29.11.2021, 10:05

İş sözleşmesi yapma sınırı yaş küçüklüğü

Av. Çağla YAVUZ UZUN

avcaglayavuz@gmail.com

İş hukuku düzenlemeleri ile çocuk işçilerin eğitim ve öğrenimlerini sağlamak, çocukları sağlık ve ahlaki gelişim bakımından korumak amacıyla çocuklar için çalışma yaşı getirilmiş ve bu yaşlardan daha küçük olanlarla iş sözleşmesi yapılması yasaklanmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu (İK) ve yönetmeliklerde genç işçi ve çocuk işçi ayrımı yapılmıştır. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte(ÇGİY), genç işçi, 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış kişi; çocuk işçi, 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişi olarak tanımlanmıştır(m.4).

Yönetmelikte çocuk ve genç işçilerin sağlık ve güvenliklerini, fiziksel, zihinsel, ahlaki ve sosyal gelişmelerini veya öğrenimlerini tehlikeye atmadan çalışma şekillerinin esaslarını belirlemek ve ekonomik istismarlarını önlemek amaçlanmış olup, yönetmelik eki listede çocuk ve genç işçilerin çalıştırılabilecekleri ve çalışmalarının yasak olduğu işler sayılmıştır.

Yaş küçüklüğüne bağlı olarak iş sözleşmesi yapma yasaklarının başında şunlar gelmektedir;

“On beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış olan çocuklar; bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler. On dört yaşını doldurmamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabilirler.” (İK m.71/1).

“Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır. Çocuğun gördüğü iş onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamaz, onun derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremez” (İK m.71/2). Ayrıca, çocuklara karşı işlenmiş suçlardan hüküm giyen ve yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymiş olan işveren veya işveren vekilleri çocuk ve genç işçileri çalıştıramazlar (ÇGİY m11).

Polis Vazife ve Salahiyet Kanuna göre, kural olarak eğlence, oyun, içki ve benzeri amaçlı umuma açık ve açılması izne bağlı yerlerde 18 yaşından küçükler çalıştırılamaz(m.12).  18 yaşından küçük olan çocuklar bar, dans salonları, kahve, gazino ve hamamlarda çalıştırılamazlar (Umumi Hıfzıssıhha Kanunu m.176). Maden ocakları ile kablo döşemesi, kanalizasyon ve tünel inşaatı gibi yer altında veya su altında çalışılacak işlerde 18 yaşını doldurmamış erkek ve her yaştaki kadınların çalıştırılması yasaktır (İK m.72). Sanayiye ait işlerde 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasaktır (İK m.73). Bu hükümlere aykırı davranılması halinde 2021 yılı için 3.064 TL idari para cezası uygulanmaktadır.

***

KAYNAKLAR

Prof. Dr. Haluk Hadi Sümer, İş Hukuku, Seçkin Yayınları, Ankara, 2018

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 18 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
6
parçalı bulutlu