• BIST 102.590
  • Altın 275,550
  • Dolar 5,7337
  • Euro 6,3026
  • Trabzon 23 °C

Sanat hamurunun yoğrulduğu teknedir TRABZON

Sanat hamurunun  yoğrulduğu  teknedir TRABZON
Trabzon'un yetiştirdiği heykeltraş ve ressam Orhan İlyas, 2012'de ayrıldığı Trabzon'a 2019’da döndü.

   Orhan İlyas, Trabzon Barosu karşısında açtığı atölye ile sanatseverler için heykel, desen ve güzel sanatlara hazırlık kursları düzenleyerek bilgi ve deneyimlerini yeni kuşaklara aktarmak istiyor.
 heykeller-(2).jpg Orhan İlyas, “Bedri Rahmi Eyüpoğlu'nun dediği gibi ‘Sanat hamurunun yoğrulduğu teknedir Trabzon’ diyerek şehre olan sevgimi vefa borcu bilerek tekrar memleketime döndüm. Kurduğum atölyede kişisel çalışmalarımın yanı sıra heykel, desen ve güzel sanatlara hazırlık kursları düzenleyerek sanat adına bilgi birikimimi isteyenlere sunuyorum. Atölyemiz aynı zamanda resim heykel galerisi tadında olup sanatsever ziyaretçilerine her daim açıktır” dedi.
  Sanatçı Orhan İlyas ile Trabzon Barosu karşısı No: 18 Kat: 2’de bulunan atölye ve sanatevinde, hayatını, Mimar Sinan Üniversitesinde yaşadıklarını, Trabzon’a olan küskünlüğünü, heykel sanatına ait düşüncelerini ve hayallerini konuştuk…  

  sehitler-aniti-gece.jpgYedi yıl üzerine tekrar Trabzon’a döndünüz? Gidiş sebebinizi küskünlük olarak hatırlıyorum. 
Evet Trabzon’dan son olarak 2012’de gitmiştim. Ben öyle küser giderim. Önemli değil, atölyeyi evi kamyona yükler giderim. İlk gidişim okul içindi, 1986’da. Onu saymazsak iki kere küsüp gittim. Yedi yıl burada, sekiz yıl orada, yine altı yıl orada (İstanbul) sekiz yıl burada.

DALGA VE HORON HEYKELİ
Son gidişiniz, neye küsmüştünüz? 2007 yılında gazeteciliğe başlamıştım, siz o yıl gitmiştiniz. Volkan Canalioğlu’nun belediye başkanlığından sonraki döneme mi denk geliyordu?
2009’da Volkan (Canalioğlu) abi bıraktı gitti. Onun Belediye Başkanlığı döneminde belediye ile çalışmalarımız oldu. Örneğin Sanat evinin bahçesindeki üç metrelik heykeli yaptık. O heykelin maketini görüp, “Orhan hemen bunu üç metre istiyorum” dedi.
O heykel bir dalga figürüdür. Dalga ve horon… Horon dalgadan doğmaktadır. Duvar yükselir ve patlar, işte horonun alaşağı hareketidir o. Kıyafetindeki o kulaklığıyla dizi bir figüre çeviriyor ama aslında patlayan bir dalgadır. 

12 YILDIR BEKLEYEN HEYKEL
hamamizade-ihsan-bey-1.jpgHatırladığım kadarıyla sipariş verilmiş heykeller vardı. Siz o heykelleri yapmıştınız ama parasını alamamıştınız?
Evet heykelleri almamıştı. Ben onları cebimden yaptım. Volkan abi bana, “Orhan, git yeni başkana söyle o heykelleri alırsa alır” dedi.  Yeni başkan, Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu da heykelleri almadı. Çünkü ben sözleşme yapmamıştım. Volkan abiye, “Sözleşme yapalım” diyebilir miydim? O üç metrelik dalga ve horon heykelini o istedi, biz yaptık. Yeni gelen başkan bize camdan plaket verdi. Cam yenmiyor tabii! Sadece o değil ki; Hamamizade Kültür Merkezi bitmek üzereydi. Oraya da Hamamizade büstü yaptırdı Volkan (Canalioğlu) abi. Gazeteci Ahmet Şefik yazmıştı birkaç ay önce; “Yerini bulamayan heykel” diye. Hamamizade İhsanbey Kültür Merkezinin önünde olması gereken 2007 tarihli heykel 12 yıldır elimde.

HEYKELE BİRİNCİLİKLE GİRDİM
orhan-ilyas-rop-(5).jpgÜniversite yıllarınıza gidelim, akademiye ne zaman girdiniz?
Liseden yedi yıl sonra, 1986 yılında akademiye girdim, 24 yaşındaydım. O yaşa kadar da hayatımızda bir sürü işi hallettik. İstanbul Mimar Sinan Üniversitesi heykel bölümüne başladık. Akademinin heykel bölümüne birincilikle girdim. İkincilikle giren kişi Neslihan Pala çok iyi arkadaşımdır. Almanya’dan gelmişti, şimdi heykel bölümünde profesör oldu. Oraya kadar yükseldi, yakında da heykel bölüm başkanı olur. 

İLK KÜSKÜNLÜĞÜM
Burada bir anımı paylaşmak isterim; Bir gün atölye hocam geldi, beni ve iki arkadaşımı aldı. Bir iş var dedi, Bakırköy Atatürk Anıtı beş figürlü. “Çok zaman geçti, biz bunu becerip yapamadık, yapın kurtarın bizi” dedi. On sekiz gün, gece gündüz çalışıp o heykeli bronza teslim ettik. Paramızı aldık. O zaman iki milyar almıştık, yıl 1988. Akabinde yoklamadan kaldığımı sınıfta listeden gördüm. Ayağını kaydırıyor, yıldırıyor seni. İlk işte o zaman oraya küsüp de 1990’larda okulu yarım bırakıp Trabzon’a dönmüştüm. Kavgacı değilim, küser giderim. Alın sizin olsun derim. Trabzon’da ilk atölye Saldıran Özmen’indi, Yıldırımlar İşhanı’nda. İkincisini ben açtım. Kunduracılar Caddesi’nde eski taş bina çok güzel bir yerdi. Sonra Fatih Eğitim Fakültesi açıldı. İlk öğrencilerinden iki üç kişi benim kursiyerim oldular.  İlk kurs işini Trabzon’da ben başlattım. Birkaç yıl sonra yetişemedim öğrencilere, Saldıran’ın oraya da açtım atölye. Bir saat orada bir saat kendi yerimde ders verdim.
O zamanlar yoğun ilgi vardı diyebilir miyiz?
  Çok. Ne zaman ki bu KPSS’yi çıkardılar, yavaş yavaş talep azaldı. Ne olacak öğrenci mezun oluyor resim bölümünden pedagojik formasyonu da almış, matematikten bilmem nereden kazanamıyor. Ressam Muzaffer Akyol bana, “Trabzon’un Sanço Panço’su” der. Okulu yarım bırakmıştım, Selçuk Dumanoğlu sayesinde Fatih Eğitim’e aldılar beni geçici sözleşmeli işçi olarak. Statü öyle. Hocalık yaptım orada. Ön lisans mezunuyum diye. Benim umurumda değil. Sigortalı, maaşlı bir işim olsun. Çoluk çocuk var. Sanatçı o yüzden olamadım işte. Ben arada bir kelime de türetirim “sanancı.” Ortalık “sanancı” dolu, hep sanatçı olduklarını zannederler. “Sanatçı” olamadım ama “sanancı” da olmadım çok şükür. Böyle notlarım vardır benim çekmecelerimde. 

O BÜSTLERİN VERGİSİNİ VERDİM
heykeller-(1).jpgBir de 2011 yılında Meydan Parkından kaldırılan heykeller konusu var. Onları da siz yapmıştınız. Bu konuda neler söylemek istersiniz?
Onu hiç anlatmadık. 2011 Meydan Parkı tadilat projesi dahilinde 4 tane büst kaldırıldı, söküldü, tadilat olacak yerine koyulacak diye bildik. Fakat sevgili başkan Gümrükçüoğlu, “hayır onları bir daha yerine koymayacağım” dedi. Onları ben istiyorum bana da vermiyorlar.
Depoların birindeymiş. Kaldırılma gerekçesi de uyduruk. 1991 yılında Atay Aktuğ döneminde encümen kararı ile yapılmış on adet büst serisinden Dinamo, Eyüboğlu, İbrahim Cudibey. Cudibey’in büstünü okulun önüne koydular. Celalettin Algan’ın büstünü Volkan Canalioğlu 2008’de yaptırdı. Zaten o diğer büstlerin kaldırılma sebebi de o yüzden; encümen kararı olmadan onu oraya dikiyor. Yaygara kopuyor. Kayınpederinin heykelini yaptırdı diye. Aslında kayınpederinin olması tesadüftü. Doktor Celalettin Algan önemli bir insan. 21 yıl Afrika’da hizmet ver hem de gönüllü.  UNESCO elçisiydi; “Kaldıkça sevdim, sevdikçe kaldım” dediği Afrika’da sen bir ay git görev yap bakayım o dönem. Ayrıca şair, bilim adamı... Bu yönleriyle heykeli dikilmiş bir şahsiyet aslında. Onun yüzünden diğerlerine de encümen kararı yok diye, uydurma bir gerekçeyle kaldırdılar. Ben o büstlerin vergisini verdim aldığım paradan. Resmi olmasa nasıl vergi vereceğim? Büstler hala orada duruyor. İnşallah yeni başkan oraya yeşil ışık yakacak.

HİÇ PİŞMAN DEĞİLİM
estantane-(3).jpgKeşke bu işi yapmasaydım dediğiniz oldu mu hiç?
Hayır, pişman değilim. Güzel bir şey anlatayım size; Sahildeki ‘Şehitler Anıtı’, o Mehmetçik anıtını 2007’de başlayıp 2008’de yerine koyduk. Projeyi götürdük, beğenildi, 500 milyar teklifle gittik. O zaman Volkan Canalioğlu belediye başkanı. Çağırdı beni, 500’ün üzerini çizdi altına 400 yazdı. Bu iş 400’e mi yapılır? 6 ay geçti aradan tekrar çağırdılar beni, “Orhan para bulamıyoruz, bu işi bize 250’ye bağla” dediler. Üç gün üç gece düşündüm, şimdi ben bunun yapılmış şeklini düzeltip, maliyetini nasıl azaltırım? Hacmini değil, uygulama biçimini.  Bir altı ay daha geçti aradan, yeniden çağırdılar beni, “biz bunu yaptıramayacağız kardeşim” dediler, bir sponsor buldular o da yüz liradan fazla veremeyeceğini söyledi. Yani, 500 milyara anlaştığımız anıt yüz milyara indi. O anıtı beş ayda tamamladık. Benim hiç evim olmadı, “bu kadar çok çalışıyorsun, heykeller yapıyorsun, neden hala evin yok?” diyenlere, işte bu yüzden evim olmuyor. 

HEYKEL SÜSTÜR, PUT DEĞİL!
Geldiğiniz noktada Orhan İlyas ne söylemek ister?
Lütfen kitap okuyalım, ufkumuzu aydınlatalım, resme, heykele put demekten vazgeçelim. Onları hayatımıza sokalım, onları sevelim. Hiçbir şey put değildir, eğer sen onları put görmezsen. Şu ağaç önünde tapınma pozisyonuna girdiğinde ağaç oldu put. Niyet meselesi, bu bir süstür. Sanatı sevelim, ufkumuzu aydınlatalım, onun içine girelim. Düşünün ki bir turist, bırakın turisti, siz bile gittiğiniz, gezdiğiniz yerde neyin önüne geçip hatıra fotoğrafı çektirirsiniz? Putun mu ama o bir süstür. Heykel heykeldir. Tarihi bir binadır. Çimenlikte fotoğraf çektirmiyorsun, hatıra fotoğrafı diye. Orayı simgeleyen bir şey vardır. 
***************

Orhan İlyas Özgeçmiş
1962 yılında Trabzon’ da doğdu. 1986 yılında Mimar Sinan Üniversitesi heykel bölümünü birincilikle kazandı. Fakat özel nedenlerden ötürü okulu tamamlayamadığı için 1990 yılında Trabzon’a geri döndü. 1997 yılında öğrenci affından yararlandı ve üniversite hayatına kaldığı yerden devam etti. 1990 ve 1997 yılları arasında kendine ait bir atölye kurdu. Kurduğu atölyede desen dersleri verdi. 2002 yılında üniversite eğitimini bitirdi. Özgün çalışmalar yaptı ve çeşitli sergiler açtı. 1980’de ilk kişisel resim sergisini açtı.  1982- 1984 yılları arasında Trabzon da atölye ve sergi çalışmalarını yürüttü. 
Eserleri
On iki adet Büst (Trabzonlu sanatçı ve devlet adamları), Kemençeci Figürü (8 metre - Trabzon), Şehitler Anıtı (12 metre - Trabzon), Zigana Çığ Felaketi Anıtı / Memorial (5 metre - Trabzon)
Ülkü tepe Atatürk Anıtı (11,5 metre - Edremit / Balıkesir), Efe Anıtı (5,5 metre - Edremit / Balıkesir)
Şehitler Anıtı Rölyefi (5 x 45 metre - Çanakkale. Heykeltıraş Eyüp ÖZ ile birlikte)

                                        Röportaj: Fatma YAVUZ
                                        Fotoğraflar: Özlem Kazancıoğlu

  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Diğer Haberler
  • Vatandaşın önceliği bizim de önceliğimiz21 Ocak 2019 Pazartesi 10:26
  • Bölge turizminin ‘Kutup Yıldızı’08 Ocak 2019 Salı 10:44
  • JUDONUN SULTAN’I31 Aralık 2018 Pazartesi 10:53
  • ‘İŞİMİZ TRABZONSPOR’A OYUNCU YETİŞTİRMEKTİR’28 Aralık 2018 Cuma 09:24
  • Partiye değil Of’a başkan!20 Aralık 2018 Perşembe 08:39
  • AĞABEY USTA’YA!18 Ekim 2018 Perşembe 09:26
  • "TRABZON’DA DEĞİŞİM KESİNLİKLE OLACAK"06 Ekim 2018 Cumartesi 11:18
  • EN KIYMETLİ TARAFI BİLGİSİ17 Ağustos 2018 Cuma 12:16
  • ÇİFTÇİYİ EZDİRMEYİZ06 Ağustos 2018 Pazartesi 13:01
  • Fındıkta fiyat değil kalite konuşulmalı03 Ağustos 2018 Cuma 13:49
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.