31.07.2022, 10:22

İş hayatında mavi, beyaz ve gri yaka tanımları…

Gri yakalılar kavramını anlamak için öncelikle Mavi Yakalılar ve Beyaz Yakalılar kavramları hakkında kısa bir bilgi edinmekte fayda var. Bu yüzden sunumda her iki kavram hakkında kısa bilgiler yer almaktadır.

Mavi yakalılar, üretim yapan işletmelerin üretim hattında emek yoğun çalışan usta ve işçilerdir. Genellikle teknik personelden oluşur ve mavi renkli iş önlükleri veya tulum giydiklerinden böyle isimlendirilmişlerdir.

Beyaz yakalılar, her türlü işletmelerin ofis bölümlerinde çalışan müdür, şef, ofis görevlileridir. Bu gruba muhasebe, satış, pazarlama, çağrı merkezi gibi bölümlerde çalışan tüm personel dahildir. Genellikle beyaz gömleklerle ofislerde çalıştıklarından dolayı, bu personele “Beyaz Yakalı” denmiştir.

Gri Yakalılar, işletmelerin üretim hattında veya teknik destek bölümlerinde çalışan kişiler arasından çıkmaktadır. Mavi Yakalılar arasından yetişirler ve zaman içinde deneyim kazanırlar.

Ekip şefi, ustabaşı veya vardiya şefi olarak nitelendirilen görevlerde bulunurlar. Üst düzey eğitim almamış olmalarına rağmen üretim hattında yaptıkları işin tüm teknik özelliklerini bilen kişilerdir. Birlikte çalıştıkları veya yönettiği insanları bire bir tanırlar. Zaman içinde kazandıkları deneyimlerle oluşabilecek her türlü hatayı öngörebilme yeteneğine sahiptirler. Makinelerin arıza durumunda hızlı müdahale edebilen ve hatalı bir yarı mamul geldiğinde bunu herkesten önce fark ederek nasıl bir müdahale yapacaklarını bilirler. Emek yoğun çalışan, yaş olarak da orta yaş sınırına gelmiş işletmelerin en değerli çalışanlarıdırlar. Mühendislik ya da benzeri yüksek teknik eğitimleri almamış olsalar da en az mühendisler kadar çalıştıkları konuya hâkim ve donanımlıdırlar. İşletmelerin kurulduğu günden büyüdüğü güne kadar olan süreçte bulundukları için genellikle patronların en güvendikleri elemanlardır. Gri Yakalılar, üretim hattında çalışan Mavi Yakalıların gizli liderleri durumundadırlar. Genç mavi yakalılar bu kişilerin söylediklerini yapar, onlardan çekinir ve onların yönlendirmeleri ile harekete geçerler. Bazı işletme veya üretim müdürlüğü yapan mühendislerin, “Mavi Yakalılar”ı çalıştırmak veya motive etmek için Gri Yakalılardan yardım aldıkları bilinmektedir.

Gri yakalılar üretim yapan işletmelerin isimsiz kahramanlarıdırlar. Genç Mavi Yakalıların işletmelere karşı aidiyet duygusu, bir önceki nesle göre daha düşüktür. Üretim yapan büyük işletmeler için Gri Yakalılar birer iç eğitmendirler. Yeni başlayan çalışanlara iş yapış biçiminden örgüt kültürüne kadar işletmenin tüm dinamiklerini öğretirler. Ekiplerine gerektiğinde koçluk yaparlar. Hatta sosyal yaşamlarında bile genç çalışanların sorunlarında yanlarında olurlar ve deneyimleri ile onlara bir nevi “Babalık” yaparlar. Üstelik bunu görev tanımlarında olduğu için değil, gönüllü olarak yaparlar, çünkü yıllardır çalıştıkları işletmelere karşı vefa ve minnet duyguları vardır. Çoğu çocuklarını çalıştıkları işletmeler sayesinde okutmuşlar, hatta zor zamanlarında maddi veya manevi destek almışlardır.

Genel olarak toparlayacak olursak, patron yerine profesyonel yöneticilerin veya ikinci kuşağın gelmesi, yönetimin kurumsallaşması veya işletmeyi yöneten beyaz yakalıların çoğalması ile geride kalmışlardır. Günümüzde unutulduklarını, eskisi gibi kendilerine değer verilmediğini hissetmektedirler.

KAYNAKLAR

Eriş, E. D., Timurcanday Özmen, Ö. N. & Yanar Bayam, B. (2020). Mavi-Beyaz Yaka Dönemi Bitti mi? İş Yaşamında Alternatif Yaka Renkleri Üzerine Bir Değerlendirme. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15 (58), 259-269

Zincir, O. & Özbebek Tunç, A. (2018). YÖNETİCİM ETİK BİR LİDER MİDİR?:BEYAZ YAKA ÇALIŞANLARIN ALGISI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18 (1), 23-47.

Okay, H. Gri Yakalılar (2017). Dünya Gazetesi.

Yorumlar (0)