amcadan Trabzon’un fethi!
Hasan Kurt yazdı...

Maçka Sümela Manastırı’nda dün ayin vardı. Manastır içindeki küçük kilisesindeki ayini patrik Bartholomeos yönetti. Bu yıl beşincisi düzenlenen ayine katılım az olmuş!

Sümela’daki ayin 2010 yılından buyana 15 Ağustos’ta yapılıyor. Fatih Sultan Mehmet Trabzon’u almadan önce ve Osmanlı döneminde Sümela’da Pazar günleri ayin yapılırmış ve bu ayine de Manastırdaki öğrenciler, papazlar katılırmış.

Sümela’da ayinin 15 Ağustos tarihinde yapılmasının nedeni, o tarihte Trabzon’un Müslümanların eline geçmesi imiş. Gerçi; Trabzon’un Osmanlı topraklarına katılma tarihi konusunda tarihçiler arasında gün, hafta değil ay farkı var. Hem de 2 aydan fazla bir süre.

Trabzon’un fethini 26 Ekim’de kutluyoruz. Eski vekil ve tarihçi Mahmut Goloğlu, Trabzon İmparatoru David Komen’in 21 Muharrem 866 (26 Ekim 1461) Pazartesi günü Trabzon kalesinin anahtarını Sultan 2. Mehmet’e teslim ettiğini yazar. Bazı tarihçiler ve Rumlar ise fethin 15 Ağustos’ta gerçekleştirildiğini söylüyorlar.

***

Mahmut Goloğlu, Trabzon’un fethini şöyle anlatıyor;

‘Fatih, Erzincan Yassıçemen’de karargah kurdu. Durumu kötü gören Uzun Hasan bey, annesi Sara Hatun ile heyeti Fatih’e gönderir. Anlaşma sağlanır! Bunun üzerine Osmanlı Orduları kuzeye yönelerek Trabzon’a doğru ilerledi. Akkoyunlu heyetini geri gönderen Fatih, Uzun Hasan beyin annesini yanına alıkoydu! Osmanlı ordusu Bayburt yöresinde ikiye ayrıldı. Birinin başında Sadrazam Mahmut Paşa, ötekisinin başında Fatih Sultan Mehmet vardı. Fatih’in izlediği yol çok engebeliydi. Bulgar dağını geçerken attan inmiş, eteklerini beline sokmuş, yüzünden terler akarak yaya olarak yoluna devam etmişti. Bu durumdan yararlanmak isteyen Sara hatun gelinin bir Trabzon prensesi olduğunu ileri sürerek, Fatih’i Trabzon seferinden vazgeçirmek istedi, fakat başaramadı.

Bu sırada 300 parçalık donanma Trabzon limanına gelmiş, karaya asker çıkarmış, çarpışmaya başlamıştı. Sadrazam Mahmut Paşa komutasındaki kuvvetler de Trabzon’a varınca Trabzon kralı David Kommen savaşın sonundan kuşkulanmaya başladı. Kısa bir süre sonra toplarla donatılmış güçlü ordusuyla Fatih şehrin karşısına gelince, dayanmanın imkanı olmadığını anladı ve teslim görüşmelerine hazır olduğunu bildirdi. Başmabeyencisi Yorgi Amirutsez’i teslim görüşmelerini yapmakla görevlendirdi. Fatih Sultan Mehmet da Mahmut Paşaya yetki verdi. Mahmut Paşanın Amirutsez’in Trabzonlu teyze oğlu olduğu düşünülmektedir. Her ikisi de İstanbul’un fethini görmüşlerdi. Bu nedenle anlaşmaları kolay oldu... Donanma komutanı ve Gelibolu sancak beyi Kazım bey Kaleyi teslim aldı. Trabzon’un ilk yöneticisi oldu.’

Goloğlu, şehrin en büyük kilisesi olan Panagia Krysokephalos Virgin (Altınbaş Meryemana) Kilisesinin onarılıp değiştirilerek cami durumuna getirildiğini ve Trabzon’un bu ilk camisine Fatih Cami denildiğini yazıyor.

***

Rahmetli Mahmut Goloğlu ile sohbeti olmuş biriyim. Mahmut Goloğlu, yıllar önce edindiği ve okuduğu kaynaklardan Trabzon’un fethini böyle anlatıyor. Tarihçi değilim ama çokları gibi tarihe meraklıyım. Mahmut Goloğlu’nun aktardığı bilgilerle diğer tarihçilerin ve kaynakların arasında önemli farklar var. Mahmut Goloğlu, eksik ve abartılı yazsa da Trabzon’un ve bölgenin tarihi ile ilgili çok sayıda kitap yazmış bir büyüğümüz.  Bu konularda kendisini eleştirmemiz doğru değil. Goloğlu’nu eleştirenlerin, Goloğlu’nu aşması gerekir. 

***

Trabzon tarihi ve fethi ile ilgili araştırma yapan, eser bırakan çok sayıda tarihçi var.  Günümüzde, kaynak bulma eskiye göre daha kolay olduğu için bugünkü tarihçilerin daha şanslı olduğunu söyleyebiliriz.

Prof. Dr. Osman Turan ise; Fatih gelmeden önce Mahmut Paşa’nın şehri kuşattığını, kral David’in kızını padişahın almasını ve Trabzon’un kendisine bırakılmasını teklif ettiğini, kraliçenin Gürcü damadına kaçtığını, fatihin buna çok kızdığını ve şehri hücumla almaya karar verdiğini ve 28 gün süren muhasaradan sonra kralın teslim olduğunu yazıyor.

Padişahın yanında bulunan Mihailoviç ise; Padişahın Erzincan’dan Trabzon’a gelişinin çok zor olduğunu, yol şartları ve çamurdan dolayı sultanın arabasının çamura saplandığını, ordunun hareket edemediğini, sultan arabaları yaktırdığını, isyan eden askere altın verdiğini, yakılan arabaların atlarını isteyene verdiğini, arabaların yüklerinin develere yüklendiğini ve Trabzon önlerine bu şekilde gelindiğini yazıyor. Mihailoviç Sultan’ın Trabzon’u kuşattığını, büyüklü küçüklü yüz elliye varan geminin Karadeniz’den gelip büyük silahlar denizden Trabzon’u ablukaya aldığını, Sultan’ın 6 hafta boyunca büyük zayiat vererek şehri aldığını belirtiyor. Altı hafta 42 gün eder. Trabzon demek ki 42 gün kuşatılmış. Ayrıca Mahmut Goloğlu’nun yazdığı gibi Ortahisar camiini ve Fatih Vakfının malı olduğu söylenen Ayasofya Kilisesini Fatih Sultan Mehmet Camiye çevirmemiş. Goloğlu, her ne kadar Trabzon 26 Ekim’de fethedildi dese de çoğu tarihçiler ve dün Sümela’da ayin yapanlar bu tarihin 15 Ağustos olduğunu söylüyorlar.

Rum ve bazı Avrupa ülkelerinin kaynaklarında da Trabzon ve bölge tarihi ile ilgili epey kaynak var. Ama ne yazık ki, üniversitelerimizdeki tarihçiler, araştırmacıların bir kısmı bu konularda tembel, hazırcı bazıları da yetersiz.

Trabzon ve bölge tarihi ile ilgili kapsamlı ve yeni bir eser ortaya konmalı. Rus, Gürcü, İran, Rum, Osmanlı, Arap ve Avrupa ülkelerinde bu konuda geçmişten bu güne yazılan eserler taranmalı ve ortaya objektif bir eser çıkarılmalı.

Bu konuda görev, KTÜ rektörlüğüne ve Fatih Eğitim Fakültesi Dekanlığına düşüyor.

 

  • Yorumlar 2
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Diğer Haberler
  • CHP’nin yeni misyonu AKP’ye örtülü destek mi?22 Ocak 2016 Cuma 06:47
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Kral Sarayından Kızlar Manastırına!16 Eylül 2015 Çarşamba 13:35
  • Efsaneler kenti Trabzon!08 Eylül 2015 Salı 14:17
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.