Neden Köy Enstitüleri çok önemlidir

Kültür ve eğitim tarihimizde önemli olaylar vardır. Ancak bu olaylar içinde 17 Nisan 1940’ta kurulan Köy Enstitüleri çok önemlidir. Çünkü Türk Köy Enstitüleri dünyada başka örneği olmayan bir eğitim kurumudur. Gerçi örneği Sovyetler Birliğinde görüldü diyenler oldu ancak bu doğru değil. Türk Köy Enstitülerinin dünyada başka örneği yok. Ancak dünyanın birçok ülkesi bizden örnek alarak benzeri okullar açmıştır. Bunun en tipik örneği Kanada’da oldu. Ancak bizim enstitüler bu topraklara göre ve bu topraklarda yaşayan insanlara göre açılmış bir eğitim kurumudur.

Türk Köy Enstitülerinin açıldığı yıllarda Türkiye Cumhuriyetinde durum nasıldı? Yeni kurulan devlet tam bir enkaz üzerine kurulmuştu. Osmanlıdan çok az şeyler kaldı. Nüfusun büyük bir kısmı köylerde yaşıyordu çok az köyde okul vardı, köy halkı çok cahil kalmıştı. Bu halk tarımda, hayvancılıkta her alanda çok geriydi. Bu cahil halk her alanda başarısızdı. İşte bu büyük sorun çözülmeliydi. Bu nedenle Büyük Atatürk Kurtuluş Savaşında savaş alanlarında eğitimi düşünüyordu. O kanlı çatışmalar sürerken yeni toplumu yeni devleti bekleyen en büyük sorunun cehalet olduğunu biliyordu. En önemli zafer cehalete karşı verilecek savaşta kazanılmalıydı.

İşte bu nedenle büyük ve eşsiz önder başkomutanlıktan da daha önemli kabul ediyordu Başöğretmenliği. TBMM toplandı, ilk hükümet kuruldu milli eğitim işleri ele alındı. Cumhuriyetin ilanından sonra Milli Eğitim Bakanlığına büyük önem verdi. İlk bakanlar çok başarılı oldu. Ancak sorun çok büyüktü, öyle kolay çözülemezdi. İlk Bakanlardan biri genç, çalışkan yetenekli bakan Mustafa Necati idi. Çok genç yaşta yitirdik Mustafa Necati’yi. Saffet Arikan da çok başarılı oldu. Ancak işin başında Başöğretmen Büyük Atatürk vardı. Onu da yitirdik 1938’de, yeni hükümet, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü. Yeni Milli Eğitim Bakanı Türk Milli Eğitim tarihinin eşsiz bakanı Hasan Ali Yücel… Yücel çok yetenekli, becerikli ve ülkü eri, İsmail Hakkı Tonguç’u teknik adam olarak aldı, araştırma sürüyordu, kısa ve etkili yol bulunacaktı. İşte bu aşamada Türk Köy Enstitüleri kuruldu. Bu toprak bu ülke bu halk incelendi, sorunda tanı konuldu ve bu tanıya göre iyileştirme formülü bulundu. Bu mucize formül Köy Enstitüleridir.

NEDEN KÖY ENSTİTÜLERİ ÇOK ÖNEMLİDİR

Çünkü teşhis dediğimiz Türkçe karşılığı ile tanı doğru konuldu. Bu yurda göre bu insanlara göre bir formül. Kaynak köy, dönüş köye. Köylü okuyacak, okuyan köylü köyüne ışık olacak. Bu çok ilginç bir formül. Salt okuryazar olmak birkaç tarımsal bilgi değil hedef. Toprak uyanacak, ulus uyanacak bu ışıklar köylere yayılacak.

Köylerde okul yok, öğretmen yok, kaynak yok. Bu sınırlı olanaklarla çıkış yolu aranacak. Köy çocuğu zekidir, çalışkandır, yeteneklidir… Yeter ki bir yol gösteren olsun. Enstitüler öyle salt gelişmiş kentlere değil yurdun dört yanına yayıldı. Kars’ta, Van’da, Edirne’de, Isparta’da, yurdun her yanında açıldı enstitüler. İnşaatlar hızla yükseldi. Ustalar öğretmen, öğrenci amele her şey onlardan. Köylerde imeceler, toplu işler. Böyle bir uygulama dünyanın hiçbir yerinde yok. Enstitülerden yetişen genç öğretmenler köylere atandı. Köylerde usta oldular, köylerinin okulunu inşa ettiler. Köyde bahçıvan oldular, sıhhiye oldular, veteriner oldular. Köyün tarımına hayvancılığına önder oldular, hastalarına ilk müdahaleyi yaptılar. Atölyeler kuruldu. Köylerde küçük küçük üretim başladı. Kurulacak fabrikalara eleman yetişti. Düşünün köydeki ilkokuldan neler çıktı. Ustalar çıktı, sağlıkçılar çıktı. İşte toprağın uyanışı bu.

Bu bir mucizeydi. Bu formül ülkeyi köyden başlayarak hızla uyandıracaktı . Büyük eğitim ve kültür adamı Hasan Ali Yücel ve teknik adam yetenekli usta Tonguç, 7 yılda adeta mucizeler yarattılar. Bu öğrenciler okuyan anlayan müzikten resme çok yetenekli insanlar yetişti. Enstitülerden dünyaca ünlü olacak yazarlar ressamlar çıktı.
Yedi yıl ancak dayanabildi egemen güçler. Bu halk uyanırsa bize kim ırgat olacak bize kim köle olacak dendi ve bu formülün köreltilmesi için yoğun bir çaba gösterildi. Resmen kapanmasa da enstitülerin kuruluş ruhu yavaş yavaş çökertildi. Böylece ülke de halk da bu büyük olanaktan mahrum edildi.

84. YILINDA BAKALIM

Bugün hala eğitim sorunu çözülmüş değil, gittikçe daha da karmaşık hal alıyor, başarısızlık artıyor. Neden? Çünkü teşhis yani tanı doğru koyulmuyor. Sorun nerde çözüm nerde bakılmıyor. Gerçekçi çözüm yolları yok. Aldatıcı güncel formüller var. Sorunu çözmek için değil kendilerini tatmin etmek göstermek için formüller ortaya atılıyor. Elbette 84 yıl sonra 84 yıl öncesinin yol ve yöntemleri ile çözüm aranmaz. Önce doğru tanı koyalım. Çocuklar, öğrenciler bizim insan kaynaklarımızdır. Bu kaynağı nasıl etkin ve başarılı duruma getirebiliriz. Bu soruya yanıt bulunmalı. YÜCEL gibi TONGUÇ gibi ülkü erleri bulunmalı. Bu ülke bu insanlar iyi tanınmalı, çok sevilmeli ve bu sevgi ile onlara yaklaşılmalı. Onları birer kukla gibi değil büyük bir değer olarak ele almalı. Birer pati elemanı olarak değil onurlu birer birey olarak yetiştirmeli.
Okuyan, araştıran yeteneğine ve ilgisine göre eğitimi sürdürebilen insanlar eğitilmeli. Soran sorgulayan güdülmeyen uyanık kuşaklar yetişmeli.

Yeniden Köy Enstitüleri kurulmaz. Köy nüfusu çok az artık. Köy okullarında çok az öğrenci var. Yeniden köy okulları açılsın diyemiyorum çünkü iki üç öğrenci ile okul açılmaz eğitim yapılmaz. Ancak kent okulları enstitülere benzer örgütlenmeli ve ülkeye uygun insanlar yetişmeli. Okullar sınava öğrenci hazırlamamalı, öğrenciler yaşama hazırlanmalı. Başarılı ve mutlu insanlar yetişmeli. Ustalar, yazarlar, sanatçılar ahlaklı dürüst insanlar yetiştirmeli. Onları seçim meydanlarına değil bilim alanlarına, kütüphanelere, laboratuvarlara, fabrikalara taşıyalım bu kaynak ancak böyle yetişir böyle yararlanılır.
84. yılda Köy Enstitülerini kurucularını, öğretmen ve öğrencilerini yıllar sonra saygı ile anarak, hoşça kalın diyorum.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Rasim Efendioğlu - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Kuzey Ekspres Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Kuzey Ekspres hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Kuzey Ekspres editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Kuzey Ekspres değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce Trabzonspor'da bu sezon sergilenen kötü performansının sebebi kim?