18.01.2022, 10:12

Enflasyon Düzeltmesine İlişkin Taslak Tebliğ Yayımlandı

Maliye Bakanlığınca hazırlanan enflasyon düzeltmesine ilişkin Tebliğ Taslağı yayımlandı.

Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca, fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) artışın, içinde bulunulan dönem dâhil son üç hesap döneminde %100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10'dan fazla olması halinde malî tabloların enflasyon düzeltmesine tâbi tutulması zorunlu olup, mükelleflerin herhangi bir seçimlik hakları bulunmamaktadır.

-Enflasyon düzeltmesi nedir

Parasal olmayan kıymetlerin, enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle, malî tablonun düzeltme tarihindeki satın alma gücü cinsinden hesaplanması olarak tanımlanmaktadır.

-Düzeltme katsayısı nedir

Malî tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, düzeltmeye esas alınan tarihi içeren aya ait fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı ifade etmektedir.

Örneğin, 2018 Nisan ayında alınmış bir kıymetin Aralık 2021 tarihi için düzeltme katsayısı şu şekilde hesaplanır:

1022,25 (2021 Aralık ÜFE)

----------------------------------- = 2,99

341,88 (2018 Nisan ÜFE)

-Hangi mali tablolar düzeltme işlemine tabi tutulacak

Enflasyon düzeltmesi yapmak zorunda olanlar, mali tablolardan sadece bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutacaklardır.

Hesap dönemi takvim yılı olanlar 31/12/2021 tarihli bilançolarını düzeltme işlemine tabi tutacaktır. Bu düzeltme başlangıç düzeltmesi olacak ve 2021 yılı vergi matrahını etkilemeyecektir.

-Hangi kıymetler bilançoda düzeltme işlemine tabi tutulacak

Mali tablolarda yer alan kıymetler iki gruba ayrılmaktadır:

1. Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan kıymetler. 

2. Parasal Olmayan Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmelere rağmen satın alma güçleri değişmeyen kıymetler.

Parasal kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi tutulmazlar. Zira bilançoda görünen parasal kıymete ait değer, bilanço tarihi itibarıyla o kıymetin satın alma gücünü de göstermektedir. Ancak bilançoda görünen parasal olmayan kıymetlere ait değerler, bilanço tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın alma gücünü gösteren değerler olmadığından, enflasyon düzeltmesine tabi tutulurlar.

Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dahil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal olmayan kıymetler 328 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine ekli listelerde (söz konusu Tebliğ eki EK 1 ve EK 2 listelerde) yer almaktadır.

-Düzeltmede hangi işlemler yapılır

a) Mali tabloda yer alan kıymetlerden hangilerinin parasal olmayan kıymet olduğu tespit edilir.

b) Tespit edilen parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları bulunur.

c) Bulunan bu tutarlar ait oldukları düzeltme katsayılarıyla çarpılarak, parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmiş tutarları hesaplanır.

d) Parasal olmayan kıymetler düzeltilmiş değerleriyle, parasal kıymetler ise düzeltmeye tabi tutulmaksızın bilançoda gösterilir.

-Amortismanlar ve itfa payları nasıl hesaplanır

Amortismanlar ve itfa payları, düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanacaktır.

-Geçmiş yıl kâr ve zararları nerede izlenir

1/1/2022 tarihinden sonra verilecek yıllık gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannameleri ile geçici vergi beyannamelerinde beyan edilen vergi matrahlarının tespitinde, (düzeltme öncesi bilançolara dayanan) 2021 yılı mali zararı ve önceki yıllara ait indirilemeyen geçmiş yıl mali zararları mukayyet değerleri ile dikkate alınacaktır.

31/12/2021 tarihli bilançonun enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından kaynaklanan kâr/zarar farkı Geçmiş Yıllar Kârları/Zararları hesabının alt hesabında izlenecektir. Bu düzeltme sonrası tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmayacak, geçmiş yıl zararı ise zarar olarak kabul edilmeyecektir.

-Enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan değerlerin elden çıkarılması halinde düzeltme farkları ne yapılır

Enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan değerlerin elden çıkarılması halinde, bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyete eklenecektir.

-Enflasyon düzeltmeleri nerede izlenir

Enflasyon düzeltmeleri, ilgili kıymetlere ait fark hesaplarına ve enflasyon düzeltme hesabına kaydedilecektir.

Enflasyon fark hesapları, parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işlemi sonrası değeri ile düzeltme öncesi değeri arasındaki farklarının kaydedildiği tali hesaplardır ve enflasyon düzeltme hesabı ile karşılıklı olarak çalışırlar.

Enflasyon düzeltme hesabı ise parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların kaydedildiği hesabı ifade eder. Parasal olmayan varlıkların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklar bu hesabın alacağına, parasal olmayan kaynakların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklar ise borcuna kaydedilir.

31/12/2021 tarihli bilançonun düzeltilmesi neticesinde, enflasyon düzeltme hesabının bakiyesi geçmiş yıl kâr/zarar hesabına aktarılmak suretiyle hesap kapatılacaktır.

Düzeltme sonucu bulunan tutarlar, izleyen dönemde enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, izleyen dönemin başlangıç değerleri olarak dikkate alınacaktır.

Son dakika olarak meclise sunulan yasa teklifinde; enflasyon düzeltmesinin 31.12.2023 tarihli mali tablolara uygulanması ve anılan tarihe ertelenmesi öngörülmektedir. Teklif iktidar kanadınca sunulduğu için yasalaşmasına kesin gözü ile bakılmaktadır.

Yorumlar (0)