• BIST 89.113
  • Altın 146,730
  • Dolar 3,6439
  • Euro 3,9308
  • Trabzon 10 °C

Tezatlar ülkesi Bolivya

Tezatlar ülkesi Bolivya
Fakir fakat gururlu, 5 asırdır İspanyol sömürgecilerle ve Amerikalı faşistlerle mücadele veren,

çoğunluk olmasına rağmen bir avuç beyaz zengin tarafından kanları emilen yerli halkın artık kendi temsilcileri tarafından ‘eşitlik’ ilkesi ile idare edilen bir ülke Bolivya.

Mesafelerin onbinlerce kilometre olduğu kıtada, bazen görülmesi gerekli önemli fakat sarpa yerlere uçak ile ulaşmak imkansız. Maceralı uzun çöl – 40 saatlik otobüs yolculuğundan sonra Şili’nin ucu Bolivya’dan kaptığı denize tek bağlantısı Arica-Arika’dan yine başkent Lapaz’a, 5.160 metre ile dünyanın en yüksek nefes almakta güçlük çektiğim ‘Andes–Andiis’ dağlarını yeni dostlar edindiğim otobüsle 29 saat seyahatten sonra, fevkalade enteresan – gayet iptidai gümrük kapısından geçerek ertesi gün yeryüzündeki ‘en yüksek’ – 4.600 metredeki başkenti Lapaz’a vardım.
Alışmayan insan için yükseklik çok önemli bir sorun. Ankara’nın çok seneler önceki yoksulluk halini andırır başkentte ilk gece oksijen azlığından sabaha dek uyuyamadım. Ertesi gün 1954’e kadar ‘kokain’ içerdiği için sadece eczanelerde satılan Coca Cola’nın temel maddesi ‘coca-koka’ yapraklarını çiğneyip, yanak arasına saatlerce sıkıştırmak, yükseklik problemi için iyi gelir dediler. Ben de herkes gibi yaptım, lakin tıpkı seneler önce Hindistan’da ‘beetle nuts’ denen yaprağa sarılı baharatlar gibi ağzımın bir kısmı uyuşunca, eczaneye gidip her 12 saatte bir alınan haplardan aldım ve ancak 48 saat sonra yemek yiyebildim.

12176297_431478787035407_262119727_o-004.jpg

Oksijen kıtlığından – hızlıca 20 merdiven çıkarken, dengemin bozulduğu - çok çabuk yorulmalarla, ilk gün nefes alma dahil, her şeyi yavaş yapmaya çalışarak, Kuzey Amerika’dan başlayıp Şili topraklarına kadar uzanan Maya kültürünü yaşayan tüm Latin Amerika ülkeleri gibi, nüfusunun % 81’i Katolik olan lakin bu oranın %75’inin hala eski Orta Asya ‘Şaman’ kökenli ‘Pachamama’ dine inançları, hayatın her dalında kendini gösteren Bolivya – Lapaz sokakları eski/yeni dünyaların bir arada yaşadığı çelişkilerle dolu. İspanyollardan sonra Demiryolu yapımı için gelen İngilizlerin çalışan işçilere güneşten korunmaları için 14.000 ‘Bowl hat – Yuvarlak fötr’ şapka ölçüleri yanlış çıkınca, küçük başlı yerli kadınlara hediye edilir. Halen dahi, tüm kısa boylu yerli kadınlar açlık Avrupasında ‘sıhhatli’ olduğunu vurgulama adına zayıf kadınları Kraliçe Victoria devrinde moda haline gelen etek altında kat kat ‘Tafta’ ile Şişman gözükmek istemeleri gibi, İspanyollardan kopyalanan üst üste etek – İngiliz bowl hat – fötr ile artık ‘Milli’ kıyafet halini almış Bolivya gerçekten tezatlar ülkesi.
MİLLİ KAHRAMAN SİMON BOLİVAR
Birkaç günlüğüne gidilen, rehber tarafından alandan otel, lokanta, bir-iki çabuk müze ve önemli yerleri ziyarette ‘yerli halk ile hiç temas etmeden’ görülen ülkelere gitme yerine, hep derim 1888’de görüntüyü yakalayan Eastman KODAK fotoğraf makinesinin bugün bize sunacağı çok yerin Hazreti Google’dan bulacağımız resimleri mevcut. Şayet bir şeyler öğrenme adına merak için, değişik yerleri tanımada keza araştırma da gerek. 1809’da İspanya sömürgeciliğine ayaklanan, 16 yıl süren savaş sonrası 6 Ağustos 1825’te ülkenin milli kahramanı Simon BOLIVAR adının verildiği BOLİVYA’nın yaklaşık 10 milyonluk nufusunu % 88 çoğunluğu yerli Amerindians, Mestizoslar yanında, Avrupalı, Asyalı ve Afrikalılar oluşturuyor.

12170028_431478777035408_1360608127_o-001.jpg

AĞAÇ KESMEYE YASAK KANUNU
İspanyolca yanında ağırlıkla Guarani, Aymara ve çoğu boğaz temizlercesine konuşulan Quechua gibi, 34 ayrı resmi kabul edilen dillerin konuşulduğu,Bolivya tarihinde ilk kez Faşist Amerikan rejimine, Küba, Venezualla ve Ekvador gibi karşı koyup ‘zehir yuvaları’ dediği McDonald gibi batı ürünlerini yasaklayan, Petrol ve madenleri millileştiren, yeni halk kahramanı Evo Morales adlı 2005’te % 53 oy alan, son seçimlerde % 65 oy alan sevilen, iktidar olunca eski inançları başta bize yaşam veren ‘doğa anaya saygı’ doğrultusunda, ağaç kesmeye YASAK kanunu çıkartan, diğer tüm dinleri ve kültürleri de tanıma adına İKİNCİ bayraklı tek ülke YERLİ başkan tarafından yönetiliyor.
FLORADAN FAUNAYA BİNLERCE TÜR
200 binden fazla tohum, 1,200 ifteri otu, 1,500 bitki türü, 800 asalak ve mantar, 3,000 den fazla ilaç yapımında kullanılan baharat ve biberleri, yer fıstığı, yukası, yağından faydalınan ‘palm’ ve 4,000’den fazla Patates çeşidi, 398’i memeli 2,900 canlı türü ve 1,400 ten fazla kuş cinsi (dünyanın %70’i), ile dünyanın 6.en çeşitli yaşam ülkesi kabul edilen, 204 amfibik yaratığı, 277 kertenkele ailesi ve 635 değişik balığı, 3,000 değişik kelebek türüne sahip ülkede kedi, kopek ve kutsal sayılan Lama dahil, 60 evcil hayvan var.

12171409_431478793702073_853998945_o-001.jpg
HAPİSHANENİN KANUNLARI ÇOK ETKİN
İkinci gün artık klasik, kalıp şeyleri anlatan tur rehberler yerine, insanlar sosyal medyadan organize olan bağımsız ve hiçbir ücret karşılığı dünyanın heryerinde teşkilatlanan ‘FREE-parasız’ kılavuzları tercih ediyor. Bugunkü rehberlerimiz, biri ‘talebe değişim’ progamları ile Avusturya ve İngiltere’de kalmış 27 yaşında bekar, diğeri başka toplumlarda ‘özgürlük’ tezine hazırlanan üniversite son sınıf öğrencisi ‘akışkan’ İngilizceleriyle çok etkili iki rehber kız ile başkent Lapaz göbeğindeki ‘Merkez hapishane’ önünde buluştuk. İlk anlattıkları – adına ‘Marching powder’ dahil çok kitaplar yazılmış ‘Tutsak evi’ taşradaki aileleri ile görüşme kolaylığı için, çoluk çocuk tüm aile ile 1+1 den 1+4 e kadar değişik ölçekli, yaklaşık 130’dan 2.500 liraya kadar, ceza süresi bittiğinde başkasına kiralanabilir, internet – kablolu yayın dahil ‘her tür’ konfora sahip daireler, içerdeki mahkümlar tarafından yönetiliyor. Çocuklar hergün yandaki binada okuyor, eşler gündüz işe gidiyor ve tıpkı bizdeki cemaat – mayfa yapılanması gibi, bölüm başları, koğuş ağaları tarafından yönetilen hapisaneden tüm çalıntı arabalarınızı belli bir ücret verip polisten önce bulan, seneler süren bizdeki mahkemeler yerine alacak tahsilinin en kestirme yoldan sonuçlanacağı ve ‘en iyi’ kokain dahil birçok şeyin imal edildiği hapishanenin kanunları çok etkin.
GÜNEŞ, AY, ATEŞ, SU; TANRI SAYILIYOR
Güneş, Ay, Ağaç, Hayvanlar, Su ve Ateşin ‘tanrı’ sayıldığı Bolivya’da, eski inançlar hala çok yaygın. Tıpkı geçen yıl dünyanın en büyük tekstil açık hava pazarlarından olan Guatemala – Chichicastenango ki 'kutsal maya kayası' üzerine kurulu Kilisenin ortasında, ölülerinin ruhlarına eski inançlarına devam edenler gibi, Bolivya’da maya rahibi ‘Pacha Mama’ günlük hayatta çok etkin. Şayet bir ev yapılacaksa, illaki  eski inançlar doğrultusunda canlı – yeni doğmuş Lama yavruları kurban edilmeli, Ölü ruhlarına yemek ve içki bağışlanmalı. Şayet inşaat büyükse CANLI insanlar temele gömülmeli (her yıl sokakta yaşayan, afyon alkol bağımlısı onbinlerce sahipsiz kişiden, sarhoş edilerek toprağa CANLI gömülen yüzlerce kayıp varmış. Her yerde ayakkabı boyacıları var, çoğu balaklava ile ‘neden yüzlerini kapıyor’ diye sorduğumda, rehber kızlar ‘boyacılık en düşük meslek’ sayılıyor. Lakin bazıları üniversitede okuyan, arkadaşları tarafından tanınmasın diye yüzleri MASKELİ genç öğrenciler aynı zamanda ‘dar gelirli ailesini bakmakla yükümlü - en büyük erkek olmalarından’ diye cevap alınca içim burkuldu.

12168580_431478753702077_491116914_o-001.jpg
5 BİN METRE YÜKSEKLİKTE HEP KAR VAR
Her tarafı 5.000 metre yükseklikte tepeleri hep karlı dağlarla kaplı, ortası çanak şeklinde eski Ankara gibi, tepelere doğru üst üste yığılı evlerin tümünün sıvasız olmasının sebebi ise ‘inşaat halinde’ tüm yerler daha az vergi verildiğindenmiş. Her tarafı pavyon ışıklanması gibi renk cümbüşü lambalarla süslü küçücük arabalara 5 kişinin tıkıştığı, 1970 model küçük Ford kamyonetlerin 26 kişilik midibüse çevrildiği eski vasıtaların başka bir hayat kattığı Lapaz merkezinde geceliği $ 22’a kaldığım otel resepsiyonistine, internetteki acentaların $ 130 dediği turları çok pahalı, Onun için tavsiye edeceği başka alternative var mı diye sordum, bana ‘pena’ diye bir yer tavsiye etti. İlk kez tadı kuzu pirzola ayarında lakin ‘0’ kolestrol içeren ‘Lama’ eti dahil, somon balığı ve hiçbirini bitiremediğim ayrıca 4 ana yemek, içki ve açık büfeli - Herşey dahil 14 ayrı biribirinden güzel kıyafetli folklor ekipleri, 11’er kişilik 2 ayrı gurup müzisyen ve 4 değişik şarkıcı ile 4 saat süren koca zengin show için kredi kartımla servis dahil $ 28 öderken, aklıma AKIL TUTULMASI yaşayan ülkemde – diyanet işleri başkanının maaşını da: tütün, içki, gece kulüplerinden elde ettiği vergilerden ödeyen devletin, milyarlar kazandığı turizme ilgisizce nankörlüğü, bilinçsiz ‘hayvanlar’ tarafından (kelebek türü değil) yürütülmesine göz yummasını lanetledim.

12176199_431478713702081_44574351_o-(1).jpg
BOLİVYA GERÇEKTEN MİSTİK BİRİ YER
Seyahatte artık herşeyin en hafifini seçmeye başladığım AĞIRLIK konusu ile ilgili olarak, önceden ziyaret edeceğim her ülke için herbiri birer kiloluk kitap alma yerine, hemen hemen aynı işlevi gören ücretsiz olarak otelde, lokantada WiFi internetten indirebileceğim – aynı - bilgiler daha pratik. Ülkeyi tanıyabilme adına, herkesin kendi kriterleri var. Bunlar bazen aldıkları kitaptan, internetteki bilgilerden, aynı yeri ziyaret etmiş arkadaşlardan, sosyal medyadaki guruplarda kişilerin edindiği tecrübeleri paylaşarak, nereleri görmeli diye: zaman ve parasal kriterlerle seçimler yapılır. Bunun dışında ben çoğunlukla, Fransızların - l'aventure c'est l'aventure - dedikleri tarzda, bazen yeni tanıdığım birinden veya tesadüfen öğrendiğim macera sayılabilir şeylere de önem veriyorum. Herkesin illaki bir büyücüsünün olduğu, bizdeki dünya nufusunun yarısı olmasına rağmen - kadını hala satılık mal olarak evde hapis tutmak isteyen şeref yoksunu - başkalarının yatak odalarını dikizleme meraklı sapkın, televizyonda 'hamile kadın sokağa çıkamaz' demesine karşın, sırtında bebeği ile çalışan, gerektiğinde onu emziren, Bolivya gerçekten mistik bir yer. Gece kahve içmek için gittiğim yerde, yandaki masada - gayet düzgün giyimli 3 yerli bayandan biri gelip bizle resim çektirir misin dedi ben de kabul ettim, Ayrılırken herbiri tüm Latin Amerika’daki gibi yanağımdan öptü ve medeni şekilde ayrıldılar (Bizde olsa herhalde, otoriteler tarafından herbiri anında fişlenirdi).

12171652_431478817035404_879244356_o.jpg
CHE GUEVARA’NIN ÜLKESİNDE GÖRÜLMESİ GEREKENLER
Gittiğim ülkede çoğu seyehat acentasının anlamını bile bilmediği ‘kalıp’ görülmesi gerek denen yerler dışında, birazda ben keşfedeyim temalı yeniliklere de açık oluyorum. Genel kanı 1928 Arjantin doğumlu - marksist, arkadaşı Fidel Castro ile Amerikan faşizmine karşı Küba’nın kurtuluş savaşından sonra, diğer Latin Amerika ülkelerinde ‘Hürriyet’ ateşini, eşitlik - sosyalizmi yaymaya çalışan ve sonunda, cahil halk uyanıyor servetimiz elden gidecek diyen kapitalist güçlerce Bolivya’da öldürtülen Che Guevara ülkesinde, mutlaka görülmesi gerek denen yerler, her haliyle İspanyol kültürünü yaşatan Santa Cruz yerleşim merkezi, Lapaz: Kurbanlık kurutulmuş lama yavrularının, kopek öldüren cinsten şarapların, her tür hastalığa – derde iyi gelen büyü otları, bitkilerin vs., satıldığı sihirbazlar pazarı ve Coca Müzesi, dünyanın en büyük ve tepedeki Titicaca-Titikaka gölü, herbiri 25 ton ağırlığındaki taşları 1000 yıl önce, Titikaka gölünün 800 kilometrelik karşı yakasından getirilip inşa edilem önemli yer Tiwanaku, İspanyol sömürgeciliğinden ilk kurtulan Sucre şehri, Dünyanın en büyük tuz tarlalalarının olduğu Uyuni, 6542 metre yükseklikteki Sajama volkanının olduğu Milli Park ve 4.278 metredeki eşsiz görüntülü Laguna Colorada – gölünü görebildiğim için şanslıyım.
DOĞAYA SAYGI İLKESİ ÖNDE TUTULUYOR
İnsanın gördüğü ve öğrendiği şeylerle kendi değerlerini karşılaştırması doğaldır. Bende öyle yapmaya çalışıyorum, öğrenme adına ‘bizden neleri farklı’ diye düşünürken, yaradana iman adına ‘doğaya saygı’ ilkesini en önde tutan – onun için kanun çıkartan bolivyada halkın çoğunun çok fakir olduğu gerçek. Artık sabitleşmiş işporta noktalarında hareketsiz tüm gün ve gece yaşayan fort şapkalı bayanların diyarı, ortalama herkesin en az 2 ayrı işte çalıştığı, 3 kilometrelik yere beni $ 2’a götüren taksi şöförüne, 1 dolar bahşiş verdiğimde ‘ben dilenci değilim’ dercesine kibarca iade eden ‘gururlu’ millet dediğim, her yerde ‘önce halk için eşitlik, insanca yaşam’ sloganlarının yazıldığı, Şili’ye kaptırdığı denize kapı yerlerle çok zor durumda ülkede, kahve ısmarladığım fevkalade düzgün İngilizce konuşan birinin bana en az 10 kez teşekkür etmesi, hocaları - arkadaşlarınca tanınmasın diye maske giyen boyacı üniversite talebeleri ve gösteriş meraklısı zenginin, çırpınan halk arasında ortalıkta görünmeye cesaret edemediği ülkede, Faşist kapitalistler tarafından Özelleştirilen ‘halka ait’ dedikleri herşey, tıpkı Venezuella ve Ekvador gibi tekrar Devletleştirilmesi, her büyük alanda kendisini ifade etmek için, çadır kuran – beğenmediği kanunu eleştiren, lakin eski hiçbir binaya dokunmadan, atasına – soyuna ait geçmiş tüm değerleri yansıtan eski binalara saygın bu fakir toplumu ve yöneticilerini bizimkilerle karşılaştırıken, çıkarı uğruna ormanları katleden, gördüğü her eskiyi beton çirkinliği ile katletmeye çalışan, yaradana inanmamışcasına dindar denen yünetici görmemiş – DANGALAK gürühu lanetlememek elde değil.

12169452_431478797035406_1775795229_o.jpg
Fakir fakat gururlu, 5 asırdır İspanyol sömürgecilerle ve Amerikali faşistlerle mücadele veren, çoğunluk olmasına rağmen bir avuç beyaz zengin tarafından kanları emilen yerli halkın artık kendi temsilcileri tarafından ‘eşitlik’ ilkesi ile idare edilen, büyük amcası ‘Atatürk’ bursuyla okumuş, Afganistanlı eski asker Türk olduğumu öğrenince, emrindeki saray muhafız alayı askerleri ile resim çekmek isteyen, güzel ruhlu insanlarla dolu, doğaya saygın – onun için kanun çıkartmış - bize öğreteceği çok değerlerin olduğuna inandıım Bolivya’dan içim buruk ayrılıyorum.
Güzergahta: dünyanın tepesinde Matchu-Pitchu kırallığı kuran mayalar diyarı, geçen yıl Arjantin Tango üstadı Metin Yazır dostum ile Türkiye’de ağırladımız Pan fülüt Müziği ile evreni etkilemiş ‘Zanfir’ dostumuzun ilham kaynağı Peru var …

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Mayalar diyarı PERU!25 Ekim 2015 Pazar 09:00
  • Tezatlar ülkesi Bolivya24 Ekim 2015 Cumartesi 10:20
  • Güney Amerika’nın en uzun ülkesi: Şili18 Ekim 2015 Pazar 14:49
  • Güney Amerika’nın en uzun ülkesi: Şili18 Ekim 2015 Pazar 08:04
  • Sürprizlerle dolu Uruguay03 Ekim 2015 Cumartesi 09:31
  • Rüyalar şehri Buenos Aires13 Eylül 2015 Pazar 07:35
  • Tangocuların diyarı ARJANTİN12 Eylül 2015 Cumartesi 07:35
  • Latin Amerika’nın EN BÜYÜĞÜ08 Eylül 2015 Salı 14:16
  • Tezatlar ülkesi BREZİLYA08 Eylül 2015 Salı 14:15
  • Çanakkale'den ölümsüz kareler18 Mart 2014 Salı 13:50
  • YERİN KULAĞI
    • MHP büyüyecekmiş!
    • Meral Akşener’in 17 Nisan iddiası!
    • Trabzon futbolu bitmiş!
    • Koray Aydın’ın ekibi!
    • Evetçi 100 MHP’li bulamazlar!
    • Birinci yalnız kaldı!
    • İnternet sitesinin anketi!!
    • K. Ersun Yanal  hayranı medya!
    • Futbol zirvesine Sümer neden gitmedi?
    • Evde yatıp para kazanacaklar!
    1/20
    Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.