Gürol Ustaömeroğlu

Gürol Ustaömeroğlu

ORDU, GİRESUN, TRABZON  BÜTÜNLEŞİK KIYI ALANI PLANI

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü Ordu, Giresun, Trabzon İlleri Bütünleşik Kıyı Alanları Planlaması işini ihale etmiştir. İhale ile ilgili veri listesi çerçevesinde Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 8. Maddesi uyarınca TMMOB Mimarlar Odası Genel Merkezi’nden kurum görüşü istenmiş, bu doğrultuda Mimarlar Odası’nın Ordu, Giresun, Trabzon Şubeleri’nin ortak çalışmasıyla bir rapor hazırlanarak ilgili bakanlığa sunulmak üzere Mimarlar Odası Genel Merkezi’ne gönderilmiştir. 
Bu rapor salt mimarların değil, çok değerli şehir plancılarının da ortak görüşleriyle hazırlanmıştır.
Konunun daha iyi anlaşılması için öncelikle bütünleşik kıyı alanları planı ne demektir bunu açıklayalım;
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’ne göre Bütünleşik Kıyı Alanları Planı;
“Kıyıları, etkileşim alanı ile birlikte tüm sektörel faaliyet ve planları, sosyal ve ekonomik konuları da içerecek şekilde bütünleşik bir yaklaşımla ele alan koruma ve kullanma dengesini sağlayacak biçimde mekânsal hedef, strateji ve eylem önerilerini ve yönetim planını kapsayan, 1/25000 veya 1/50000 ölçekte şematik ve grafik planlama diline uygun, plan paftası ve planlama raporuyla bütün olarak stratejik planlama yaklaşımı çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlanan plandır.”
Bu tanımdan da anlaşılacağı gibi bütünleşik kıyı planı tam bir işbirliğini gerektiren ve karakterleri aynı kentler arasında aynı dili konuşan bir plandır. Bu plan rapora konu kentlerin sınırlarında başlayıp biten farklı hedeflere hitap eden bencil plansal yaklaşımlara mesafeli durması gereken bir plandır. 
Tekrar rapora dönelim;
Kıyı denilince akla ilk gelen olgu şüphesiz dolgu alanları ve kıyı kenar çizgisidir. Eğer planlar kıyı alanlarına ilişkin mekânsal bir karar üretecekse bütün kararlar kıyı yasası çerçevesinde olmalıdır. Burada temel esas mevcut dolgunun planlara işlenip kıyı kenar çizgisinin güncelleştirilmesidir. Ancak kıyılarda plan yapma ve onama yetkisi sadece Çevre Şehircilik Bakanlığı’nın yetkisindedir. İlgili bakanlık dahi sözkonusu alanlarda plan yaparken ilgisine göre birçok bakanlık ve kuruluştan görüş almak, plan kararlarını bu görüşlere göre yapmak durumundadır.
Planlama mevzuatı gereği kıyıları kapsayacak alanlarda herhangi bir mekânsal plan yapabilmek için önceden kıyı kenar çizgisinin tespit ve onamasının yapılmış olması gerekir. (Günümüzde kıyı kenar çizgisi güncel değildir. Yapılan dolgulardan sonra kent içinde kalmıştır.)
Tüm planlama faaliyeti ister fiziki plan, isterse stratejik plan düzeyinde ele alınsın, planlamaya yaklaşım aşağıdaki sıra ile ele alınmalıdır:
Global ölçekte yaklaşım;
Ordu, Giresun, Trabzon Kıyı Planlaması ilkelerinin belirlenmesinden önce, dünya ölçeğinde önemi olan Karadeniz’de Mavi Vatan kıyılarımızın güvenliği ve stratejik önemine vurgu yapılarak gereken güvenlik ve diğer hizmet fonksiyonları belirlenmelidir.
Ülkesel ölçekte yaklaşım;
Yukarıda sözü edilen güvenlik ve hizmet fonksiyonlarının tüm Karadeniz kıyıları ele alınarak, planlamaya girdilerinin neler olduğu, Batı ve Doğu Karadeniz için ayrı ayrı analiz edilmelidir. 
Bölgesel ölçekte yaklaşım;
Bu analiz sonucu Samsun’dan Artvin’e uzanan Doğu Karadeniz Kıyılarında güvenlik tesisleri mi, turizm tesisleri mi, yat limanları mı, deniz dolgu yaparak arazi üretip sanayi parselleri yaratmak mı, kıyı şeritlerinde ticari aktivitelerin geliştirilmesi mi, ülkenin demiryolu ağının hangi kıyılara erişmesi gerektiği gibi ilkesel ve stratejik kararların bölge ölçeğinde belirlenmesi gerekir. Bu yaklaşımla, Doğu Karadeniz kıyılarının bütüncül stratejik planlamasının ele alınması ve gerekli hizmet fonksiyonlarının yer alabileceği fiziki mekânların çok net olmasa da işaret edilmesi ve kıyılardaki adaların koruma amaçlı imar planının da bu plana entegre edilmesi göz önünde bulundurulması gerekir.
Yerel ölçekte yaklaşım;
Bölgesel stratejik planlama ilkeleri doğrultusunda, fonksiyon alanlarının fiziki mekânda belirlendiği konum çerçevesine uygun, planlamanın olmazsa olmazı Feedbackile (hem üst ölçek planlama, dönüp alt ölçek planlama, sonra tekrar tekrar aynı çalışmanın yürütülmesi.) 1/5000 ve 1/1000 ölçekte çalışmaları derinleştirme ve diğer kent planları ile bütünleştirme yapılmalıdır.
Bütünleşik kıyı alanı planı yapılırken kıyı alanlarında yer alan faaliyetler temel planlama stratejileri olarak ele alınmalıdır;
İkinci konut gelişmeleri, turizm alanı envanterinin çıkarılması ve yat ve kruvaziyer turizmi, Kara, deniz ve demiryolu ulaşımı ile lojistik merkezleri ve iskeleler, gemi inşa ve tersaneler, balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği, enerji ihtisas bölgeleri, sanayi bölgeleri, serbest bölgeler, askeri ve güvenlik alanları, doğal sit ve deniz koruma alanları, tarımsal faaliyetler ve ormancılık, atık su ve katı atık yönetimi, sahil yolu inşaatı nedeniyle bozulan ekosistemin doğal onarımı, imar planlarında kısmi yapılaşmaya göre belirlenmiş sahil şeridinde özel mülkiyete ait parsellerin kamulaştırılması ve sahil işgallerinin kaldırılması, kıyı bölgelerinde mevcut dolgu alanları büyütülmeden günübirlik rekreasyon alanlarının özendirilmesi, doğal kıyının korunarak arkeolojik, tarihi ve kültürel değerlerin ve bitki örtüsünün bozulmasının önüne geçilmesi, karayolunun kara tarafında merkezi iş alanları ve kentsel hizmetlerin yaratılması, kıyı alanlarında farklı sektör ve faaliyetler arasındaki yer seçimi ve çıkar çatışmalarının önüne geçme, mevcut limanların geliştirilmesi gibi konular genel faaliyet alanlarının stratejik hedefleri olmalıdır. 
Sunulan rapor buraya sığamayacak kadar uzundur. Ben sizlere oldukça özet sunmaya çalıştım. 
Temel mesele ortak kıyı ve sorunlara sahip kentlerin ortak iradeyle ele alınması gereğidir.
Rapor olabildiğince bunu da hissettirmeye çalışmıştır.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.