14.10.2021, 10:41

GÜZ İŞLERİ

Dağların tepelerinde otlar sararmaya başlayıp, rengârenk yayla çiçekleri yerini sarımtırak bir örtüye bıraktığında, yaylalarda göç hazırlıkları başlar...
Yayladan köye dönme zamanının geldiğinin habercisi sayılan ve bölgede göç kovan adıyla da bilinen mor veya beyaz vargit çiçekleri, sararan tabiata inat, filizlenerek bir kaç günlüğüne de olsa yaylacılara gülümseyen yüzlerini gösterir, onları yolcu ederler.
Yaylalarda kiraz (haziran) ayından itibaren hayvanların kışlık ihtiyacı için durmaksızın ot kesen yaylacılar, vargit çiçeklerinin uyarısı üzerine artık köye dönüş hazırlıklarına başlar.
"Güz göçü" olarak da adlandırılan yayla dönüşünde ise, kimi yaya, kimi de arabayla koyulur yollara.
Göçler yaylalardan köylere indiğinde, bir yandan çocukların okul hazırlığı başlar; bir yandan da bağ bahçe işlerine koyulur elleri nasırlı analar.
aprilde (nisan) ekilen mısırlar, Biçimayı olarak bilinen ekim ayında biçilir.
Mısırın ekilmesi, büyümesi uzun zaman alır. Ekmek olup sofradaki yerini alıncaya kadar üzerine titrenir. Ekmeği sofrasında hazır bulanlar için bu özeni anlamak biraz güç olsa gerek.
Baharda ekilen mısırlar artık hasada hazırdır. Elleri nasırlı kadınlar boylarından uzun mısır saplarına son darbeyi indirmek için toplanırlar. Mısır tarlaları onların önünde saygıyla eğilir. Narin mısırların boynu kıldan incedir. Kılıçtan keskin oraklar mısır saplarının gövdesine hızla inip kalkarken, mısırın toprakla bağı sona erer.


Yaz boyu tarladan toplanan kabaklar, mereklerin nadide bir köşesinde kış için saklanırlar. Siyah kabuklu kabaktan yapılan felilerin ve sütlükabak yemeğinin ayrı bir tadı vardır. Beyaz kabuklu kestane kabağı da küçük dilimler şeklinde doğranarak şekerle pişirilip tatlı niyetine yenilir.
Bahçede yetiştirilip evin mutfağına giren tüm malzemeler gibi kabakların kabukları ve içi de ziyan edilmez. Bir kazanda pişirilir ve ailenin gözbebeği sığırların yalına katılır.
Ekinler ekilirken, tarlanın bir bölümü de fasulyelik olarak ayrılır. Yaklaşık iki metreyi bulan sırıkların üzerinde yetişen fasulyeler, toplandıktan sonra, taze yenilmeyenleri bidon kaplarda tuzlanarak turşu yapımında kullanılır. Tereyağında ve soğanla kavrulan turşular, kış gecelerinin vazgeçilmez yemeklerindendir.


Günümüzde o kadar olmasa da, geçmiş yıllarda kar öyle bir bastırırdı ki, uzun ve soğuk kış gecelerinde komşuya gitmek hatta dışarı çıkmak bile zordu.
Kuzinenin üzerinde kaynayan tencere, fırında pişen patatesler, ısınmak için kuzinenin etrafını çeviren çocukların bir öğünlük yiyeceğidir belki de…
Kış geceleri, dedelerin ve ninelerin heybelerinde saklanan fakat kâğıtlara dökülmeyen masallar, çocukların belleklerine kazınırdı.
Kışın en soğuk dönemine denk gelen Rumi takvime göre yeni yılın ilk ayı “Kalandar” olarak adlandırılır. Kalandar’ın ilk gecesi gençler ve çocuklar, evlerin kapılarından içeri cendey atarlar.
Kalandar ayının ilk günü sabahleyin eve ilk giren kişinin uğuruna bakılır. Bu durum, “Kalandar kırma” olarak adlandırılır. Kalandar’ı kıran kişinin özelliklerine göre yılın iyi veya kötü geçeceğine inanılır.
Yaşlılardan dinlediklerim ise aynen şöyle:

“Kalandar’ın 6. günü güneş açarsa kiraz ayı (haziran) güneşli geçecek ya da mart ayında göle düşen kurt, çıktıktan sonra sırtını kurutursa, havaların yıl boyu güneşli; kurutmazsa yağmurlu geçeceğine inanırlarmış.”
Neyse, sonunda kış biter…
april ayı gelir.
Tarlalara yeniden mısır ekilir, lahana fideleri dikilmeye başlanır.

Elleri nasırlı anaların bir sonraki sonbahara dek sürecek yorucu yeni iş maratonu başlar.

Yorumlar (3)
Özkan 4 ay önce
Çok güzel yazıyı okurken bir an kendimi bahçelerde buldum. şükür bitirdik bu senenin berekedini, seranderlere astık mısırları ellerimize sapkık yaa nasipseneye...!!
Kaleminiz yorulmasın, tebrikler güzel yazınız için teşekkür ederiz
Alparslan Öztürk 4 ay önce
Güzel yazı ve yorumlarınız için size teşekkürü bir borç bilirim.bizleri yaşamın zor ama çok zevkli günlerini, anılarını hatırlattınız.. Selamlar..
Mehmet 4 ay önce
Kalemine sağlık İnan Bey teşekkür ediyoruz.
Namaz Vakti 25 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
5
parçalı bulutlu