Gürol Ustaömeroğlu

Gürol Ustaömeroğlu

GAZİPAŞA CADDESİ’NİN TARİHSEL DEĞERİ

Fransız Mimar Şehir Plancısı Jaques H. Lambert 1937’de Trabzon’un ilk imar planını hazırladığında kentin doğu batı aksındaki caddeleriyle bunları kuzey güney yönünde dik kesen yeşil alan ve bulvarlara dikkat çekmişti. Kuzey güney yönündeki yeşil alanlar ve bulvarlar Lambert Planı’nın temel donatılarıydı. Bu donatıların önemi denizden gelen hava akımının kentin iç bölgelerine kadar taşınmasındaydı. Plan 1938’de yürürlüğe girmesine rağmen ne o tarihte ne de daha sonraki yıllarda yapılan revizyon ve tadilat planlarında Lambert’in bu düşüncesi tam anlamıyla gerçekleştirilememiştir. Deniz dolgusu ile devlet sahil yolu yapılmış ve bu yol ana ulaşım aksı olmuştur. Kuzey güney yönünde ise Gazipaşa, Cumhuriyet ve Hasan Saka Caddeleri ile Şenol Güneş Bulvarı dışında başka bir cadde planlanmamıştır.
Devlet sahil yolunun yapılmasından sonra tarihteki bütün planlama süreçlerinde denize dik bulvarlar önem kazanmıştır. Gazipaşa Caddesi’nin Atatürk Alanı’na bağlanması, Cumhuriyet Caddesi’nin Kahramanmaraş Caddesi’ne katılım yapması, Şenol Güneş Bulvarı’nın Erdoğdu Yolu’na uzanması, Hasan Saka Caddesi’nin Fatih Devlet Hastanesi mevkiinde Trabzonspor Bulvarı ile birleşmesibu bölgelerin denizden gelen hava akımıve devlet sahil yolundan gelen trafikle buluşmasını sağlamıştır. Caddelerin bu görevleri tarih boyunca devam etmiştir. Ancak Gazipaşa ve Cumhuriyet caddeleri son yıllarda yapılan genel trafik düzenlemesi kapsamında tek yönlü hale getirilmişlerdir. 
Şenol Güneş Bulvarı çift yönlü hizmet vermektedir. Devlet sahil yolundan gelen ana trafiği hem Kahramanmaraş Caddesi’ne hem de Yavuz Sultan Selim Bulvarı’na taşımakta buradan da Erdoğdu mevkiine ve güney yamaçlara iletmektedir. Bu ana hatlar dışında Atapark, Sotka mahalleleriyle İnönü Caddesi’nin bir bölümüne de hizmet vermektedir. Ayrıca Erdoğdu, Bahçecik ve Gülbaharhatun yönünden gelen trafiği devlet sahil yoluna bağlamaktadır.
Hasan Saka Caddesi de çift yönlüdür. Devlet sahil yolundan Fatih Devlet Hastanesi mevkiine kadar olan bölge itibarıyla önemli bir konuma sahiptir. Bu aks üzerinden Kanuni Hastanesi (Numune), Eski Avni Aker Stadyumu yeni adıyla Millet Bahçesi, Fatih Devlet Hastanesi, batıda Ayasofya, güneyde Yavuz Sultan Selim Bulvarı olmak üzere birçok önemli noktaya ulaşım sağlamaktadır. Aynı şekilde bu yönlerden gelen trafiğin de devlet sahil yoluna aktarılması bakımından kıymetli bir göreve sahiptir.
Cumhuriyet Caddesi tarihin bazı dönemlerinde tek, bazı dönemlerinde ise çift yön olarak hizmet vermiştir. Son on yıldır sadece çıkış olmak üzere tek yönlü kullanılmaktadır. Cadde devlet sahil yolundan gelen trafiği Kahramanmaraş Caddesi’ne taşımakta buradan da Uzunsokak’a pas atmaktadır. Tarihsel süreçte Caddenin iniş yönünde de hizmet vermesi özellikle Uzunsokak’tan gelen trafiğin devlet karayoluna aktarılmasını sağlamıştır.
Gazipaşa Caddesi açıldığı günden son on yıla kadar çift yönlü hizmet vermiştir. Devlet sahil yoluna bağlantı noktaları çift yöne göre tasarlanmış ve uygulanmıştır. 80’li yıllarda yine çift yönlü trafiğe görecaddenin kuzey noktasına trompet kavşak inşa edilmiştir. Devlet sahil yolundan gelen trafiğin Atatürk Alanı’na, Kahramanmaraş Caddesi’ne, Yavuz Sultan Selim Bulvarı’na, Arafilboyu ve Boztepe mahallelerine ulaştırılmasında caddenin önemi tartışılmazdır. Aynı şekilde bu bölgelerden gelen trafiğin de devlet sahil yoluna aktarılmasında yeri çok değerlidir. 
Gazipaşa Caddesi’nin şehir bilimi ve sosyoloji açısından dikkate değer bir başka yanı da kente giriş caddesi olmasıdır. Bu durum kentin algılanması ve tanıtılması açısından kıymetlidir. Cadde tarihinden gelen misyonla bunu ziyadesiyle yerine getirmiştir. Ne yazık ki son on yıldır sadece kenti terk ediş olarak tek yönlü hizmet vermektedir. Bu da tarihsel ve bilimsel değeriyle örtüşmemektedir. 
Kent merkezinde yapılan alt yapı çalışmaları nedeni ile Gazipaşa Caddesi on yıllık bir tek yön uygulamasından sonra çift yön yapıldığında sevindirici sonuçlara tanık olundu. Bütün şehircilik kurallarına aykırı olan sol taraftaki yol boyu otopark kaldırıldı. Caddeye canlılık geldi. Kente giriş caddesi olarak eski günlerine geri döndü. Esnaf son derece mutlu oldu. Ticari moraller yükseldi. Özellikle kent dışından gelen konuklar bir giriş caddesi olarak Gazipaşa’yı daha iyi algıladılar ve içselleştirdiler.
Geçici olduğu söylenen bu son uygulama bile şehircilik bilimi adına yetti de arttı bile. Dolayısıyla ulaşım master planında ve yerel yönetim kararlarında Gazipaşa Caddesi’nin tarihsel misyonunun göz önünde bulundurulması kaçınılmaz olmalıdır.  

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.