Belediyelerde Ölçek Sorunu ve Faaliyetlere Etkisi

Son iki haftadır değerlendirmelerimi, TÜİK’in Adrese Dayalı Kayıt Sistemi’ndeki nüfus verileri üzerinden yapıyorum.

Bu haftada, kaldığımız yerden devam edeceğiz. Ancak bu sefer, Trabzon’da yer alan belediye nüfusları ile ülkemizdeki yerleşim nüfuslarına göre ölçek değerlendirmesi yaptıktan sonra kısa bir Trabzon değerlendirmesi yapacağız. Ancak hatırlatmak isterim ki, Trabzon için vereceğimiz belediye nüfusları, aynı zamanda ilçe nüfusudur ve bilinmelidir ki burada seçtiğimiz belediyeler için yaptığımız değerlendirmeler, aynı nitelikteki tüm belediyeler için geçerlidir.

2020 verilerine göre, Trabzon’un en az nüfusa sahip ilçesi Dernekpazarı’nın nüfusu 4.652’dir. En fazla nüfusa sahip ilçesi Ortahisar’ın nüfusu ise 330.373’tür.

En az nüfusa sahip Dernekpazarı ilçesi nüfus itibarıyla ülkemizdeki11 büyükşehir ilçe belediyesinden daha fazla, buna karşılık 507 büyükşehir ilçe belediyesinden daha az nüfusa sahiptir.

Yine, 159 normal ilçe belediyesinden daha fazla, buna karşılık 245 normal ilçe belediyesinden daha az nüfusa sahiptir.

Aynı şekilde341 belde belediyesinden daha fazla, buna karşılık 45 belde belediyesinden daha az nüfusa sahiptir.

En büyük ilçemiz Ortahisar ise; 452 büyükşehir ilçe belediyesinden daha fazla, buna karşılık 66 büyükşehir ilçe belediyesinden daha az nüfusa sahip olup, 48 il belediyesi nüfusundan daha fazla, 3 il belediyesinden daha az nüfusa sahiptir.

Önceki değerlendirmelerimizde de ifade ettiğimiz gibi, ülkemizde gerek mülki idare yapılanmasında ve gerekse belediye yapılanmasında ölçek sorunu mevcuttur.

Kamuoyunun yakından bildiği görüşlerimizden bir tanesi, büyükşehir sürecinde Trabzon’daki ilçe yapılanmalarına ölçek kriteriyle yaklaşılarak, merkezde birden fazla ilçe oluşturulması yönündeydi. Bu dikkate alınmadığındandır ki, bugün gelinen noktada, en küçük ilçemizle en büyük ilçemiz arasında nüfus farkı 71 kattır.

Bu fark, özellikle genel vergi gelirlerinden gelen paylarda Ortahisar Belediyesi ile Dernekpazarı Belediyesi’ne gelen paylarda yaklaşık bu kadar farkın doğmasına neden olmaktadır.

Bunun yanında, ilin tüm ticaret, sosyal ve ekonomik yaşam potansiyelinin Ortahisarve benzeri büyük ilçelerde toplandığını düşündüğümüzde, belediye özgelirleri arasında da en az yukarıda belirtiğimiz kadar, hatta bu farkın çok daha üstünde bir oranda fark olduğunu düşünmek abartılı olmasa gerektir.

Bunu birde ilçelerin altyapı yatırım ihtiyaçları açısından baktığımızda, küçük ilçelerin karşı karşıya olduğu durumun vahameti daha net anlaşılacaktır.

Meseleyi örneklem olarak aldığımız iki ilçemiz üzerinden ortaya koyarak aslında başka bir noktaya varmaya çalışıyoruz. Bu veriler; devlet yatırımları, özellikle de büyükşehir olan yerlerde büyükşehir belediyesi yatırımlarının belirttiğimiz bu tür farklılıkları, ilçeler arasındaki gelişmişlik düzeyleri arasındaki uçurumu ortadan kaldıracak şekilde planlanarak yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Özellikle, köyden kente düzensiz göçün mevcudiyeti ve işsiz kentlilerin artması, kırsala yönelik devlet ve büyükşehir belediyesi yatırımlarının öncelenmesi zorunluluğunu işaret etmektedir.

Bu bilindiği içindir ki, yeni büyükşehirler oluşturulurken Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nda yapılan düzenleme ile büyükşehir belediyeleri ile büyükşehir ilçe belediyelerine tarım ve hayvancılıkla ilgili her türlü yatırımı yapma görev, yetki ve sorumluluğu verilmiştir.

Önemli olan, vatandaşın refah seviyesinin artırılması ve toplumsal kalkınmayı sağlamak ise mahalli müşterek ihtiyaçlar ekseninde, kırsal kesimin ulaşamadığı hizmetlere ulaşmasını sağlamak öncelik olmalıdır. İstihdam sağlayacak yatırımlar, tarımı ve hayvancılığı teşvik edecek planlamalar, sanat, kültür ve turizme yönelik yatırımlar, ilçelerarası ekonomik ve sosyal gelişmişlik düzeylerini birbirine yaklaştıracaktır.

 

 

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Haber yorum bölümünde Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.