• BIST 89.603
  • Altın 146,133
  • Dolar 3,6103
  • Euro 3,9292
  • Trabzon 8 °C

Trabzon’da eskiden neler yoktu ki!

Trabzon’da eskiden neler yoktu ki!
Hasan Kurt yazdı...

Bir ara hafta sonları nostalji takılacağımı, tarihi konularda kalem oynatacağımı falan yazmıştım. Gerçi, öyle derinlemesine de pek tarihi bilgim olduğu söylenemez. Ancak Trabzon ile ilgili okuduklarımı, dinlediklerimi, gördüklerimi harmanlar, araya da yorumumu ekler bir şeyler karalarım.

Hafta arası sosyal medyada, İskenderpaşa medresesi, diye bir fotoğraf gözüme ilişti. Bugünkü Usta Otelin civarında iki üç katlı bir taş bina. Orası eskiden Medrese imiş! Olabilir, itiraz etmiyorum. Caminin çevresinde medrese de, mezarlık da, külliye de bulunması kadar doğal ne olabilir ki!

Yıllar önce öğretmen, şair, yazar Ahmet Özer ile merhum Hami Nayır’ı ziyaret etmiştik. Hami bey o tarihlerde 80’i devirmişti, belki de 90’da idi..

Merhum Hami bey, İskenderpaşa camisinin doğusunda sonradan garaj, oto tamircisi, bugün otopark olan bölgedeki bir okulda, 1900’lü yılların başında sübyan mektebine gittiğini söylemişti. Bu olayı yıllar önce yazmıştım. İskenderpaşa Camisinin külliyesinde demek ki o tarihte bir Sübyan mektebi varmış.

Sübyan mektebi deyip geçmeyin. Sübyan mektepleri Osmanlı’da eğitimin ilk basamağı idi. Bu mekteplere mahalle mektebi de denirdi. Günümüz ilkokulları gibi. Sübyan mektepleri medreselerin de başlangıcı idi. Hami bey bu okula 6 yaşlarında falan gittiğini söylemişti. O yıllardan aklında kalanları anlatırken, ‘yazıyı, okumayı dört işlemi o mektepte öğrendim’ demişti.

Rahmetli Hami bey, Boztepe’deki Kızlar Manastırı ile ilgili bilgi vermişti. Muhacirlik öncesi, 1915’li yıllar olsa gerek. Kızlar Manastırının sarı renkli olduğunu, Manastırda eğitim gören kızların Boztepe çimenlerine yayıldıklarını, kendilerinin de uzaktan da olsa Manastıra giden gayrimüslim kızları seyrettiklerini anlatmıştı.

***

İki gün önce Mehmet Akif Bal’dan bir mesaj aldım. Mehmet Akif, Trabzon tarihi ile ilgili araştırma yapmış, kitap yazmış bir kardeşimiz. Mehmet Akif mesajında, ‘Hasan bey, Akçaabat ve Trabzon’daki zeytincilikle ilgili yazılı yahut sözlü bilgi topluyorum. Bu konuda vereceğiniz bilgi var mı’ dedi.

Trabzon ve çevresinde zeytincilik, zeytinyağcılıkla ilgili, ne yalan söyleyeyim pek bilgi sahibi değilim. Ancak, bu konuda yüzeysel de olsa bir araştırma yaptım. Zeytinin elle toplanması, ağacın uzak dallarındaki meyvelerin çubukla yere düşürülmesi, sonra zeytinin tuzlanması vs. gibi bilgiler. Yani herkesin bildikleri…

Birkaç yıl önce idi. Zağnos vadisi dönüşüm projesi başlamıştı. Hakkı Emiroğlu, bir gün ‘Bizim evin bahçesinde içi oyuk, büyükçe bir taş var. Annem eskiden bu taşta zeytinyağı yapıldığını söyledi. Bir bakar mısın’ dedi.

Hakkıların evi,  eski bir ev. Rumlardan mı kalma idi yoksa Müslümanlardan mı bilmiyorum. Evin, 5-10 metre aşağısında üzeri kapatılan Zağnos deresi. Bahçede bir de kuyu. Kuyuya yakın bir yerde içi oyuk ve üzerinde küçük bir kanal bulunan kütük gibi büyükçe bir kara taş. Zeytini dövmek, suyunu, yağını çıkarmak için kullanılan tokmaklar yoktu.

Zeytinyağı taşı mı desem, Zeytinyağı değirmeni mi desem, bilemiyorum. Siz ne derseniz deyin. Bu tarihi eserin buradan kaldırılması için Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Suat Hacısalihoğlu’na ricada bulundum. Başkan, taşı oradan aldırdı, odanın önündeki bahçeye koydurdu. Zeytinyağı değirmeni orada mı değil mi bilemiyorum.

Mehmet Akif kardeşime bu kadar bilgi yeter. Çünkü bende daha detaylı bilgi yok.

***

Söz Zağnos vadisinden açılmışken, eski belediye Başkanı Volkan Efendiye, kale surlarındaki eski kapılardan birini açtırmasını önermiştim. Volkan Efendi, yıllarca kültür ve turizm müdürlüğü yapmıştı. Sözümüzü dinlemedi, kulak arkası etti. Ne de olsa sözüm ona kültür ve turizmci ya!

Zağnos vadisinin doğusunda, Kalaycıoğullarının taş binasının alt tarafında eskiden kayaların içinden su mu çıkarmış yoksa orada bir çeşme mi ne varmış. Onu da birilerine söyledik ama kimse ilgilenmedi.

Gerçi bu devirde, ülkemde olan bitenle ilgilenmeyen, ülkemin nereye sürüklendiğini düşünmeyen insanlar tarihi mirasın ortaya çıkması ile mi ilgilenecekler.

Birkaç yıl önce idi Tabakhane köprüsünün meydan tarafında, camiye yakın bir yerde yol çökmüştü. Bizim bu işlere meraklı olduğumuzu bilen birileri hemen telefon açtı. Bizde, Belediye ekipleri, çöken yolu doldurmadan oraya gittik. Yol, bir-birbuçuk metre kadar çökmüştü. Çöken kısmın etrafı da sarılmıştı. Kimse içeri girmesin diye. Şeridi, engeli bir yana ittim, aşağı indim. Bir de ne göreyim?  Yolun altında, yüzyıllar önce yapıldığı açık ve net olan, yumurta beyazı veya sarısı ile mi yoksa kireç ile mi yapıştırılan yığma bir duvar. Oradan ayrıldım. Benim arkamdan, belediye birkaç kamyon kum, çakıl ile orayı doldurdu. Sonra da Arnavut kaldırım taşlarını döşedi yolu yaptı ve trafiğe açtı.

İşte size bir cumartesi günü yazısı!

 

 

 

 

  • Yorumlar 2
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Diğer Haberler
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Kral Sarayından Kızlar Manastırına!16 Eylül 2015 Çarşamba 13:35
  • Efsaneler kenti Trabzon!08 Eylül 2015 Salı 14:17
  • Tarihi doğru okumak ve Trabzon’un Hatunları!03 Eylül 2015 Perşembe 09:00
  • YERİN KULAĞI
    • Trabzon futbolu bitmiş!
    • Koray Aydın’ın ekibi!
    • Evetçi 100 MHP’li bulamazlar!
    • Birinci yalnız kaldı!
    • İnternet sitesinin anketi!!
    • K. Ersun Yanal  hayranı medya!
    • Futbol zirvesine Sümer neden gitmedi?
    • Evde yatıp para kazanacaklar!
    • Atatürk karşıtı tarihçiye ödül!
    • MHP’de iki çift bir tek!
    1/20
    Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.