175 YIL SONRA TRABZON'DAN ÜLKESİNE DÖNEN SON GÜRCÜ KRALI

   Gürcistan hemen yanıbaşımızdaki komşu bir ülke. Kültürel anlamda zengin ve köklü bir tarihe sahip. Çoğu zaman Roma, Bizans, Rusya, Osmanlı, Persler arasında bu coğrafyada bağımsızlığını sürdürmeye çalışırken kendi benliklerini kültürlerini bu yüzyıla kadar taşımışlardır. Kültürel anlamda aynı coğrafyada yaşamanın getirdiği benzerlikler ilişkilerimizi geliştirmede yardımcı olmuştur. Yine Kafkasların dinler diller milletler zenginliği içinde aynı dili ve inancı paylaşan insanların varlığı da Türk Gürcü ilişkilerinde önemli rol oynamıştır.
 170bc016-09f1-4875-acba-a98dd37a79a3.jpg  Rusya Kafkaslara hakim olmak isterken Osmanlı da bölgede hakimiyeti elinden bırakmamak için çaba gösteriyordu.
  Gürcülerin son kralı II. Solomon Ruslarla giriştiği mücadelede başarısız olunca Osmanlı Yönetimine sığınmak üzere Trabzon'a gelmişti. II. Solomon Gürcü Krallığı ailesinin son temsilcisi idi. Krallığı kısa süreli olmuştu.

Beş yıl Trabzon'dan Gürcistan'ın Rus işgaline karşı mücadele verirken 19 Şubat 1815 tarihinde vefat ettiğinde 42 yaşındaydı.
    Vefatı sonrasında II. Solomon Trabzon imparatorlarından II. John'un karısı tarafından Hıristiyanlarca aziz kabul edilen Aziz Gregory (330-395) adına 13.YY'da yaptırılan ve bir ortaçağ manastırı olan Aziz Gregory manastırı /kilisesi avlusuna gömüldü.
   1930'lara kadar Trabzon'un Kemerkaya Mahallesinde şimdiki Kanuni Anadolu Lisesinin hemen yanıbaşında bulunan kilisenin yerinde şu anda beton binalar bulunmakta. O tarihlerde yıkılan kilisenin avlusu daha sonra Sovyetler Birliğinin dağılması ile gündeme gelecektir.
Gürcistan artık hür ve bağımsız bir devlettir. Köklerini aramaya tarihinin bilinmeyenlerini ortaya çıkartmaya kararlıdır.9 Mart 1990'da Gürcistan'da egemenlik kabul edildi.
 c29acf1d-6c44-4d6a-80bc-1ae219b504b4.jpg 9 Nisan 1991 yılında da Sovyetlerden ayrılıp 25 Aralık 1991 yılında bağımsız devlet olarak tanınan Gürcistan'ın yolu bir kez daha Trabzon'la kesişti...
Aslında daha önceleri 1937 yılında son kral Solomon'un mezar yeri Batum Devlet Müzesi tarafından tespit edilmişti. Ancak araştırma mümkün olmamıştı.
1990 yılına geldiğimizde Batum Belediye Başkanı Rostom Dolidze ilgili Türk makamlarından gereken izni alarak mezar tespit çalışmaları için Türk ve Gürcü uzmanlar eşliğinde Trabzon'da kazı çalışmasına başladılar.
Kanuni Anadolu Lisesi'nin Çömlekçi mahallesine bakan kısmındaki eski pansiyonun hemen yanıbaşındaki boş eski kilise avlusunda mezar yerleri belirlendi. Çalışmanın ileriki günlerinde Kral SOLOMON’a ait olduğu tespit edilen kafatası bulundu. Gürcü heyeti büyük bir heyecanla bu tarihi anı kutladı.
db1ddd32-0bc9-473d-830a-a0ba5579f651.jpgGürcü kralından kalan parçalar kadife bir kutu içinde Ayasofya müzesinin bahçesinde yapılan törenle Batum Belediye Başkanı Rostom Dolitze başkanlığındaki heyete teslim edildi. Solomon'un 1990 yılı itibari ile Trabzon'a gelişinden ölümü dahil geçen 175 yıllık varlığı sona eriyordu.
Batum 'da büyük bir törenle karşılanan son kral Solomon 30 Ekim 1990 yılında Gürcistan'ın Gelati Manastırı'na yeniden defnedildi. Gelati Manastırı UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası olarak tescil edilmiş önemli bir tarihi yapıttır. 1106 yılında yapılan manastır Kutaisi şehrinin İmereti bölgesindedir. Gürcistan'ın son kralının ölümü ile BAGRATİLER hanedanı da artık sona eriyordu. Solomon'un Trabzon'da süren beş yıllık yaşamı sonrasında 175 yıl gecikmeli de olsa şimdi atalarının yaptırdığı manastıra kavuşması da tarihin bir cilvesi olarak kayıtlara geçmiş oluyor.
36669169-e76e-4e95-a1ff-5581c8e92dc6-001.jpg  Bu arada Trabzon Belediye Meclisi'nin 19.10.1990 tarihinde aldığı bir kararla mezarın alındığı yerde manastırın yıkımından öncesinde bulunan Gürcülerin son kralı II. Solomon'un mezarına ait  anıtın  anı anlamında bir minyatürünün de yapılmasına karar verilmişti. Bu karar henüz hayata geçmemiş.
2000 yılında Trabzon’la kardeş şehir ilan edilen Batum bugün turizmin gözde merkezlerinden biri.
Tarihsel bağların ve coğrafyanın kurduğu dostluk iki ülke arasında sorunsuz yürütülmekte.
Gürcistan sınırları içinde Osmanlı’dan kalan Türk -İslam eserlerinin varlığı da ayrı bir zenginlik teşkil ediyor... Kültürel işbirliği ve turizm alanlarındaki çalışmalar gittikçe hız kazanan Gürcistan ile Trabzon ilişkileri her geçen gün gelişmekte.
Trabzon türlü medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir kent. Son Gürcü kralının öyküsü de bunun tarih içindeki örneklerden biri olarak karşımıza çıkıyor.
 BU YIL KANUNİ ETKİNLİKLERİ DE YAPILAMAYACAK
  d30c6a40-c812-4a8f-8f1c-0d64b93b17dc.jpg 27 Nisan 1495’te, Trabzon Ortahisar Mahallesi’nde doğup 15 yıl kentimizde yaşayan Osmanlı Padişahı Muhteşem Kanuni Sultan Süleyman'ı anma törenleri her yıl Muhteşem Kanuni Sultan Süleyman Vakfı  ve Valilik, Belediye başkanlıkları koordinesinde gerçekleştirilirdi.
   Corona virüsünün getirdiği kısıtlamalar KANUNİ HAFTASI ETKİNLİKLERİNİ de etkiledi. Ülkemizdeki tüm kültürel etkinliklerin ertelenmesi, iptal edilmesi gibi bu yıl Kanuni Anması da yapılamayacak.
    Ancak 24/26 Nisan 2018 tarihinde 21. YÜZYILDA KANUNİ'Yİ ANLAMAK konulu Muhteşem Kanuni Sultan Süleyman Sempozyumu’na ait sunumların kitap haline getirilip bastırılması bence etkinliklerden de daha anlamlı ve önemli bir çalışma olmuş.
  Vakıf yönetim kurulunca gerçekleştirilen sempozyumun kitap haline getirilmesi ile yurt içi ve dışı üniversitelerinin seçkin tarihçi bilim insanlarının katkıları ve sunumları hemşehrimiz Cihan Padişahı Kanuni Sultan Süleyman bütün yönleri ile uluslararası bilim camiasında yeni bir bakış açısı ile bir kez daha yerini aldı.
Bu arada Kanuni'nin doğum yeri olarak Trabzon da bir kez daha tarihi kimliğini pekiştirmiş oldu.
Eğer Corona’dan dolayı etkinlikler ertelenmeseydi Muhteşem Kanuni Sultan Süleyman Vakfı ve Ortahisar Belediyesi işbirliği ile yayınlanan kitabın imza ve dağıtım günü yapılacaktı.
Böylesine bir eseri Trabzon'a ve dünya bilim alemine kazandırmada desteklerini esirgemeyen Ortahisar Belediye Başkanı Sn. Ahmet Metin Genç'e teşekkür ediyorum.
Sağlığın en çok konuşulduğu bu günlerde KANUNİ'nin Muhibbi mahlası ile yazdığı anlamlı mısraları ile gelecek yılda sağlıklı bir şekilde kutlamalar dileğimiz olsun:
 
HALK İÇİNDE MUTEBER BİR NESNE YOK DEVLET GİBİ
OLMAYA DEVLET CİHANDA BİR NEFES SIHHAT GİBİ

 
SALTANAT DEDİKLERİ ANCAK CİHAN KAVGASIDIR
OLMAYA BAHT-I SAADET ALEM-İ VAHDET GİBİ


Önceki ve Sonraki Yazılar