• BIST 92.709
  • Altın 212,320
  • Dolar 5,4835
  • Euro 6,1905
  • Trabzon 11 °C

TRABZON’DAN ERZURUM'A -1869

TRABZON’DAN ERZURUM'A -1869
Hamsiköy-Polathane

Pazar yazısı olarak köşemize Fransız seyyah Théophile-Louis Deyrolle’nin ‘Trabzon’dan Erzurum’a- 1869’ adlı eserinin Hamsiköy-Polathane bölümünü aldık. Mehmet Nuri Sunguroğlu’nun sadeleştirdiği eserin bu bölümü şöyle;

“1869 Temmuz’unun sonunda, Trabzon'daki Fransız konsolosu mösyö Derche, Trabzon’dan on bir saat uzakta Hamsiköy'de kurdurttuğu çadırlara beni de davet etti. Hamsiköy, Yerköprü hanlarının biraz ötesinde, Zigana dağının şimal yamacında dört bin kadem irtifada. Civarda Erzurum yolu inşaatına nezaret eden Türk zabitleri vardı.

Hamsiköy civarının tabii manzarası fevkalâde güzel. Yalçın kayalar arasında muhteşem ormanlar, Değirmendere bu kayalıklardaki boğazlarda şelâleden şelâleye yuvarlanıyor. İrtifa ve hemen daimi gibi olan sisli, puslu havaya rağmen, köy civarında hububat, bilhassa mısır ekiliyor.

Bütün bu civar dağlarında maden suyu kaynakları var; memleket halkının da bunlardan haberi yok. Mayıs ayında her taraf çiçeklerle bezenmiş. Hamsiköy ’de Ağustosun on beşine kadar kaldım. Civardan bir hayli nebat ve böcek çeşitleri topladım.

Trabzon'a döndüğüm ilk seyahatimde bana yol arkadaşlığı etmiş olan dört kütük arayıcıdan birine rastladım. Yeni bir yoldan Karaçukur’a gitmeyi teklif etti.

Karaçukur’u Trabzon’dan ayıran yaylaya çıktık. Karaçukur’da kaldığımız müddetçe, bu adam, geçen sonbaharda kestiği urlu kütükleri Trabzon'a indirmekle meşgul oldu. Hepsinin nakli iki gün sürdü. Bunlar Karaçukur’dan on sekiz saat mesafede Polathane’ye (Akçaabat) indirildi.

***

Sahildeki bu büyük kasaba, küçük bir ırmağın ağzındadır, Trabzon’dan üç saatlik mesafededir.

Hamallar bunları taşırken, bizde Karaçukur’dan en yüksek dağlara çıktık. Denizi görüyorduk. Dönüşte bir yayladan geçtik. Evleri ahşaptı. Kadınlar bizi görünce örtünüp kaçmadılar. Şimdiye kadar gördüğüm köylü kadınları gibi çirkin değildiler.

Bu memlekette gece olduktan sonra bir kapı açtırmak imkânsızdır. Polathane ‘ye giderken, gece takip ettiğimiz dere boyunca bütün ova halkı yaylaya çıkmıştı. Uzakta bir ışık gördük. Oraya gittik. Pek çok yalvardık tan, tehdit ettikten sonra hayvanlarımıza saman, bize mısır ekmeği ve soğan alabildik. Hayvanlarımızı çektiğimiz ahırda da yattık.

Ertesi sabah erkenden kalktık. Polathane altı saatlik yerdi. Bütün Polathane ovası çok iyi ekilmiştir. Buğday, arpa ve mısır boldur. En kötü toprağında da fındık yetiştirilmiştir ki Avrupa’ya mühim miktarda sevk edilmektedir. Polathane ovasının mühim servet kaynaklarından tütünün de büyük şöhreti vardır. Güneşte basit bir şekilde kurutulan tütünleri altın sarısıdır. Samsun tütünü adı ile Rusya’ya da sevk olunur.

Polathane ile Trabzon arasındaki yol, sahili takip eder. Şehrin civarında meyve bahçeleri vardır. Zenginlerin çoğunun köşkleri, sayfiyeleri bulunur. Fransa’dan ayrılırken, bazı amatör ziraatçılar benden tohum ve aşı için kalem istemişlerdi. Bu maksatla Karakayan dağı yoluyla tekrar Gümüşhane’ye gittim.

***

Trabzon - Gümüşhane yolu on sekiz saattir. Cevizlik’ten geçer. Cevizlik’e kadar da Erzurum yolundan gidilir.

İlk seyahatimi bu yol ile yapmıştım, Karakayan dağı yolunda dağdan vadiye doğru inerken bir tepe üzerinde İstavroz köyü var. Burada bir çeşit elma ağaçlarından kalemler kestim. Bunların meyvesi küçük, fakat renkleri kehribar gibi ve lezzeti pek nefis!

İstavroz halkı tamamen Rum Helenistlerin sözüne bakılırsa, dilleri eski Yunan dilini andırırmış. Akşamüzeri Gümüşhane bahçelerine gelmiştik. Kurt Ali oğlunda yatmak üzere Harşit suyunu geçtik. Ertesi gün bahçe sahiplerine müracaat ettim. Ancak ihtiyar Türklerde görülebilen bir safiyet ile istediğim ağaçlardan istediğim kadar aşı kalemi alabileceğimi söylediler. On iki çeşit armut, on cins elma, birçok kiraz, şeftali, erik, kaysı ve badem kalemleri kestim. Bütün kestiğim kalemleri taşıyabilmek için bir at kiralamak icap ediyordu.

***

Bağlarını görmek için Kafkasya’ya bir seyahat yapmak istiyordum.

Trabzon’dan bindiğim Rus Şirketine ait bir vapur beni birkaç saat içinde Batum’a götürdü. Batum, Karadeniz’in en mükemmel ve en emin limanlarından biridir.

Kapalı birçok gemi almaya müsaittir. Batum’dan Poti’ye, küçük buharlı teknelerle gidiliyor. Poti, bir bataklık üzerinde inşa edilmiştir. On iki sene evvel burada bir kaç ev ile kulübelerden başka bir şey yokmuş.

Rusya Poti limanı için milyonlarca ruble harcamaktadır.

(M. Th. Deyrolle bu seyahatinde Kutais'e kadar gidiyor, Poti ‘ye avdetinde bir Rus vapuru ile İstanbul'a ve oradan tekrar Trabzon'a dönüyor.

***

Kaynak: Trabzon’dan Erzurum'a 1869 / Çeviri: Reşad Ekrem Koçu / ÇIĞIR KİTABEVİ – İstanbul 1938

Sadeleştiren: Mehmet Nuri Sunguroğlu

Resim: Bir su pınarı / Théophile-Louis Deyrolle 1869 Fransız seyyah Théophile-Louis Deyrolle

 

***

“Müslümanların ortak bir karakteri var. Çözüm ve bilgi gerektiren her olayda bir ayeti veya hadisi delil olarak sunmak. Olay basit ve kolay çözümlü olsa da. Bu kendi fikrine güvenmemek kadar inancı kendine destek olarak kullanma isteğidir.

Mademki Müslümanlar inanç desteği ile doğruyu ancak görebiliyorlar işte iki delil;

1-Furkan Suresi, 72. ayet: Ki onlar, yalan şahitlikte bulunmayanlar, boş ve yararsız sözle karşılaştıkları zaman onurlu olarak geçenlerdir. Hac suresi 30. ayet, Öyleyse iğrenç bir pislik olan putlardan kaçının, yalan söz söylemekten de kaçının.

2-Rivayete göre, sahabelerden Ebu'd-Derda, Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (s.a.v.) yanına gelir ve şöyle sorar;

"Müslüman içki içebilir mi?” diye sorar, “İçebilir (yanılabilir, günaha girmiş olabilir)” der.

"Müslüman hırsızlık yapabilir mi?" diye sorar. "Yapabilir" der.

"Müslüman zina yapabilir mi?" diye sorar; "Evet yapabilir" buyurur.

Bunun üzerine adam sorar "Peki, yalan söyler mi?" der; Allah Resulü Hz. Muhammed (s.a.v.) hiddetle "Asla, asla, asla… Müslüman yalan söylemez. Yalanı ancak iman etmeyen kimse uydurur" der.

Şimdi günümüze bu ölçülerden bakın ve "Harpte hile mübahtır" namussuzluğuna girmeden sorun; Kim Müslüman?

(M. Haydar Ustaoğlu)

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • TRABZON’DAN ERZURUM'A / 186907 Kasım 2018 Çarşamba 08:16
  • Hükümete üç kaynak!06 Kasım 2018 Salı 09:50
  • AKP’nin başkan adayı ne zaman belli olacak?05 Kasım 2018 Pazartesi 09:44
  • TRABZON’DAN ERZURUM'A -186904 Kasım 2018 Pazar 11:30
  • Hamsiyi Ruslar tutsun, yunuslar yesin!03 Kasım 2018 Cumartesi 08:42
  • Başkan Beştepe’de!02 Kasım 2018 Cuma 09:04
  • Akçaabat’ın adayları!01 Kasım 2018 Perşembe 09:25
  • Ortahisar ‘Şen’lenecek! Büyükşehir ‘Genç’leşecek!31 Ekim 2018 Çarşamba 08:54
  • Haydar Revi’nin patronu!30 Ekim 2018 Salı 09:14
  • Trabzon’dan kısa kısa…29 Ekim 2018 Pazartesi 11:06
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Kuzey Ekspres | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.