• BIST 106.764
  • Altın 142,206
  • Dolar 3,5340
  • Euro 4,1188
  • Trabzon 23 °C

Trabzon-Cenova savaşı!

Trabzon-Cenova savaşı!
Hasan Kurt yazdı...

Yıllar önce Londra’da bir Yunanlı arkadaşa, ‘Bizim köyün adı Argalya. Argalya Rumca, Yunanca ne demektir?’ diye sormuştum. Yunanlı arkadaş cevap verememişti. Trabzon’da Rumca bilen Mehmet Ali Sezer’e de aynı soruyu sordum. O da ‘Rumca da öyle bir kelime yok’ demişti… Sonradan, bir başkası Argalya’nın anlamının arka bahçe, güzel bahçe olabileceğini söylemişti. Hala Argalya’nın ne anlama geldiğini öğrenemedim.

Köyümüzdeki yer adları oldukça ilginç… Köyün dip tarafında sulak verimli arazilerin bulunduğu bölgenin adı Zuzula… Zuzula’nın anlamı da çok farklı. Zuzula; tehlikeli bir kabile imiş. Cinli minli bişe! Sözlük anlamı böyle… Şimdi o bölgede iki yüz yılı aşkın bir süre bizim sülale ve komşular yaşıyor. Mübadeleden bir süre önce de o bölgenin bir bölümünde Ermeniler yaşarmış. Ermeniler’den ötürü mü o bölgeye Zuzula denmiş, yoksa Zuzula’nın eskiden başka bir anlamı mı var? Bilemiyorum.

Zuzala’nın biraz daha yukarısında Oniga bölgesi var. Bu bölge biraz bayır…

Sertaç’a seslendim…

‘Sertaç, Google amcaya bir bak bakalım, Oniga ne demek, anlamı nedir?’ diye sordum…

‘İtalya’da. Venedik’te bir restoran, İtalyanca olması lazım’ deyince,

‘Sertaç tamam anlaşıldı’ dedim…

Sertaç, ‘Abi hayırdır, İtalya’ya mı gideceksin’ dedi…

Geçenlerde bir Rus tarihçinin Pontus ve Trabzon İmparatorluğu eserini okurken, eserin bir bölümünde gözüme Trabzon-Cenova savaşı, ilişti…

Cenova (Cenevizliler), Venedik, İtalya’nın bir dönemler en büyük şehir devleti idi ki, bu devletler o günkü şartlarda bir dünya devleti gibiydi…

Köyde Oniga’nın baş tarafındaki fındıklığa Zalim derdik… Bu fındıklığın güneyindeki tarla Kumsal, doğusundakinin adı Orta tarla idi… Hala daha öyle…

Zalim, muhtemelen Arapçadan gelmiş olabilir!

Orta tarlada, bir kilise kalıntısı vardı… Büyüklerimizin söylediğine göre bu kilise Ceneviz Kilisesi imiş…

Gençlik yıllarımızda bir ara bizim Turan Kurt ile bu kilise kalıntısında define aramaya niyetlenmiştik… Kilise şu anda toprak altında mı kaldı yoksa taşları ile ev mi yapıldı bilmiyorum… Zuzula’da büyük bir Kilise vardı… Herhalde Zuzula’daki o büyük Kiliseyi muhtemelen Ermeniler cinleri korkutmak için yaptılar…

Yazılarımın birinde bu kilisenin taşları ile Erdoğdu’daki kışlanın bir kısmının yapıldığını yazmıştım.

Trabzon için çokları Rum mum, Ermeni mermeni derler ya!

Evet bu bölgede fetihten önce hatta sonra yönetim kadrosu Rum, Ermeni ağırlıklı idi ama bu diyarda başka onlarca kavim de yaşadı…

İşte o kavimlerden, o halklardan biri de Venedik ve Cenovalılardı…

***

 O günkü adıyla Pontus’ta, Trabzon’da ticareti elinde bulunduranlar Cenovalılar ve Venediklilermiş…

Trabzon’da Cenova ve Venediklilerin konsoloslukları bile varmış…

Rus tarihçi Karpov, Trabzon’a Cenova’dan gemilerin geldiğini yazar. Cenova ve Venediklilerin, Trabzon’a ve bölgeye gelişleri öyle tahmin ediyorum ki, Roma İmparatorluğu döneminde başlamış ve Trabzon imparatorluğu döneminde tavan yapmış sonra biraz gerilemiş, daha sonra bölgedeki Venedikliler ve Cenovalılar’ın bir kısmı ülkelerine veya Yunanistan’a dönmüş bir kısmı da Müslümanlığı kabul ederek buralarda kalmışlar…

Rus tarihçi Karpov, Cenova-Trabzon savaşının 1348-1349’da meydana geldiğini yazar..

Karpov bu savaşı ve sonrasını şöyle anlatır;

‘15 Haziran 1349 tarihinde kazanılmış olan deniz savaşını güçlendirmek için Kefe’den Trabzon’a 3 Cenova “katergisi” ve Samsun’dan bir “barka” gelmiştir. Uzun ve zor geçen görüşmeler sonunda bir barış antlaşması yapılır. Antlaşmanın asıl şartı Leontokastron’un Cenovalılara verilmesiydi. Trabzon İmparatorluğu o zamanlar çok zayıflamıştı. 1348 yılında başkent Erzincan ve Bayburt emirlerinin tehlikeli saldırılarına maruz kalıyordu. Akkoyunlu Türkmenleri ve Oğuz Cepni tayfaları bu emirler ile birlikte hareket ediyorlardı. Koca İmparator Mihaila Komnenos güçlenmiş feodal muhalefetin karşısında kendisini tahtında rahat hissetmiyordu. Zira Adriatik rakibi ile yeni bir savaş tehlikesinin altındaydı. Panaret, görüşmelerin asıl şartlarından birisini yazmıştı, diğer şartları bilmiyoruz. Priori hakkında karşılıklı şekilde tazminat beklendiğini biz de söyleyebiliriz. Söz konusu yıllarda, 1348 yılının sonu ve 1349’un öncesinde Bizans İmparatorluğu, Cenova Galatası ile başarısız sonuçlanan bir savaş yapıyordu. 5 Mart 1349 tarihinde Yunan donanmasının bozguna uğramasıyla  yetinmedi ve ona göre kendi gücünü Trabzon ile birleştirerek Cenovalılara karşı çıkmak Iohannes VI. Kantakuzin için uygun bir hareketti. Trabzon’da iç savaşa aktif olarak katılan VI. Iohannes 13 Aralık 1349 tarihinde hâkimiyete gelen III. Alexios’un desteğinden emindi. Ancak Bizans’tan farklı olarak Trabzon, sonradan Cenova ve Venedik arasında (1350-1355) meydana gelen savaşın dışında kalmaya özen gösteriyordu. Trabzon Hükümeti’nin yegâne amacı imparatorluk dahilinde meydana gelen tartışmalara son vermek ve yerli aristokratlar arasında birlik oluşturmaktı.’

***

 Karpov, Trabzon ve Karadeniz bölgesindeki Venedik ve Cenovalılarla ilgili epey bilgi verir. Cenova ve Venedikliler, Tebriz’e de yerleşmek isterler. Hatta yerleşim yeri inşa etmeye başlarlar. Ancak İran şahı Üveys buna izin vermez ve konu ile ilgili suçlu bulduğu kişileri idam ettirir.

Karpov, Trabzon İmparatorluğu ile Venedikliler arasında 1381 yılında da bir barış anlaşması yapıldığını, ancak bu tarihten sonra Karadeniz etrafındaki İtalyan devletlerinin zayıfladığını belirtir.

Rus tarihçi, Cenovalılarla Venediklilerin, Osmanlılar ile bağlantı kurmak ve hatta bu bağlantıları güçlendirmek istediklerini kaydeder.

***

Trabzon ve Karadeniz bölgesi, Trabzon İmparatorluğu (1204-1461) öncesi genelde Pontus olarak adlandırılır. Eski vekil ve tarihçi Mahmut Goloğlu amca da Pontus için milli devlet, der… Trabzon’u en uzun süre yöneten de Romalılardı… Bugünkü, Trabzon kalesi, su kemerleri, köprüler vs. o dönemden kalma. Trabzon İmparatorluğu döneminde ise en fazla kilise yapılmış... Ki o kale surları Osmanlı döneminde birkaç kez onarılmış. Bugün ise yıkmaya çalışıyoruz!

Romalılar Trabzon’da hüküm sürerken Hristiyanlığı resmi din olarak kabul etmişler… MS 3. Yüzyılda!

İtalya şehir devletlerinin deniz aşırı ülkelere gitmeleri, ticaret yapmalarının alt yapısını Romalılar hazırlamış!

Bizde tarihçilerimiz, pek derinlemesine araştırma yapmadıkları için bu tür bilgilere ne yazık ki genelde yabancı tarihçilerden ve yabancı kaynaklardan öğreniyoruz.

***

Şimdi tarihe meraklı olanlar diyecek ki, ‘Hasan Kurt bu bilgiler bilinmeyen bilgiler, değil…’

Evet, bilgilerin çoğu bilinenler…

Ancak, bugüne kadar yerel değil ulusal gazetelerde bile bu yazdıklarımı yazan olmadı... Bazı tarih kitaplarında belki vardır…

Bizim köyde demek ki asırlar önce Cenovalılar, Venedikliler de yaşamış… Yer adları ve tarih öyle diyor… Ve sonuçta bu topraklarda yaşayanların bir bölümü buralarda kalmış, gelenlerin bir kısmı gitmiş, bir kısmı kalmış… Son yüzyılda ise bu topraklardaki insanların kaderini ise din belirlemiş!

 

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • CHP’nin yeni misyonu AKP’ye örtülü destek mi?22 Ocak 2016 Cuma 06:47
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Kral Sarayından Kızlar Manastırına!16 Eylül 2015 Çarşamba 13:35
  • Efsaneler kenti Trabzon!08 Eylül 2015 Salı 14:17
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.