• BIST 108.153
  • Altın 153,903
  • Dolar 3,8325
  • Euro 4,5073
  • Trabzon 8 °C

Trabzon’daki ilk Türk Eczanesi!

Trabzon’daki ilk Türk Eczanesi!
Hasan Kurt yadı...

Trabzon Tabip Odası’nın, Trabzon’a kazandırdığı ‘Hekim’ adlı yapıta ara sıra göz atarım. Serander Yayınlarından olan ve Anadolu’nun ilk Tıp Gazetelerinin derlendiği ‘Hekim’ adlı yapıtı yayına Dr. Mustafa Çulfaz hazırlamıştı. Eseri, o günkü Tabipler Odası Başkanı Dr. Aydın Aydın, bana göndermişti. Esere, Prof. Dr.Erdem Aydın, Dr. Gülten Dinç ve Veysel Usta da katkı yapmıştı.

Geçenlerde Trabzonspor Divan Kurulu Başkanı Ali Özbak, 1957 tarihinde kurulan Yeşil- Mavi renkli Yıldızspor’un kurucuları arasında yer alan Kamil Saruhan’ın kulubün de ilk başkanı olduğunu belirterek; ‘Saruhan 6 ay başkanlık yaptı. 1966 yılında Trabzonspor’un ilk kuruluşunda Yıldızspor’un o günkü başkanı Muammer Kalcıoğlu, ‘İdmanocağı birleşmede yoksa biz de yokuz’ dedi. Genel Kurulda böyle bir karar aldırdı. 1967 yılında bugünkü Trabzonspor’un kuruluşuna Yıldızspor yine katılmadı. Bir yıl sonra 1968 yılında ise Yıldızspor adını 24 Şubat forma rengini de İdmanocağı’nın renklerini alarak Sarı Kırmızı yaptı’ dedi.  Yıldızspor’un kurucu başkanı Kamil Saruhan ile ilgili bir şeyler yazmamı istedi.

Trabzon’a bir dönemler damgasını vuran bir aile ile ilgili yazı yazmak öyle kolay bir iş değil. Araştıracaksın, inceleyeceksin, ailenin yaşayan fertleri ile görüşeceksin.

Ayrıca, ben ne tarihçiyim ne de araştırmacı. Okuduklarımı, geçmişte görüştüğüm önemli şahsiyetlerin aktardıkları bilgileri ve yarım asrı aşkın süredir yaşadığım kentin hemen her köşesini aşağı yukarı bildiğim için, bütün bu bilgileri harmanlıyor iki satır yazıyorum.

Yazdıklarımın yalnız Trabzon’da değil dünyanın dört bir yanında okunduğunu gelen tepkilerden öğreniyorum.

O nedenle yazarken ince eleyip sık dokumaya çalışıyorum. Ama yine çokları yazdıklarımı abartılı hatta kimileri hayal olarak da nitelendiriyor.

Neyse kim nasıl nitelendirirse nitelendirsin, ben yazmaya devam edeceğim.

***

Saruhan ailesi ilgili bilgi toplamak için sağa sola telefon açtım. Şifa Eczanesinde uzun süre görev yapan rahmetli Cengiz Çebi’nin kayınpederi Kemal beyden Burhan Genç’e, bir ara Kat-küt ameliyat ipliği fabrikasında Erol Arz’a kadar çok sayıda kişi ile görüştüm. Yüzeysel bazı bilgiler elde ettim. Ancak, elde ettiğim bilgiler pek de yeterli değildi. 

Trabzon’da kurulan ilk Türk eczanesinin sahibi Saruhanların dedeleri.

Hekim adlı yapıtın, Eczaneler bölümünde bu konuda şu bilgi veriliyor;

Trabzon’da 1900’lü yılların başında 7 eczane varmış. Hepsi de gayrimüslimlerin. Bunlar; Uzunsokak’ta Çıkaryan Karabet Efendi, Uzunsokak’ta Jan Papadapulos Efendi, Uzunsokak’ta Nikolaki Fosoko Efendi, Uzunsokak’ta Sürmeliyan Karabet Efendi, Meydan-ı Şarki de Nihabetyan Minas Efendi, Meydan-ı Şarki de Timota Maranko Efendi, Taksim karşısında Boğos Efendi ve Sürmeliyan İstepan Efendi’ye ait eczaneler.

İlk Türk eczanesi ise 1908’de Ortahisar da Eczane-i Osmaniye adıyla açılmış. Bu eczanede Tıbbıye-i Şahaneden mezun Şahap ve eczacı yüzbaşı Süleyman beyler hasta da muayene ediyormuş.

Yine aynı yıl Şifa Eczanesi açılmış. Sahibi Ömer Dursun. Bu eczanede şehrin cerrahlarından Ahmet Efendi modern usullerle sünnet yapıyormuş. Anadolu’da 1910 yılında yayımlanan ilk Tıp Gazetelerinden biri olan Hekim’in sorumlu müdürlüğünü yapan da Ortahisar’da açılan bu Şifa Eczanesinin sahibi eczacı Ömer Dursun’muş.. 1918’de Turan Eczanesini açmış. 1920’lerde eczane sayısı artmaya başlamış. Bir de Eczacılar cemiyeti kurulmuş. Yönetim kurulu başkanlığına Hilal Eczanesi sahibi İlyadi, Katib-i mesullüğüne Ferah eczanesi sahibi Yanko, üyeliklere ise Turan eczanesi sahibi Hidayet, Emniyet eczanesi sahibi Yanko ve Şifa eczanesi sahibi Hacı Zühtü beyler getirilmiş.

Şifa Eczanesi sahibi Hacı Zühtü beyin adı 1927 yılında Hacı Zühtü Salim bey olarak geçiyor. Hekim gazetesindeki bilgiler bu kadar.

Hacı Zühtü Salim beyin torunu veya kardeşinin torunu Trabzon’daki Kat-Küt ameliyat ipliği fabrikasını kuran eski Şifa eczanesi sahibi Salim bey olması gerekiyor. Salim Saruhan’ın babası Kamil Saruhan.

Oğlu dedesinin adını alan Kamil Saruhan. Şu anda İstanbul’da yaşıyor. Trabzon’daki Türkiye’nin ilk ameliyat ipliği üreten fabrikanın patronu.

Saruhan ailesinin seceresini bilmediğim için kim kimdire girmiyorum… Ki, yukarıdaki kısa aile bilgisinde hata yapmışsam, aile bireylerinden de özür diliyorum.

Şu bir gerçek ki;  Saruhan ailesi Trabzon’un önemli ailelerinden biridir. Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde Trabzon’daki ilk Müslüman Türk’ün kurduğu bir eczanenin kurucuları. Ailedeki bu eczacılık bir asrı aşkın süredir devam ediyor. Türkiye’de belki de eczacılık alanında büyük dededen toruna bir mesleği sürdüren yegane aile Saruhanlardır. Saruhan ailesinde erkeklerden son yıllarda Trabzon’da oturan bildiğim kadarıyla yok. Trabzon’da evlenip kalan kadınlar var.  Atatürk Köşküne çıkarken Kisarna kavşağının doğusunda çamlık içerisinde eski ev bu ailenindir. O evin, Soğuksu’da bir Türk’ün yaptırdığı ilk ev olma ihtimali de çok yüksektir.

Bu hafta da bu kadar!

 

 

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Avrasya ve Ömer Yıldız!27 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Belediye’ye haksızlık!26 Ocak 2016 Salı 06:47
  • CHP’nin yeni misyonu AKP’ye örtülü destek mi?22 Ocak 2016 Cuma 06:47
  • Kaşüstü’nde yapılacak Kavşak sorunu çözmez!21 Ocak 2016 Perşembe 06:47
  • Türkiye’de muhalefet iktidara çalışıyor!20 Ocak 2016 Çarşamba 06:47
  • Asım Aykan’ın reçetesi!19 Ocak 2016 Salı 06:47
  • Yeni Cumhuriyet yeni rejim!18 Ocak 2016 Pazartesi 06:46
  • Devlet Bahçeli nereye koşuyor?02 Aralık 2015 Çarşamba 06:47
  • İşgal yılları Trabzon S.P.Mintslov’un günlüğü! (1916-17)26 Eylül 2015 Cumartesi 14:58
  • Trabzon-Maçka'da Bir Prometeus: İlyas Karagöz19 Eylül 2015 Cumartesi 09:54
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.