Av.Çağla Yavuz Uzun

Av.Çağla Yavuz Uzun

YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI

Anayasa’nın 50. maddesinde çalışanların dinlenme hakkı olduğu belirtilmektedir. Bu çerçevede ücretli yıllık izin hakkı, çalışanların dinlenme hakkının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun (İK) 53. maddesinin 2. fıkrasında yıllık izin hakkından vazgeçilemeyeceği belirtilmektedir. Ayrıca izinde çalışma yasağı konularak, yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücretin işveren tarafından geri alınabileceği ifade edilmiştir (İK m.58).

Yıllık Ücretli İzne Hak Kazanma Şartları Nelerdir?

İşçinin yıllık ücretli izin hakkı kazanabilmesi için işyerinde işe başladığı günden, yani fiilen çalışmaya başladığı tarihten itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olması şarttır   (İK m.53/1). Bu bakımdan, bir yılın dolmadığı süre için orantılı olarak izin hakkı doğmayacaktır. Bu yasal koşullar sebebi ile işçi her çalışma yılına ilişkin iznini gelecek yıl içinde kullanır(İK m.54/4). İzin için geçmesi gereken bir yıllık çalışma süresi bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlar ve izne hak kazandığı tarih son izne çıkış gününden itibaren değil, izne hak kazandığı günden itibaren hesaplanır. Örneğin, işe ocak ayı başında girmiş ve aralıksız çalışmış bir işçi sonraki yıl ocak ayı başında izin hakkını kazanır ve iznini bu tarihten itibaren 1 yıl içinde herhangi bir tarihte kullanır. Bu işçi temmuz ayı başında izne çıkmış olsa, bir sonraki yıl kullanacağı iznin tespitinde bir yıllık çalışma temmuz ayından değil, izne hak kazandığı ocak ayı başından itibaren hesaplanacaktır.

İzin için aranan 1 yıllık çalışma, işverenin aynı işyerinde olmak zorunda değildir. İşçinin, işverene ait bir veya birçok işyerinde çalıştığı süreler birleştirilerek hesaplanacaktır (İK m.54/1).

İş Kanunu’nun 55. maddesinde bir yılın dolmasında çalışılmış gibi sayılan süreler tek tek belirtilmiştir. Örnek vermek gerekirse, işçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler; kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler; hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır.

Yıllık Ücretli İzin Süreleri Kaç Gündür?

Kanuna göre, çalışma süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara yılda 14 gün; beş yıldan fazla   yıldan az olanlara yılda 20 gün; on beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yılda 26 gün yıllık ücretli izin hakkı verilir(İK m.53/4). Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır(İK m.53/4). On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz(İK m.53/5).

Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz(İK m.56/5), bu günler belirtilen izin sürelerine eklenir.

Kanunda belirtilen süreler asgari olup, toplu iş sözleşmeleri veya iş sözleşmeleri ile yıllık izin süreleri arttırılabilir(İK m.53/son).

Yıllık İzin Ücreti Hesabı Ve Ödemesi Nasıl Yapılır?

İzinli günlerin ücret hesabı yapılabilmesi için günlük ücretin bulunması gerekir. Yargıtay’a göre, yıllık izin ücreti çıplak ücretten hesaplanacaktır.  Günlük ücretin hesaplanmasında fazla çalışma karşılığı alınacak ücretler, primler, işyerinin asıl işini gören işçilerin normal saatler dışında hazırlama, temizleme, tamamlama işleri yapmaları halinde bunlar için verilen ücretler, sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretler hesaba katılmaz.

İşveren, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, hak kazandığı izin süresine göre hesap edilen izin ücretini işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır(İK m.57/1).

Sözleşmenin Sonra Ermesi Halinde İzin Ücreti Ödemesi Nasıl Yapılır?

İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti dikkate alınarak kendisine veya hak sahiplerine ödenir(İK m.59/1). Yıllık izin ücretinin ödenmesi açısından sözleşmenin sona erme sebebi ya da kim tarafından sona erdirildiğinin önemi bulunmaksızın, işçiye ödeme yapılmalıdır. Buna karşılık, işçinin imzasını taşıyan ve kullanılan izin günlerini gösteren bordroların bulunması halinde yıllık izin ücretine hükmedilmez.

Yıllık izin ücretine ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar ve zamanaşımı süresi beş yıldır.

****

KAYNAKLAR

Prof. Dr. Nuri Çelik, Prof. Dr. Nurşen Caniklioğlu, Prof. Dr. Talat Canbolat, İş Hukuku Dersleri, Beta, İstanbul, 2018. Haluk Hadi Sümer, İş Hukuku, Seçkin Yayınları, Ankara, 2018

avcaglayavuz@gmail.com

 

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Haber yorum bölümünde Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.