İngiltere menfaatleri için Seretse Khama’yı feda etti

Güney Afrika’nın her an ekonomik yaptırımlar yoluyla veya doğrudan askerî müdahale ile Beçuanaland’ı tehdit edebileceğini düşünen ve İkinci Dünya Savaşı’ndan dolayı büyük bir borç yükünün altında olan İngiltere, kendisine ucuz altın ve uranyum tedarik eden Güney Afrika’yı kaybetmeyi göze alamamış; bunun yerine Seretse Khama’yı feda etmeyi tercih etmişti. Bu konuda bir meclis soruşturması başlatan İngiltere Hükümeti, Khama’nın “reisliğe uygun olsa bile talihsiz evliliğinden dolayı” görevinden azledilmesine ve 30 yıl boyunca sürgün hayatı yaşamasına karar vermişti. Bu karar hem Beçuanaland’da hem İngiltere’de tepkiyle karşılanmıştı. Kriz ancak Seretse Khama’nın tahttan feragat edip 1956’da kendisi, eşi ve çocuklarının sade vatandaş olarak Beçuanaland’a dönmelerine izin verilmesiyle çözülebilmişti. Ülkesine dönüp bir müddet hayvancılıkla iştigal eden Khama, 1957’de yapılan yerel seçimlere katılmış ve kabile konseyi üyeliğine seçilmişti.

İMKANLARIN ÖNÜNÜ AÇTI

İngiltere, Güney Afrika’nın İngiliz Milletler Topluluğu’ndan çıkarak Beçuanaland üzerindeki iddialarından tamamen vazgeçmesi sonrası demokratik temsil imkânlarının önünü açmıştı. Böylece siyasî partiler teşekkül etmeye başlamıştı. İlk olarak 1959’da Leetile Raditladi tarafından Federal Parti kurulmuş ancak kısa süre sonra kendisini feshetmişti. Bu partiden ayrılan Kgaleman Motsete 1960’ta Beçuanaland Halk Partisi’ni (Bechuanaland People’s Party/BPP) kurmuştu. Bağımsızlıkçı/milliyetçi bir söylem ile ortaya çıkan ve beyaz yerleşimcilerin ülkeden kovulmasını talep eden BPP, bir müddet sonra bölünerek zayıflamıştı.

İngiltere menfaatleri için Seretse Khama’yı feda etti

BOTSVANA OLARAK DEĞİŞTİRİLDİ

Güney Afrika Komünist Partisi’ne yakınlığı ile bilinen Motsamai Mpho, 1964’te BPP’den ayrılarak Botsvana Bağımsızlık Partisi’ni (Botsvana Independence Party/BIP) kurmuştu. Bu esnada 1962’de Seretse Khama tarafından BPP’ye rakip olarak Beçuanaland Demokratik Partisi (Bechuanaland Democratic Party/BDP) kurulmuştu. Liberal çizgisi nedeniyle İngiltere’nin ve beyaz yerleşimcilerin güvenini kazanan BDP, özerk Beçuanaland için 1965’te yapılan ilk seçimlerde yüzde 80 oy oranı elde ederek bağımsızlıkçı/milliyetçi rakiplerini geride bırakmıştı. Seçimlerden sonra Kenneth Koma tarafından kurulan Sosyalist Botsvana Millî Cephesi (Botswana Afrika Genelinde İstisnaî Bir Devlet: Botsvana 79 National Front/BNF), bütün muhalefeti kendisinde toplamaya çalışmışsa da BDP’ye karşı önemli bir tehdit oluşturamamıştı. 30 Eylül 1966’da bağımsızlık ilan edilmiş ve akabinde hem ülkenin ismi hem siyasî partilerin önündeki Beçuanaland ifadesi Botsvana olarak değiştirilmişti.

İLİŞKİLER GERGİNLEŞTİ

Millî Meclis, Seretse Khama’yı bağımsız Botsvana Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı olarak seçmişti. Khama, 1980’e kadar süren devlet başkanlığı döneminde bürokratizasyon çalışmalarına ve ekonomik programlara ağırlık vermişti. Dış politikada ise “aktif tarafsızlık” ilkesi çerçevesinde hareket ederek komşu Güney Afrika ve Rodezya rejimlerini doğrudan karşısına almamaya dikkat etmişti. Botsvana’nın ulusal ve uluslararası kimliği büyük oranda bu dönemde oluşmuştu. Khama’nın ölümü üzerine yerine geçen Quett Masire’nin devlet başkanlığı döneminde (1980-1998) devlet yönetiminin merkezileşmesine yönelik çalışmalar ve eğitim, sağlık vb. altyapı yatırımları devam etmişti. Bununla beraber dış politikada önceki dönemden daha aktif olunduğu, özellikle Namibya’nın bağımsızlık mücadelesine dolaylı yollardan destek verildiği ve Güney Afrika Cumhuriyeti ile ilişkilerin gerginleştiği görülmekteydi.

İngiltere menfaatleri için Seretse Khama’yı feda etti

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Murat Kazancı

# dünya

göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kuzey Ekspres Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kuzey Ekspres hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Kuzey Ekspres editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kuzey Ekspres değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce Trabzonspor'da bu sezon sergilenen kötü performansının sebebi kim?
Tüm anketler