• BIST 83.067
  • Altın 146,530
  • Dolar 3,7912
  • Euro 4,0490
  • Trabzon 4 °C

Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz

Hasan Kurt

Bugün köşeme Trabzon- Maçkalı bir hekim-yazar Mustafa Duman’ın, merhum İlyas Karagöz ile ilgili yazdığı güzel bir yazıyı alacağım. İlyas Karagöz, Kuzey Ekspres’te de uzun süre yazmıştı. İlyas Karagöz, Trabzon hakkında çok sayıda eser bırakmış bir isim. Trabzon ve bölgenin geçmişi ile ilgili bilgi sahibi olmak isteyenler Karagöz’ün eserlerine mutlaka bir göz atmalı.

İşte Dr. Mustafa Duman’ın ‘Trabzon- Maçka’da bir Prometeus: İlyas Karagöz’ başlıklı yazısı;

Bu yazımda, Trabzon-Maçka’dan bir kitap dostunu, sadece ilkokulu bitirdiği halde kitaplan ve okumayı seven, Trabzon yöresiyle ilgili yayınlan bularak okuyup inceleyen, sonra da beş kitap yayımlayan İlyas Karagöz’ü kısaca anlatacağım.

Prometeus, Yunan ve Kafkas Mitolojisi’nde, ateşi tanrılardan çalıp insanlara veren bir kahraman olarak bilinir. O, işlediği suçun karşılığında, Zeus tarafından, Kafkasya’da, zincirlerle bir kayaya bağlanmıştır. Zeus ona olmadık işkenceler yapar. Örneğin, bir kartal her gün gelir ve Prometeus’un karaciğerini yer. Sonunda Herakles, onu kurtarır. Prometeus, aklın ve özgür düşüncenin sembolüdür.

***

Maçka’nın en güzel köylerinden Livera’da, sorarak Karagöz’ün evini bulduk. Kendisi evdeydi. Çıktı ve bizi avluda karşıladı. Avluda bize verilen iskemlelere oturduk ve sohbete başladık.

Evin bitişiğindeki yeni yapı İlyas Karagöz’ün kütüphane-siydi. Oraya bir merdivenle çıkılıyordu. Kütüphanenin ön cephesi, üç tarafı açık, üstü kapalı bir girişti. Kütüphanenin kapısının üstünde “İlyas Karagöz Livera Köyü Özel Kütüphanesi 1980” yazılıydı.

Kütüphane cephesinin üst bölümünde bir meşale resmi ve altında şu söz yazılmıştı: “Doğu Karadenizli Prometeus ’un Tanrılardan Çaldığı Bilim Ateşi. ”

İlyas Karagöz’ün kütüphanesinde, giriş kapısı ve bir pencere dışında kalan tüm duvarlarda döşemeden tavana kadar raflar vardı. Bu raflar tıka basa kitap doluydu. Çalışma masası pencerenin önündeydi. Masanın üzerinde de kitaplar bulunmaktaydı. Ayrıca odanın ortasında bir okuma masası ve koltuklar vardı. Bu okuma masasının üzeri de kitap doluydu.

İlyas Karagöz, bana yazdığı 24.5.2010 tarihli mektupta şöyle diyordu:

“Bölgemiz Karadeniz ile ilgili otuz üç yıllık araştırmalara ve dört binin üstünde kitaptan oluşan özel bir kütüphaneye sahibim. Bölgemizin tarih, kültür ve insanı hakkında kendi bulgularımı paylaşacak bir kişi bulamadığımdan toplumdan soyutlanmış bir yaşam sürmekteyim. ”

İlyas Karagöz, bilgi sahibi olmadan kanaat sahibi olup duygusal çıkışlarla kendisini eleştirenlerden şikâyetçiydi. Onun çalışmalarını ve yayınlarını yöresinde çok az kişi anlamaktadır. Yöredeki kültür çevrelerinin onunla ilgilenmemeleri de anlaşılır gibi değildir.

İlyas Karagöz, yalnızca ilkokulu bitirmiştir. Yaşam koşulları onun daha ileri düzeylerde eğitim görmesini engellemiştir. Fakat o, yılmamış, eline geçirdiği kitapları okumuş biriktirmiştir. Gördüğümüz kadarıyla, daha çok tarih kitaplan olmak üzere, beş bine yakın kitabı var kütüphanesinde.

İlyas Karagöz yalnız okumakla da kalmamış, Trabzon yöresinin yer adlarıyla ilgili hatırı sayılır kitaplar yayımlamıştır. Çalışmalarını, araştırmalarını sürdürmektedir. O, çevresindekilerin kendisini anlamamalarına ve bazılarının da insafsızca eleştirilerine rağmen eserler vermeye devam ediyor.

İlyas Karagöz’ün kütüphanesinde ziyaretçilerin duygu ve düşüncelerini yazdığı bir defter var. Ben de, ziyaretçiler tarafından kendisi ve kütüphanesi hakkında yazılanlardan bazılarını okudum. Sonra da kendisi hakkındaki düşüncelerimi bu deftere yazdım:

“İlyas Karagöz yaşamıyla, gerçekleştirdikleriyle örnek bir kişilik sergilemektedir. O, okumanın insanı nerelere kadar getirdiğinin canlı kanıtıdır. Kitap tutkunu, araştırmacı-yazar İlyas Karagöz ’e sağlıklı bir ömür ve çalışmalarında başarılar dilerim.

İlyas Karagöz Kimdir?

İlyas Karagöz, 1933 yılında, Trabzon’un Tonya ilçesinde doğdu. 1938 yılında, ailece Maçka’nın Livera Köyü’ne yerleştiler. İlkokulu 1942-1947 yıllan arasında Maçka Merkez İlkokulu’nda okudu. İlkokuldan sonra Zonguldak’ta maden ocaklarında çalıştı. Askerliğini tamamladıktan sonra, 1963 yılında Almanya’ya gitti. Orada da maden ocaklarında çalıştı. Bu arada hastalandı. Aralıklı olarak 1974 yılına kadar çalıştıktan sonra malulen emekli oldu. 1979 yılına kadar Alman hastanelerinde tedavi gördü. 1979 yılının haziran ayında Türkiye’ye döndü.

İlyas Karagöz, özellikle Almanya’da, hastanelerde kaldığı süreler içerisinde Trabzon’la ilgili yayınları okudu. Bazı belgeleri ve kitaplan biriktirdi. İlgilendiği konuları içeren makalelerin fotokopilerini elde ederek belgeliğini zenginleştirdi. Anlattığına göre, Almanya’da, kütüphaneler kendisine kitap ve kaynak bulmada çok yardımcı oldular. Türkiye’deki kütüphane ve kuruluşlardan aynı ilgiyi ve yardımı görmediğini yeri geldikçe belirtmektedir.

İlyas Karagöz iyi derecede Almanca bilmektedir. Ayrıca bazı Batı ve Doğu dillerine de aşinadır. Evlidir. Dört çocuğu vardır.

İlyas Karagöz’ün Eserleri:

İlyas Karagöz, Doğu Karadeniz yöresiyle ilgili kitaplan okuduktan sonra onomastik konusuna ilgi gösterdi ve Trabzon yöresinin yer adlarının hangi dillerden geldiğini, ne anlamlar taşıdığını araştırmaya başladı. Bazı süreli yayınlarda ve internet sitelerinde makaleleri yayımlandı. Trabzon ve yöresindeki yer adlarıyla ilgili üç kitap yazıp yayımladı. Ayrıca Trabzon yöresinde, geçmişte yaşamış halkları ve Doğu Karadeniz mitolojisini araştırdı, bu konularda birer kitap yayımladı. İlyas Karagöz’ün yayımladığı kitaplar, yayın tarihi sırasına göre şunlardır:

1. Tarihsel Süreçte Trabzon Halkı, (Editör: Ömer Şen), Derya Kitabevi Yayım, Trabzon, 1998, 152 s.

2. Maçka Yer Adlan, Turan Kültür Vakfı, Kaptan Ofset, İstanbul, 2003, 159 s.

3. Grek, Bizans ve Eski Türk Kaynaklarına Göre Trabzon Yer Adları, (Köken ve Anlamlar) Algı Yayınlan, Bilmat Matbaası, Ankara, 2004, 301 s.

4. Grek, Bizans ve Eski Türk Kaynaklarına Göre Trabzon Yer Adları (Köken ve Anlamlar), Derya Kitabevi yayım, Kitap Matbaası, İstanbul, (İlaveli 2. baskı: 2006), 391 s.

5. Mitolojide Doğu Karadeniz, Derya Kitabevi Yaymı, Kitap Matbaası, İstanbul, Temmuz 2007, 196 s

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
YERİN KULAĞI
  • AKP’li vekillerin dal-çık bayramı!
  • Balta'nın pantolonu yırtıldı mı?
  • Usta’nın en iyi transferi Yanal’ı göndermektir!
  • Utku ve Hasan Bozoğlu!
  • Soylu’ya BJK forması!
  • Altuntaş’ın torpili!
  • ASKF’de kutlama!
  • Konsey toplantısı!
  • Sizi bu hale nasıl getirdiler?
  • MHP sürpriz yapabilir!
1/20
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.