Ömer Turan - Sözcüklerin Dili

Ömer Turan - Sözcüklerin Dili

Attila Aşut’un Şiirine Dokunmak-2

      Acının Külrengi, Attila Aşut’un yitirdiği en yakın arkadaşları, dostları, yoldaşları ve dokunduğu şairlerle ete kemiğe bürünen, zenginleşen şiirler toplamıdır da ayrıca. Şiir geleneğimizde tek bir kitapta bunca adın geçmesi ve anılması neredeyse hiç yoktur. Bu durumu sadece Attilla Aşut’un vefa bilincine bağlarsak şiirine haksızlık etmiş oluruz. Çünkü onun şiir dinamiğini sürekli canlı tutan en önemli özelliklerden biri de; insanlar somut şekliyle yani nefes alıp verişiyle girer o dizelere. Bir ölünün anısına yazılmış hissini değil, yaşayan ve hâlâ onunla yan yana yürüyor olduklarının gerçeğini geçirir okuyucuya.

 

            Attila Aşut, Acının Külrengi kitabında şiirin de rengini merak eder ve sevdiği şairlerle uzun bir yolculuğa çıkar. 16 bölümden oluşan bu nehir şiirde söz konusu şairlerin dizelerine de göndermeler yaparak arar “şiirin rengi nedir” sorusunun cevabını. Dağlarca’nın duru göğüne, Külebi’nin bozkırına, Necatigil’in evlerine, Ece Ayhan’ın kedi karasına, İlhan Demiraslan’ın küskün dünyasına, Hasan Hüseyin’in acı balına, Nâzım’ın insanlığına ve diğerlerine kadar hepsinin heybesini didik didik eder. Bu nehir şiirdeki her bölüm dil ve biçim yapısı açısından farklılıklar gösterir. Çünkü Attila Aşut, kendi özgün söylemini çok fazla bozmadan o şairlerin tarzına yaklaştırır aslında şiirini. Örneğin, Necatigil’in duru ve akıcı dilinden birdenbire Ece Ayhan’ın kapalı/kara imge şiirine girer. Böylelikle Attila Aşut her biri farklı şiir geleneğine ve akımına bağlı olan şairler üzerinden o anlayışlara da atıf yapar.

 

Bir kadın… düşleri karabasan

Çıkıyor merdivenlerinden acının

Çok ince bir hüznü menekşeliyor

Soğuk gölgesinde darağacının

(Menekşeli Acılar / S:57)

 

Attila Aşut ile eşi Özen Hanım’ın yaşam yolculuğunu evlilik kurumu gerçeği üzerinden anlatmak çok hafif kalır. Parti çalışmalarında, eylemlerde, yürüyüşlerde, kavgada, sorgularda ve mahpus damlarında beraberce, omuz omuza yazgı birlikteliği yaparken bile acılarını bölüşen iki “can”dan söz ediyoruz çünkü. O yüzden Acının Külrengi kitabında yer alan ve Özen Aşut’a ithaf ettiği Menekşeli Acılar şiiri kırk yılın en özel şiirlerindendir. İkisi de Mamak’ta; biri kadınlar koğuşundadır diğeri erkekler. Uzaktan uzağa, pencerelerden avluya, avludan diğer koğuşlara doğru ince bir özlem üzerinden akar aşkın ve direnişin sessiz anlaşması. Öyle ya, “iyi askerler”in eline tutuşturulan küçük bir nottadır her ikisinin de gizli düşleri. Hani diyor ya Attila Aşut, Öylesine Bir Aşk Şiiri diye; onun dizelerine sinen aşk, öyle böyle değil! Baştan başa insan yüceliği yani sakıncalı bir iş…

 

Attila Aşut’un şiir dili süssüz ve yalındır. Dize kuruluşu ve şiirsel dekoruyla Garip’e, içerik ve düşünce aktarımıyla Toplumsal Gerçekçilik’e yakın dursa da o hiçbir akımın iz sürücüsü olmadı. Siyasi şiirler yazdı ama slogan atmadı çünkü şiirin estetik öz dilini özümseyerek, ses ile duygu yumuşaklığının eşitlendiği bir poetik yapıyı benimsedi. Yer yer Divan Edebiyatı’nın armonisi ile türkü formlarının biçiminden yararlandı. İkinci Yeni’yi çok sevdi ama taklit etmedi. İmgenin de duru ve somut yönünü tercih etti. Şiirlerindeki olumluluk ve yapıcılık bir denge unsuru olarak hep yerini korudu. Bütünsellikten kopmamak için dize birimlerini çokça genişletme yolunu seçmedi. Eskiyen ve ölen sözcüklerden özenle kaçınarak Türkçenin özsuyunu benimsedi sürekli.

 

Attila Aşut düşünce insanı olduğu kadar duygu insanıdır da. Onunla yoldaşlık yaptığınızda bu iki özelliğini çok dengeli götürdüğüne tanık olursunuz. Ama şiirlerinde bu denge duygudan yana evrilir daha çok. 20. yüzyılın önemli şairlerinden olan Valéry, şu tanımlamayı sanki onun şiirleri için yapmış: “Şiirin içinde düşünce, elmanın içindeki gıda kadar saklı olmalıdır.”  

 

Attila Aşut’tan yeni şiirler beklemek en doğal hakkımız galiba…

 

 

 

 

 

 

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.