• BIST 90.383
  • Altın 144,409
  • Dolar 3,6117
  • Euro 3,9021
  • Trabzon 9 °C

Soğuksu’nun yerlileri!

Soğuksu’nun yerlileri!
Hasan Kurt yazdı...

Cumartesi günleri hesapta, nostaljik takılacaktım. Trabzon tarihi ile ilgili, edindiğim bilgileri biraz da gazete diliyle sizlere aktaracaktım. İş yoğunluğu ve biraz da tembellikten olsa, epeydir yazamadım.
Hafta arasıydı. Meydan Hamamı aralığında, Soğuksu sakinlerinden bir dostumuz, ‘Soğuksu hakkında bir şeyler yazmanızı bekliyoruz’ dedi.

Soğuksu denilen köy, mahalle Atatürk Köşkü ve civarı.

Yıllar önce idi. Kamil Anahar ile Soğuksu’ya gitmiştik. Kamillerin baba evleri orada idi. Kamillerin evlerinin üst tarafında da Ferdi Ongan’ın geniş arazi içerisindeki evi. Bu konak daha önce Nemlioğlu’nundu. Onganlar, konağı Nemlioğlu’ndan satın almışlardı.

Ferdilerin arazisi ve konak, 1900’lü yılların başında Trabzonlu ünlü Rum banker Kostaki tarafından yaptırılmış. Konağın bulunduğu alanda o yıllarda toprak dolgu yapılmıştı.

Soğuksu’da yaşayanların veya Soğuksu’yu yazlık olarak kullananların o yıllarda yüzde 90 hatta daha fazlası Trabzon’un zengin Rum tüccarlarıydı.

Mustafa Kemal Sayıl, ‘Trabzon’un en güzel ve meşhur iki evi Soğuksu’da idi’ der. Sayıl’ın, meşhur iki ev dediği Konaklardan biri Kostaki’nin diğeri Gabayani’nindi. Soğuksu’da bu iki konak dışında çok sayıda büyük de olmasa orta ve küçük taş binalar, köşkler vardı. Bugün Müftüoğullarının evi, o yıllardan kalmadır. Kostaki, o evi damadı Veli Saridi’ye yapmıştı.

Köşkün tam zirvesinde, konak değil de geniş bir ev vardı. Bu ev, Sadıkzadelerin evi. Sadıkzadeler Rizeli idi ve deniz taşımacılığı vs. yaparlardı. Sonradan öğrendim ki, Sadıkzadelerin evi Kostaki’nin eğlence, toplantı düzenlediği bir yermiş. Bunu da bana Aygen Ustaömeroğlu söylemişti. Ona da dedesi anlatmış. Bu ev sonradan yanmıştı. Küçükken Argalya’dan (Uğurlu) oraya Bıldırcın’a gelirdik.

Trabzon’un iki zengini Kostaki ve Gabayani’nin yol yüzünden kavga ettiklerini birkaç kez yazmıştım. Soğuksu’ya eskiden kentten tek gidiş yolu varmış. Erdoğdu’dan bugünkü Atakent önünden Polita boğazına oradan da yukarı Soğuksu’ya. Kostaki ve Gabayani, yol verme yüzünden kavgaya veya atışmaya tutuşmuş, sonra Gabayani diğer taraftan bir yol vurdurmuş. O zamanlar, Soğuksu’da bugünkü gibi çamlık falan yoktu.

Soğuksu’ya bugünkü yoldan çıkarken, Kalp Damar hastanesinin bulunduğu bölge ve aşağı doğru o bölge çamlıktı. Rahmetli bir yakınım orada bir gazino olduğunu söylemişti. Gazino, Rumlar zamanından mı kalmıştı, sonra mı yapılmıştı, bilmiyorum. Gazinonun yerinde yarım asır önce Verem Hastanesi yapıldı.

O tarihlerde verem bir salgındı! Bugün kanser nasıl kötü bir hastalıksa o yıllarda verem de öyle idi.

Rumlar, Soğuksu’yu terk edince kentin tüccarı, üst düzey memuru oradaki konakları satın aldı. Sonrada, Trabzon’un ekabir eşrafı o mülkleri sattı. Bugün çok azının orada evi var. Olanlar da sonradan aldı. Soğuksu’da 1900’lü yılların ilk çeyreğinde yaşayan Türklerin büyük bir ekseriyeti ya Rumların yarıcısı ya da sonradan Rumların yerini alanların Marabası idi!

O bölgede Rumlar dışında da bazı Türk tüccarların evleri vardı. Bunların biri yanılmıyorsam Saruhanların evi idi. Köşk-Kisarna yol ayırımında doğu da kalan çamlar içindeki ev. Saruhanlar da kentteki ve Köşkteki o mülkleri Rumlardan almış olabilir. Bilmiyorum.

Soğuksu’da tarihi denilebilecek epey ev, konak var. Rumlardan Türkler almış. Alanlar satmış. Soğuksu’nun bugün yerlisi yok denecek kadar azdır. Üç-beş aile var, yok!

Soğuksu’da bugün tarihi ev ve konakları bir yana bırakırsak sonradan yapılanlar içerisinde en görkemlisi Kenan Oltan amcanın konağı gelir. 

İşadamı Erol Tuna’nın da Köşkte bir iki mülkü var. Tuna, Köşkün aşağısında birkaç yıl önce satın aldığı küçük ama şık bir eski evi restore etti ve gün yüzüne çıkardı. Tuna’nın, Atatürk Köşkünün karşısında Vasfiye hoca hanımın evini de satın aldığı duydum. Tuna, o binayı ve çevresini de tahminim o ki, eski haline getirecektir. Biraz daha aşağıda Ustaömeroğullarının evi ve fındık bahçesini de birkaç yıl önce fındıkçı Mehmet Cirav almıştı. Cirav henüz orada tadilata başlamadı.

Soğuksu, son yıllarda epey hareketlendi. TED Koleji yapıldı ve bu yıl eğitime başladı. Özel Huzurevi’ni devlet satın aldı.

Soğuksu’da Atatürk Köşkü (Gabayani’nin konağı) civarı ve tarihi eserler koruma altında. Yıkılıp yapılamıyor. Ancak, bazı bölgelerde birileri SİT Mit tanımıyor.
Geçenlerde Soğuksu’dan bir dostumuz, ‘Vali beyin evinin Sit alanından çıkarıldığını’ söyledi. Doğru mu yanlış mı, bilmiyorum. Bildiğim birkaç yıl önce konağın bahçesine sağına soluna inşaat, garaj vs. yapıldığı. Bir bölge Sit alanı ise veya o bölgede yapılaşma yasaksa, bu yasak herkese uygulanmalı.  O bölgede, mağdur olan çok sayıda vatandaş var.  Belediye mi, Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu mu? Çevre Bakanlığı mı? Bu işe bir çözüm bulmalı. O bölgede malı mülkü olanlar, oranın betonlaşmasını, katlı bina yapılmasını istemiyor. Ancak, ‘hiç değilse bin metrekare yere 100 metrekarelik ev yapalım. Bize ev yaptırmıyorlarsa, arazilerimizi emsal değer üzerinden satın alsınlar, park bahçe yapsınlar’ diylorar. Haksız da değiller.

Bu yazıdan sonra, Soğuksu ile ilgili bilgi geldiğinde sizlerle paylaşacağım. Soğuksu köyünün (mahallesi) mutlaka eski bir adı vardır. Oraya eskiden Polita diyenler var. Soğuksu denmesinin nedeni, bugünkü Kalp Damar Hastanesi’nin biraz yukarısında çıkan su nedeniyle mi, yoksa kar kuyularındaki suyun soğuk olmasından mı bilemiyorum.

 

 

 

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Talipoğlu'nun ölümünde krem şüphesi!22 Mart 2017 Çarşamba 09:32
  • Bugün hava nasıl olacak?22 Mart 2017 Çarşamba 09:30
  • Dink davasında tutklama talebi!22 Mart 2017 Çarşamba 08:52
  • Tayfun Talipoğlu hayatını kaybetti!21 Mart 2017 Salı 09:23
  • Akar, İtalya’ya ziyarette bulunacak!21 Mart 2017 Salı 09:22
  • Polis önemli bir detayı atlamadı!18 Mart 2017 Cumartesi 20:42
  • Türk askeri o ülkede!17 Mart 2017 Cuma 09:46
  • Bugün hava nasıl olacak?17 Mart 2017 Cuma 09:44
  • Ali Fuat Yılmazer'in kızı gözaltına alındı16 Mart 2017 Perşembe 10:07
  • Ekranlara veda ediyor!16 Mart 2017 Perşembe 10:03
  • YERİN KULAĞI
    • Evetçi 100 MHP’li bulamazlar!
    • Birinci yalnız kaldı!
    • İnternet sitesinin anketi!!
    • K. Ersun Yanal  hayranı medya!
    • Futbol zirvesine Sümer neden gitmedi?
    • Evde yatıp para kazanacaklar!
    • Atatürk karşıtı tarihçiye ödül!
    • MHP’de iki çift bir tek!
    • TFF Trabzonspor’u haraca bağladı!
    • Fevzi Hoca’nın misafirleri!
    1/20
    Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.