BÜYÜKŞEHİRLERDE KIRSAL MAHALLE UYGULAMASI

Bilindiği üzere, büyükşehir belediyesi olan yerlerde büyükşehir belediyelerinin sınırları tüm il sınırlarını, mülki sınırları, kapsayacak hale getirilmiş, bunun doğal sonucu olarak da büyükşehir olan bu illerin tamamındaki belde ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülmüştür. 
Köyde yerleşik vatandaşlarla, mahallelerde yerleşik vatandaşların katlandıkları vergisel mali külfetler farklı olup, mahallelerde daha fazladır.
Kanun koyucu, bir geçiş dönemi öngörerek, tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen köylerde, uygulanan çeşitli vergi ve harçlar açısından 2019 yılı sonuna kadar muafiyetler ve bu alanlarda yaşayanlara gelir vergisi istisnası tanımıştır. Bu süre daha sonra yapılan düzenlemelerle 31.12.2022’ye kadar uzatılmıştır.
Bu yapılırken mahalleye dönüşen yerleşimlerin sosyo-ekonomik yapısı, gelişmişlik düzeyi, işletmelerinin ve fabrikalarının olup olmadığına bakılmadığından bu manada gelişmiş olan yerleşimler de, bunların hiç birine sahip olmayan yerleşimler de bu muafiyetlerden yararlanmış, amaç vatandaşlara ek külfet getirmemek iken, belirttiğimiz şekilde köyken vergi mükellefi bulunanlar lehine bir avantaj ortaya çıkmıştır.
Şüphesiz, köyden mahalleye dönüşen kırsal alanların durumu sıkıntılıdır. Mahalli müşterek olarak nitelendirdiğimiz temel belediyecilik hizmetlerinin birçoğu bu alanlara ulaşamamaktadır.
Bu ve benzeri sorun alanlarını görmüş ve tespit etmiş olacak ki, kanun koyucu bu yerleşimlerde yaşayan vatandaşlar açısından dezavantajlı durumlarını avantaja dönüştürecek yasal düzenlemeler yapmak yoluna gitmiştir. Bunlardan bir tanesi Büyükşehir Belediyesi Kanunu kapsamında ilan edilecek “Kırsal Mahalle” ve İmar Kanunu’na göre ilan edilecek “Kırsal Yerleşik Alan” uygulamalarına yönelik düzenlemelerdir.
Bugün “Kırsal Mahalle”yi konu edinecek, önümüzdeki hafta ise “Kırsal Yerleşik Alan” kavramı üzerinde duracak ve bu ikisinin aynı anda hayata geçirilmesinin gerekliliğini izaha çalışacağız.
Büyükşehir belediyelerin hukukunu düzenleyen 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na eklenen ek 3’üncü madde ile; ilgili ilçe belediye meclisi, köy veya belde belediyesi iken mahalleye dönüşerek tüzel kişiliğini kaybeden mahalle ya da mahalleler hakkında “kırsal mahalle” niteliği taşıdığına dair teklif kararı alarak bu mahallelerin kırsal mahalle olarak belirlenmesi için büyükşehir belediyesine gönderecektir. İlçe belediyesinin teklif kararı üzerine büyükşehir belediye meclisinin 90 gün içinde bahsi geçen alanın “kırsal mahalle” olması hakkında aynen kabul; değiştirerek kabulü ya da teklifin reddi şeklinde karar alacaktır. Mahallenin bir bölümü için bu hüküm çerçevesinde karar alınmak istenmesi durumunda, alanın en az on bin metrekare olması gerekir. Bu durumda kırsal yerleşik alan kararı alınacaktır.
Bu şekilde kırsal mahalle belirlenen yerlerde, bilanço esasına göre defter tutan mükellefler hariç; gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usulde gelir vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan bina, arsa ve araziler ile mesken amaçlı kullanılan binalar ve zirai istihsalde kullanılan bina, arsa ve araziler emlak vergisinden muaftır.
Ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan bina, arsa ve araziler için ise Emlak Vergisi %50 indirimli uygulanır.
-2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınması gereken vergi, harç ve harcamalara katılma payları %50 indirimli uygulanır; bina inşaat harcı ile imarla ilgili harçlar hiç alınmaz.
-İçme ve kullanma suları için alınacak ücret en düşük tarifenin işyerleri için %50’sini, konutlar için %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
1 Yorum