10.01.2022, 10:40

ENDÜSTRİYEL ÖLÇMELER

            Harita mühendisliği meslek disiplini, temel mühendislik dallarından biri olması nedeniyle bir çok farklı mühendislik disipliniyle arakesit oluşturmakta hiç zorlanmamaktadır. Bu, bir meslek için oldukça önemli bir özelliktir. Yeryüzünün geometrisini belirlemedeki rolünün yanında, neredeyse yer yüzü üzerinde var olan tüm objelerin boyutlarının belirlenmesinde ve bu objelerin birbirleriyle olan konumsal ilişkilerinin kurulmasında da haritacılık mesleği önemli bir rol oynamaktadır. Objelerin birbiriyle konumsal ilişkileri günümüz endüstriyel üretim sektörünü de yakından ilgilendirmektedir. Endüstriyel üretimdeki hassas konum verisine olan ihtiyaç endüstriyel ölçmelerin temel konusunu oluşturmuştur. Burada iki önemli husus bulunmaktadır. Bunlardan ilki endüstriyel üretimde objelerin yüksek doğrulukla boyutlarının belirlenmesi, ikincisi ise boyutları belirlenen bu objelerin konumsal olarak birbirleriyle yüksek doğrulukta ilişkilendirilmesinin gerekliliğidir. Birçok mühendislik disiplini için oldukça zor olan boyut belirleme ölçmeleri ve konumsal ilişkilerin kurulması problemi yeryüzü gibi büyük bir objenin yüksek doğrulukta boyutlarını belirlemede uzmanlık sahibi Harita Mühendisliği için ölçü aletlerindeki teknolojik gelişmeye paralel olarak günümüzde oldukça kolay hale gelmiştir.

            Buradaki önemli husus, uygulama alanlarının türüne bağlı olarak gerek duyulan ölçme doğruluğuna uygun ölçü yönteminin belirlenmesidir. Örneğin bina inşaatı, parsel aplikasyonları gibi uygulama alanlarında santimetre hassasiyeti yeterli olurken deformasyon ölçmeleri, çelik yapıların montajı gibi uygulama alanlarında ise milimetre hassasiyeti gerekmektedir. Makine montajı, nükleer araştırma laboratuarları, büyük antenlerin kurulumu, gemi, hava araçları, otomobil imalatı gibi endüstriyel uygulama alanlarında ise milimetrenin altında ölçme hassasiyetleri gerekmektedir. Endüstriyel ölçmelerde yapılabilecek hatalar veya yetersizlikler çok ciddi maliyet ve zaman kaybına yol açabilmektedir. Özellikle fabrika inşaat montajlarının ve sonucunda üretimin problemsiz gerçekleştirilebilmesi için ölçme işlemlerinin doğru ve çok hassas yapılması gerekmektedir. Bu durum ise yüksek hassasiyetli ölçme teknikleriyle mümkün olmaktadır.

Endüstriyel ölçmeler, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ve Uzak Doğu gibi dünyanın sanayi ve teknoloji alanında gelişmiş ülkelerinde uzun yıllardır mühendislik ölçmelerinin bir alt meslek disiplinin olarak kullanılıp geliştirilmektedir. Bu disiplin, endüstriyel üretim tesislerinin montajında ve üretilen ürünlerin doğruluğunun kontrolünde kritik öneme sahiptir. Gelişmiş ülkelerde endüstriyel tesis kurulumunda ve bu tesislerde ürün üretiminde bulunan firmalar, diğer ülkelerdeki firmalarla ortak iş yaptığında kendi standartlarını talep etmekte ve bu nedenle endüstriyel ürünlerin montajında ve ölçme çalışmalarında bu alanda uzman kişilere ihtiyaç duyulmaktadır.

            Dünyada endüstriyel ölçmelerine bakıldığında il kullanımlarının nükleer araştırma laboratuarları gibi alanlarda olduğu görülmektedir. Bunlardan biri, 1982’de inşaatı başlatılan ve 27 km uzunluğunda daire şeklinde tünelden oluşan bir yapıya sahip olan LEP (Large Electron-Positron) Laboratuvarı’dır. Ayrıca Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi olan CERN' de (Conseil Européenpourla Recherche Nucléaire) uzun dönemli çalışmalarında kullanıldığı ölçme ve hizalama sistemlerini oluşturulmuştur. Geçmiş yıllara ilişkin endüstriyel ölçmelerle çalışmalardan birisi de Fransa da, ESRF (European Synchrotron Radiation Facility) inşaatında yapılan ölçme çalışmalarıdır. Bu çalışma CERN gibi misyonu olan parçacık hızlandırıcı laboratuvar inşaatıdır. Bilimsel araştırma laboratuvarlarının yanında, endüstriyel ölçmelerin konusuna giren gemi, hava araçları, otomobil imalatı gibi üretim tesislerinde yüksek doğrulukta boyutsal ölçmeleri içeren alanlarda da aktif olarak kullanılmaktadır. Bu türden boyutsal ürünlerin üretim ve montajında milimetrenin altında ölçme hassasiyetine sahip endüstriyel ölçme tekniklerinin kullanılması üretim kalitesi, maliyet ve zaman tasarrufu açısından son derece önem arz etmektedir.

Ülkemizdeki yabancı yatırımcıların endüstriyel üretimlerinde standartları doğrultusunda yıllardır kullanım bulan bu meslek disiplininin ve bugün yerli ve milli kaynaklarla yapımı süren gemi ve havacılık sektöründeki ürünlerimizde kullanım bulması ülkem ve mesleğim son derece gurur verici bir gelişmedir. Saygı ve selamlarımla...

KAYNAK: HARİTA VE GEMİ İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN ORTAK UZAYI: ENDÜSTRİYEL ÖLÇMELER, B. GÜNER, R.N. ÇELİK

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 17 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
4
parçalı bulutlu